Аслияб гьумералде

Кваранаб тIаса бищулаан

Кваранаб тIаса бищулаан

Бусурбанчияс жигар бахъула гIумруялъул киналго рахъазда МухIаммад аварагасдаса ﷺ мисал босизе. Гьеб хурхараб буго как баялда ва диниял гIадатазда гуребги, щибаб къойил гьарулел ишаздаги – кванаялдаса байбихьун, хъизамалъул ва жамгIияталъул ургъел гьабиялде щвезегIан. Гьединал суннатазул цояб ккола кваранаб рахъалдасан гIамалал байбихьи ва кваранаб квер тIаса бищи.

 

Исламалъул гIадаталда квегIаб квер хIалтIизабула черх бацIцIад гьабиялда хурхарал ишал гьарулаго, масала, чури, мегIер ссунхи, ретIел бахъи. Масрукъица бицана, ГIайшатица абунин: «Аварагасе ﷺ бокьулаан жинца гьабулебщинаб жоялда жаниб рес бугеб мехалъ кваранаб рахъалъе тIоцебесеб бакI кьезе: какие чурулелъулъ, рас ххалелъул яги хьитал ретIиялъулъ».

Кваранаб квералдаса байбихьизе лъикIал ишал ккола ретIел ретIи, мажгиталде лъугьин, михъал ва малъул къунцIи, расал ххай, къвалакь бакI кIкIвай, какдаса хадуб салам кьей. Щиб букIаниги кьолеб, кваналеб ва гьекъолеб мехалъ кваранаб квер тIаса бищула. Кваранаб рахъалда кьижиги рикIкIуна лъикIаблъун. Гьединго бицунеб буго: «Аллагьасул Аварагас ﷺ кваранаб квер хIалтIизабулеб букIана какие чуриялъе ва кваназе, квегIаб квер хIалтIизабулеб букIана хIажатханаялде ине ва гьелда релълъарал хIалтIабазе», - ян.

Кваналеб мехалъ квегIаб квер хIалтIизаби мунагь гуро, амма гьеб цIакъ какараблъун буго. Гьоркьоса бахъула унтиялъ яги лъукъиялъ кваранаб квер хIалтIизабизе кIолареб мехалда.

Исламалда кваранаб квер тIаса бищиялъе чанго гIилла буго. Кваранаб рахъ рацIцIалъиялъул рахълъун рикIкIуна, гьелдалъун Аварагас ﷺ гьарулел рукIана лъикIал ва хIурматиял гIамалал. Къуръаналда рехсолел руго инсанасул гIамалал хъвалел малаикзаби: кваранаб рахъалда вугев Ракъиб малаикас лъикIал гIамалал хъвалел руго, квегIаб рахъалда вугев ГIатид малаикас квешал хъвалел руго. Къиямасеб къоялъ ритIухъал чагIазе жидерго гIамалазул тIехь кваранаб квералъ босизе бугила ва гьезда абизе бугила «асхIабул ямин» - кваранаб квералъул гIадамал абун. Гьединго хIадисалда буго шайтIан квегIаб квералъ кваналеб ва гьекъолеб букIиналъул, гьединлъидал, бусурбаби гьединаб хьвада-чIвадиялдаса рикIкIалъизе ва кинабго жоялъулъ кваранаб квер тIоцебесеб бакIалда лъезе кколин абун.

Гьеб суннат ккурав бусурбанчиясе кумек гьабула гьоркьоса къотIичIого Аллагьасул Расуласул ﷺ мисал ракIалда чIезабизе, лъикIал гIадатал рижизаризе ва дунялгун ахираталда пайда босизе.

 

Жабир Мажидов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


ГIибадаталъулъ кIвахIаллъи

Имам Гъазалияс «ИхIяу гIулуму ддин» абураб тIехьалда хъван буго: «Гьелъие кумек гьабулеб алатлъун ккола гIибадаталъе хIаракат бахъулел гIадамазул лъикIлъабазул хIакъалъулъ бицунел харбазухъ гIенекки. Гьелдасаги лъикIаб – гьединал гIадамазулгун гьудуллъи гьаби (кинаб гIамал,...


Суал-жаваб

МагIарухъ цIад балеб мехалда, гонгидаса чвахараб лъим данде гьабула ва рокъоб къваригIаралъе хIалтIизабула. ТIохда хIанчIазул рак камуларелъул, лъазе бокьилаан гьединаб лъим черх чуриялъе, какичуриялъе хIалтIизабизе бегьулищали? ШафигIил мазгьабалъул машгьурав гIалимчиясул «ХIашиятул Къалюби...


Къимат тIадегIанав

Щаклъи гьечIо, МухIаммад аварагасул ﷺ гIумру кигIан лъазабуниги нилъее дагьаб букIиналда. ХIакъикъаталда, Аварагасулъﷺ руго рикIкIен гьечIел лъикIлъаби. Гьединлъидал нилъеца, гьоркьоса къотIичIого, гьесда хурхарабщинаб жо лъазабизе ккола, хасго «аш-Шамаил МухIаммадия» абурал тIахьал...


ХIикматал махлукъатал

Руз   Руз ккола дунялалда ругел бищунго гIажаибал ва хIикматал хIанчIазул тайпабазул цояб. Абула гьезул бугин 200-250 гIанасеб тайпа. Гьел дандчIвазе бегьула киса-кирего. Руго чIахIиялги, гIисиналги.   Гьанжесеб заманалъул бищун кIудияб рузлъун рикIкIуна Россиялда, Китаялда ва...


Лугбуздасан садакъа

Как буго Аллагьас ﷻ тIадаблъун гьабураб, бусурбабазе давлалъун бугеб нигIмат. Къойил балеб щуябго паризаяб гуребги, руго суннатал какалги жидеда тIадчIей гьабизе рекъарал, кири хIасуллъи гуребги, батIи-батIиял нигIматал тIаде цIаялъе сабаблъунги ругел.   Гьединаб суннатаб какалдасан буго...