Ахиралде щвана
Баракатаб РабигӀул аввал моцӀ ахиралде щвана. Гьаб моцӀги Авараг ﷺ гьавураб къоги, цогидал моцӀал гӀадин нилъеца тӀобитӀичIо. Цогидаб заманалде ккун гьаб моцIалъ чияс дагьаб бугониги цӀалун батани Аварагасул ﷺ хӀакъалъулъ, абизе бегьула гьес хайир босанин.
ГӀумруялъ гьесул хӀакъалъулъ цӀаланиги лъазабуниги, гьеб рагIа-ракьанде бахъунаро. Щайгурелъул Аварагасулъ ﷺ буго гIемераб тIадегIанлъи ва лъикIал тIабигIатал. Гьедин бугин Живго ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда баянги гьабуна: «ХIакълъунго, мун (Авараг) тIадегIанал тIабигIатазда вуго», - ян. Гьединлъидал, рачIа цо-цо хаслъаби лъазарилин гьесул хIакъалъулъ.
ГӀабдуллагь абураб цӀаралъул магӀна ккола «ТӀадегӀанав Аллагьасул лагъ» абураб. ТӀадегӀанаб даража буго Халикъасул лагълъун вукӀин. Гьеб букӀинчӀебани, Къуръаналъул гӀемерал бакӀазда ТӀадегӀанав Аллагьас гьедин абулароан. Къуръаналда абуна (магӀна): «Кинабго рецц Аллагьасе буго, Жиндирго лагъасухъе (МухӀаммад аварагасухъе) Къуръан рещтӀарав», - ян.
Авараг ﷺ Аллагьасул ﷻ лагъ гIадин хьвадана, хIатта гьев кваназе гIодов чIолаан лагъ хIисабалда. МухIаммад авараг ﷺ ккола киназухъего гIаммаб къагIидаялъ витIарав авараг. Гьев цере рукIарал аварагзабазул тIанчазда ва тIахьазда рехсон вукIана. Амма гьез МухIаммад аварагасул ﷺ цIар бахчана ва хисизабуна. ТIаба абураб рагIул магӀна ккола «лъикӀав». Гьедин гьесул сипат гьабулеб букӀана цересел аварагзабазул хириял тӀахьазда, гьесул загьирлъиялъ тӀолабго дунялалъе бечелъи кьолеб букӀиналъ, гӀадамазул ракӀал гвангъизарулел рукӀиналъ ва гьел лъикӀлъиялде ахIулел рукӀиналъ.
Гьесул хьвади хехаблъун бихьаниги, гьеб букӀана гIодобе биччараб. Гьесда хадур гъезелъун асхӀабзабаз хехлъи гьабизе кколаан. Аварагасе ﷺ бокьулароан гӀадамазда цеве вилълъине ва бокьулароан ханзабазе ва хӀакимзабазе гӀадин жинда хадур гӀадамал рилълъине. Гьесие бокьулаан гьезда цадахъ хьвадизе — бащадго яги гьезда гьоркьоб. Гьединлъидал асхӀабзаби киданиги гьесда нахъасан рилълъунароан; кваранаб рахъалдаги, квегӀаб рахъалдаги, хӀатта церехунцин чӀун рукӀунаан гьел. Гьес гьеб гьабуна Аллагьасда ﷻ цеве тавазугI гьабун ва шаргӀалъул адаб малъизелъун.
Имам Муслимица Анас ибн Маликидасан бицана Аварагасда ﷺ гӀемер гIетI балаанин, гьесул гьурмада ругел гIетIул тIираби жавгьарал гӀадин кунчIулел рукIанин, гьесул гIетIалъул махӀ берцинаб махӀалдасаги берцинаб букӀанин абун.
Гьеб хӀадисалъ баян гьабуна Аварагасул ﷺ черхалдаса лъикӀаб махӀ букӀараблъи, махӀ хӀалтӀизабичӀоницин. Гьедин букӀаниги Аварагас ﷺ батӀи-батӀиял махӀал хӀалтӀизаруна.
ГӀалимзабаз бицунаТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ Авараг ﷺ вижанин гьуинаб каламгун. Гьес хехго жаваб кьолаан ахIи барав чиясе. Гьесул рагӀаби гъваридго гӀадамазул рекӀелъе рортулаан. Бицунеб калам бигьагьабун, щибаб рагIи батIатIун бицунаан.
