Аслияб гьумералде

«Бисмиллагьи ррахIмани ррахIималъул» тарих

«Бисмиллагьи ррахIмани ррахIималъул» тарих

ТIадегIанав Аллагьасул рахъалдасан ракьалде рещтIараб тIоцебесеб аят ккола «Бисмиллагьи ррахIмани ррахIим». ТIоцебе гьеб рещтIана Адам аварагасде. Гьеб рещтIиндал, гьес абуна: «Гьанже дида лъана дир зуррияталъе цIаялдалъун гIазаб гьабизе гьечIолъи, жал гьаб калимаялда даимлъун хадур», - илан.

 

– Хадуб гьеб «Бисмиллагь» рещтIана Ибрагьим аварагасде жив цIадаве рехизе манжаникъалъув лъурав мехалда. Гьелдалъун жив БетIергьан Аллагьас цIаялдасаги цIунана.

– Хадуб гьеб рещтIана Муса аварагасде. Гьелдалъун БетIергьанас ФиргIавнги гьесул къавмги гьалаг гьаруна.

– Хадуб гьеб рещтIана Сулайман аварагасухъе. Гьеб рещтIиндал малаикзабаз абуна: «Гьанже, валлагьи, камиллъана дур ханлъи, мулк», - ан.

– Гьеб «Бисмиллагь» ккола аварагзабазеги гьезул умматазеги рахIматалъул ва божи-аманаталъул аятлъун.

– Свалат-салам лъеяв МухIаммад аварагасухъе гьеб рещтIиндал «Сурату Намлуялъулъ», кIудияб фатхIо ккана, ай Ислам гIатIилъи ккана.

– Свалат-салам лъеяв Аварагас амру гьабун, «Бисмиллагь» лъуна Къуръаналъул щибаб сураталъул авалалда ва гьединго хъвалел дафатиразул, тIахьазул, ритIулел рисалатазул авалалда.

– БетIергьан Аллагьги гьедана Жиндир тIадегIанлъи, кIодолъиялдалъун «Муъминав лагъас цо щиб букIаниги жоялде тIаде «Бисмиллагь» бахъидал, гьеб жоялда баракат лъун гурони букIинарин, ай муъминчияс жинде тIаде «Бисмиллагь» бахъараб жо – квен-тIех букIа, гIарац букIа, цогидаб жо букIа – гьелда баракат лъолин абураб мурад.

– «Бисмиллагь» бахъарав, абурав чиясе жужахIалъул цIаялда цебе пардавлъунги чIола.

– «Бисмиллагьалъул» буго анцIила ичIго хIарп, гьелъ нахъчIвала гьеб абурав чиясдаса анцIила ичIавго забаният.

– Свалат-салам лъеяв Аварагас абуна: «ТIаде-гIанав Аллагьас Къалам бижараб мехалда гьелъие гьабуна нусго анбубат, (100 паста жаниб лъураб ручкаялъул мисал), щибаб анбубаталда гьоркьобги гьабуна щунусго соналъул нухлул манзил. Цинги ТIадегIанав Аллагьас гьабуна гьелде цо рахIматалъулаб балагьи. Гьеб балагьиялдалъун Къалам кIибихъана. Цинги ТIадегIанав Аллагьас абуна Къаламалде: «Дуца хъвай лавхIалда Къиямасеб къо чIезегIан лъугьине бугебщинаб жо», - ян. Къаламалъ абуна: «Щиб жоялдалъун байбихьи гьабилеб?» - абун. ТIадегIанав Аллагьас абуна: «Дуца байбихьи гьабе «Бисмиллагьи ррахIмани ррахIималдалъун», - илан. Къаламалъ гьеб хъвана анкьнусго соналда жаниб, ай анкьнусго соналде хъван бахъана. Цинги ТIадегIанав Аллагьас абуна: «Дир тIадегIанлъи-хиралъиялхIа, МухIаммадил умматалдаса кинав лагъас, ай лъица абуниги цохIо нухалъ «Бисмиллагьи ррахIмани ррахIим», Дица гьесие хъвала анкьнусго соналъ гьабураб гIибадаталъул кири», - ян.

(ЧIикIаса СагIид-афандиясул рухIияб ирсалдаса)

 

ГIабдуллагь МухIаммадов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Суал-жаваб

Хабалъ ракIгъеялъул как кин балеб? ШафигIияб мазгьабалъул кIудияв гIалим Сайид МухIаммад Журданияс «ФатхIул ГIаллам» абураб тIехьалда хъван буго: «Гьел суннатал каказдасан ккола хабалъ ракIгъезабиялъул какги. Аварагас ﷺ абун буго: «Хварасе тIоцебесеб сордоялдаса захIматаб...


РакI чIаго гьабулеб

Гьаб заманалда гIемерисеб мехалда дунялалъул ишазда сверун лъугьун рукIиналъ нилъ лъугьунел руго аслияб иш кIочон толеллъун. Нилъер ракI буго черх чIаго гьабун би жиндасан сверулеблъун гуребги иманалъул ракIбацIцIалъиялъул унго-унгоял бусурбабазул хасияталъул бакI ва нилъ Халикъасда ﷻ хурхинарулеб...


Авараг ﷺ лъай – гьев вокьи

Аллагьасул Аварагасде ﷺ бугеб рокьиялъ гьесул асхIабзабазул ракIазулъ хасаб бакI кколаан. Гьеб рокьи гьез загьир гьабулаан рагIудалъун ва пишабаздалъун гуребги Аварагасул ﷺ къадру цIунулел, гьесул лъикIлъаби рицунел, гьесул тIокIаб гIамал-хасият беццулел шигIрабаздалъунги.   АсхIабзабазда...


Ахиралде щвана

Баракатаб РабигӀул аввал моцӀ ахиралде щвана. Гьаб моцӀги Авараг ﷺ гьавураб къоги, цогидал моцӀал гӀадин нилъеца тӀобитӀичIо. Цогидаб заманалде ккун гьаб моцIалъ чияс дагьаб бугониги цӀалун батани Аварагасул ﷺ хӀакъалъулъ, абизе бегьула гьес хайир босанин.   ГӀумруялъ гьесул хӀакъалъулъ цӀаланиги...


Мадраса рагьана МагIлибги

Хьаргаби районалъул МагIли росулъ рагьана цIияб мадраса. Гьелъие цIарги кьуна Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-афандиясул. Мадрасалда чIезарун руго киналго шартIал. Руго цIалул кабинетал, библиотека ва мутагIилзабазе хIажатабщинаб. Мадраса рагьиялъул хIурматалда тIобитIана динияб мажлисги....