Аслияб гьумералде

Гьудуллъун ккоге

Гьудуллъун ккоге

Абу Мусадаса бицараб хIадисалда буго: «РитӀухъав гьудуласулги квешав гьудуласулги мисал букIуна мискал ричулесулги, пулалда нахъа жанибе гьури речIчIизабун къебелъи гьабулесулги. Мискал ричулес дуе кьезе бегьула жиндирго къайиялъул щиб бугониги (махI бугеб миск), яги дуца бичун босизе бегьула гьесул щиб бугониги, ялъуни гьениса бачIунеб махIгIаги чIвала дуда. Пулалда жанибе гьури речIчIизабулес дур ретIел бухIизе бегьула яги гьениса бачIунеб махIгIаги рекIуна дуда», - абун (Бухари).

 

ХIадисалда Аварагас ﷺ мухIканаб къагIидалда дандекквей гьабун баян кьолеб буго лъикIавги квешавги чиясдехун гьалмагълъи ккун, гьесда цадахъ хьвадиялъул.

РитIухъав гьудуласдасан щола:

  • щиб бугониги къиматаб жо (гIелму, лъикIаб тIабигIат, берцинаб хьвада-чIвадиялъулаб мисал, Аллагь ﷻ ракIалде щвезави);
  • бичула дуе гьеб (дуца хIаракат бахъула гьесухъа гьеб щвезе);
  • кIиялъулго цоябниги щвечIониги, дуде берцинаб махIгIаги бачIуна гьесдаса (мискал ричулеб тукада жаниб заман бахъиялдалъун, къватIире щведал, нилъеда халлъула гьениб букIараб махI нилъер ратIлидаги чIараблъи, гьединго, лъикIав чиясда аскIов чIеялдалъун дуе щола пайда).

Квешав гьудуласдасан щола:

  • кIкIуй, бухIулеб тIорччодаса тIираби (заралияб асар, мунагьал гьари, квешаб калам гьаби);
  • гьесда кӀола мун вухӀизе (дур иман яги яхӀ-намусалъе зарал гьабизе);
  • бищун дагьаб, махIгIаги бахъуна дудаса (дур тIабигIат-гIамал яги рекIел чIей загIиплъи).

Гьединлъидал, щивас хал гьабизе ккола лъилгун бухьен бугебали, щвезе бугищ гьесулгун гьоркьоблъи букIиналдалъун дунял-ахираталъе пайдаяли.

ЛъикIав гьудул вуго жиндиргун бухьен кквеялдалъун мун загьиралдагун батIиналда лъикIлъулев чи. Чиясул тIабигIат буго аскIор ругезул хIал бикъулеблъун. Гьелъ цIодорлъигун пикру гьабизе ккола аскIор ругезул.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


ХIикматал махлукъатал

Квокка Квокка ккола унго-унголъунги гIажаибаб ва цIакъ хIикматаб хIайван. Гьелда абула «Ракьалда бищун талихIаб хIайваниланги». Гьаб ккола кенгуруялъул хъизамалдаса гьитIинабго хIайван. Гьелъул кIодолъи-гьитIинлъи буго гIага-шагарго рукъалъул катил гIадаб. Черхалъул халалъи: 40-54 см,...


Лъадул хIакъ цIунизе ккола

Хъизан ккола Аллагьас инсанасе кьурал бищун кIудиял нигIматазул цояб. Исламалъ хасаб кIвар кьола ригьин гьабиялде. Ригьин гьаби рикIкIуна жамгIияб гIадатлъун гуребги, гIибадатлъунги, гьелдалъун цIунула иманги, яхIги, насаб халат бахъинабиги.   Хасго ригьин гьабизе лъикIазул цояб ккола шаввал...


Алжаналда рукIунел хIурулгIинзаби

Руччабазул гӀемер гьикъулеб суал буго Алжаналда рукIунел хIурулгIинзабазул хӀа-къалъулъ. ГӀемерисезе бокьуларо росас цоги лъади ячине, ахираталда гьесие щвезе рес бугей хIурулгIин гьей ятанигицин. Кинниги Аллагь гIадилав вуго.   РитӀухъаб гӀумру гьабурал, БетIергьан разияб хIалалъ хьвадарал...


Ургъел щай гьабулеб?

Гьаб заман буго ургъалаби гIемераб. Гьедин бугин абун, нилъ рукIине бегьуларо кидаго рахIатхун. Кинаб хIалалде кканиги, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ кумек гьабула. Гьес ﷻ нилъ рехун толаро. Гьес ﷻ нилъее кьун буго хирияб Къуръан ракIалъе сахлъи гьабулеб ва тун руго рикIкIен гIемерал насихIатал хьул...


Шагьидзаби кIочон гьечIо

1935 соналъ ЧIикIаса Ацал ГIабдурахIманил хъизаналда гьавуна вас СагIид. Гьеб букIана ШагIбан бащалъараб Барааталъул сордо. Гьеб сордоялъ лъабго нухалъ хирияб "Ясенги" цIалун, ГIабдурахIаманица Аллагьасда гьарана жиндир вас гIалимчи вахъагиян. ТIадегIанав Аллагьас инсул дугIаялъе жаваб гьабуна....