Аслияб гьумералде

Лъида кверщел гьабулеб?

Лъида кверщел гьабулеб?

Аллагьасул ﷻ махлукъатазул цоял ккола жундул. Гьел руго цIаялдаса рижарал жал. Жундул рукIуна бусурбаналги капуралги. ГIемерисеб гьез гIумру гьабулеб бакIги буго мугIрул, лъинал ругел бакIал, кIартIалгун нохъаби. Гьезул капурал ккола шайтIаби.

 

Инсанасе хIинкъи жидедаса бугеллъун руго шайтIаби, иблис ва гьелъул тIанчIи. ШайтIан-иблисалъул аслияб хIалтIиги буго бусурбанчи къосинави, шаргIалъ гьукъараб жо берцин бихьизабун, васвасал лъугьинарун. Иман загIипав чиги кIола гьелда бигьаго кверде восизе.

Аллагьасул Расулас ﷺ абунин Сафият бинту ХIуяйнидаса бицун буго: «Чиясулъе шайтIан лъугьуна ва би чорхолъ сверулеб кинниги гьениб киса-кибего хьвадизеги хьвадула, дун хIинкъаравги вуго гьелъ нужер ракIазулъе заралияб жо рехиялда», - абун (Бухари). Цинги, мунагьал гьариги, Аллагьас ﷻ тIадкъарал жалазулъ тIаса-масалъи гьабиги буго шайтIан чиясулъе лъугьиналъе ва гьелъ чорхолъ чIел босиялъе аслиял гIиллабиги.

Аллагьас ﷻ хирияб Къуръаналда абун буго (магIна): «Ва щив чи вугониги РахIман ﷻ рехсеялдаса вуссарав, Нижеца ﷻ гьесде гьесизабула (хадубккун) гьесул гьалмагълъун лъугьине бугеб шайтIан», - абун (сурату «Зухруф», 36 аят).

Хадуб шайтIан-иблис лъугьуна чиясе жив лъикIалдаса сверизавулеб гьалмагълъун, цинги гьелдаса ватIалъизеги захIмалъула.

Унго-унгояв муъминчи, гьесул гIамал бихьун, Аллагьас ﷻ цIунула шайтIаналъул хIилла-макруялдаса ва гьесул жиндирго иманги лъугьуна хадувккун гьев цIунулеб щулияб хъалалъун.

Абу-Гьурайратидасан бицун буго: «Муъминчияс шайтIан сваказабун загIиплъизабула, сапаралда унелъул нужер цонигияс варани загIип гьабулеб кинниги», - ян (АхIмад).

Имам ГIабдуррауф ал-Манавияс гьеб хIадисалъе баян гьабулаго хъвалеб буго: «Муъминчияс шайтIан загIиплъизабула жинца (гьоркьоб биччачIого БетIергьанасе гьабулеб гIибадаталдалъун) тIатIалаго гьелъие гIодобегIанлъи лъугьинабун. Жеги гьес шайтIан-илбис жиндир кверщаликь бокьа-бокьараб гьабун мутIигIаб асирлъунги лъугьинабула. Аллагьасе ﷻ рокьула Жиндир ТIадегIанлъи кIодо гьабулел чагIи ва Гьес гьединазе тушбабазда тIад кверщел батиги кьола. Гьелъул гIаксияб гьабуразе гIаксабги гьабула.

Гьелдасан бичIчIула, нужер цояс сапаралда жиндирго варанидул тату хвезабулеб гIадин, муъминчиясги жинде аскIобе ккараб шайтIаналъе гIазаб кьей киданиги тун букIунареблъи. Щайин абуни, шайтIаналъ чиясул ракIалде гIагарлъизе хиял гьабунщинахъе муъминчияс БетIергьан ﷻ лъалев вукIиналдалъун живго цIунула. Жиндир нафсалъе асар гьабизе гьеб лъугьараб мехалъги, гьес живго Аллагь рехсеялдалъун цIунула…», - абун. («Файзул Къадир, шархIул ЖамигIу с-Сагъир»).

