Аслияб гьумералде

Гьудуллъун ккоге

Гьудуллъун ккоге

Абу Мусадаса бицараб хIадисалда буго: «РитӀухъав гьудуласулги квешав гьудуласулги мисал букIуна мискал ричулесулги, пулалда нахъа жанибе гьури речIчIизабун къебелъи гьабулесулги. Мискал ричулес дуе кьезе бегьула жиндирго къайиялъул щиб бугониги (махI бугеб миск), яги дуца бичун босизе бегьула гьесул щиб бугониги, ялъуни гьениса бачIунеб махIгIаги чIвала дуда. Пулалда жанибе гьури речIчIизабулес дур ретIел бухIизе бегьула яги гьениса бачIунеб махIгIаги рекIуна дуда», - абун (Бухари).

 

ХIадисалда Аварагас ﷺ мухIканаб къагIидалда дандекквей гьабун баян кьолеб буго лъикIавги квешавги чиясдехун гьалмагълъи ккун, гьесда цадахъ хьвадиялъул.

РитIухъав гьудуласдасан щола:

  • щиб бугониги къиматаб жо (гIелму, лъикIаб тIабигIат, берцинаб хьвада-чIвадиялъулаб мисал, Аллагь ﷻ ракIалде щвезави);
  • бичула дуе гьеб (дуца хIаракат бахъула гьесухъа гьеб щвезе);
  • кIиялъулго цоябниги щвечIониги, дуде берцинаб махIгIаги бачIуна гьесдаса (мискал ричулеб тукада жаниб заман бахъиялдалъун, къватIире щведал, нилъеда халлъула гьениб букIараб махI нилъер ратIлидаги чIараблъи, гьединго, лъикIав чиясда аскIов чIеялдалъун дуе щола пайда).

Квешав гьудуласдасан щола:

  • кIкIуй, бухIулеб тIорччодаса тIираби (заралияб асар, мунагьал гьари, квешаб калам гьаби);
  • гьесда кӀола мун вухӀизе (дур иман яги яхӀ-намусалъе зарал гьабизе);
  • бищун дагьаб, махIгIаги бахъуна дудаса (дур тIабигIат-гIамал яги рекIел чIей загIиплъи).

Гьединлъидал, щивас хал гьабизе ккола лъилгун бухьен бугебали, щвезе бугищ гьесулгун гьоркьоблъи букIиналдалъун дунял-ахираталъе пайдаяли.

ЛъикIав гьудул вуго жиндиргун бухьен кквеялдалъун мун загьиралдагун батIиналда лъикIлъулев чи. Чиясул тIабигIат буго аскIор ругезул хIал бикъулеблъун. Гьелъ цIодорлъигун пикру гьабизе ккола аскIор ругезул.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


ХIузуралъул нух

БетIергьанас щивав бусурбанчиясда тIадаблъун гьабун буго сордо-къоялда жаниб щуго как бай. Гьебги ккола диналда жаниб чара гьечIого лъалеб жо. Лъимералъ анкьго сон байгун гьелда как базе малъейин, анцIго сон байдал, кIарчанлъи гьабуни тамихI гьабейинги абун буго Бичасул аварагас ﷺ.   Цоги...


ХIалтIи лъикI букIине

Гьабулеб хIалтIи-пиша лъикI букIине (баракат) бокьарас тIадчIей гьабила щуго жоялда.   ХIалтIи сабаблъун Аллагьас ﷻ тIадкъарал жал нахърахъуге ва кIарчанлъиги гьабуге. Жиндир заманалда тIадкъарал жал тIурани, хайир батила. ХIалтIи сабаблъун Аллагьасул ﷻ махлукъат хIакъир гьабуге. Нилъер...


Аварагасул ﷺ гIумру щай лъазабилеб?

Аварагасул ﷺ бицунелъул гIенеккун ругеб мехалда нилъер къасд букIине бегьуларо гIицIго харбихъ гIенеккун ругеб гIадинаб. Ниятгун къасд букIине ккола Аварагасул ﷺ хIакъалъулъ рехсолел сипатаздалъун нилъее лазат щвей, ай гIишкъуялда гIенекки ва гьеб рекIелъе биччай. Аварагасул ﷺ бицунаго нилъ гьесде...


Нужее баяналъе

1. Муъминун абун сураялда щай абураб? – Муъминзаби ва гьезул сипатал рехсеялъ. 2. Чан сураялда рехсараб дунял хIайгIадинаб жо бугин абун? – Ункъо сураялда: «АнгIам», «ГIанкабут», «МухIаммад», «ХIадид». 3. ШайтIаналъул хъаравулзаби абун...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Лъимер хьихьизе бачине бокьун буго     Дир йикIана яс. Гьей унтана ва къадаралда щвана. Гьеб ками цIакъго захIмалъана. Лъимер гьабулеб ригьалда гьанже дун гьечIо, амма лъимер хьихьизе бачине бокьун буго. Аллагьасда ﷻ цебе гьеб лъимер дирлъун лъугьунищ?   Ш.,...