Гьедин, щибаб нухалъ гьабизе лъугьун, амма хIасилги ккечIого нахъе къазе ккеялъ буго ццидахун, рахIат щоларого шайтIан, муъминчияс загIиплъизабулеб. Гьеб хIал шайтIаналъе муъминчияс гьабула Къуръан-хIадисалда бихьизабуралда нахъвилълъун хьвади бугебгIан заманалда.

ШайтIаналдехун хитIаб гьабунги ТIадегIанав Аллагьас ﷻ абулеб буго (магIна): «РакI-ракIалъ иманги лъун Дида ﷻ божарал лагъзадерида тIад дуе квершел бати гьечIо, (квершел бати буго) дуда хадур рилълъарал кьосаразда», - абун (суратул «ХIижр», 42 аят).

Унго-унгояб иман лъейги букIуна, гIицIго паризаяб гIамал тIубазабун гуреб, суннатал гIамалалги цIунараб, тасбихI-тагьлил, зикраби, тIарикъаталъул устарас малъарал вирдалги тIуразарулеб мехалъ.

Аллагьасул Расулас ﷺ абунин Абубакар-асхIабасдасан бицун буго: «Нужеца тIадчIей гьабе «Ла илагьа илла Ллагьалда» ва истигъфар гьабун мунагьал чури тIалаб гьабиялда. Гьеб кIиябго гIемерги гьабе. ХIакълъунго, иблисалъ абун буго: «Дица гIадамал хвезаруна мунагьал гьаризе тIамиялдалъун, гьез дун гьалаг гьабуна «Ла илагьа илла Ллагь» ва истигъфаралдалъун», - абун. Щаклъи гьечIеб жо, шаригIаталъул нух цIунулеб бакIалдаса шайтIан лъутула. БетIергьанас ﷻ тIадкъараб цIикIкIун гьабун хьвадаравгIан чиясе гьелда зарал гьабизеги кIоларо, гьесдаса гьеб рикIкIалъизеги рикIкIалъула.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


Иманалъул бутIа

Сабру ккола инсанасул тӀабигӀаталъул бищун берцинал гӀаламатазул цояб. ЗахӀматаб ахӀвал-хӀалалде ккарал гӀадамазе заман къваригӀуна жидерго ракӀ гIодобе биччазабизе. Гьединаб заманалда сабру гьаби ккола нилъер иманалъул чара гьечIеб бутIалъун.   Аварагас ﷺ Абу-Гьурайратидасан бицараб...


Муъминчиясул хасият

Иман щулалъиялъе, рухIияб рахъ камиллъиялъе ва напсалъул гIодорегIанал хасиятал лъикIлъиялъе квербакъи гьабулел аслиял жалазул цояб ккола гурхIел-рахIму гьаби.   Гьеб ккола инсанасул цогидаздехун бугеб гурхIел лъикIлъи, лъикIал къасдал рихьизариялъе бищунго тIадегIанаб хаслъи....


17 мина къачIазе буго

Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-афандил бихьизабиялда рекъон, муфтияталъул северияб округалда вугев вакил МухIаммад Мукъошдибировги Хасавюрт районалъул росабазул имамзабиги, «Инсан» фондалъул вакилзабиги рачIун рукIана ЦIияб ЦIиликь росулъе. Гьениб бугеб ахIвал-хIалалъухъги...


АлхIамалъул хIикмат

Бокьараб как балеб мехалъ чияс щибаб ракагIаталда цIалула «ФатихIа» сура. Гьеб «ФатихIа» сура гурони цониги сура чIоларо какилъ гьеб цIализе хIалкIолев чиясе. Лъаларезе, гьанже ругьунлъулезе батIияб хIукму буго.   ГIубада ибн ас-Самитица бицана Аварагас ﷺ абунин:...


Бергьенлъиялъул къо

Дагъистаналъул тарих ккола гIасрабаз жидерго ракьал ва рухIиял къиматал цIунараб халкъазда гьоркьоб бахIарчилъиялъул ва къвакIиялъул цIар араб ракь. Бищун захIматал балагьазул заманалда Дагъистаналъул бусурбаби цогидал халкъазул ва диналъул вакилзабазда цадахъ рахъана хIажатазе кумек гьабизе ва...