Хисизабизе кIола
ГIараб мацIалда «хулукъ» абураб рагIи хаслъула чиясул жанисеб тIабигIаталъул рахъалда. Аварагасул ﷺ тIабигIат нилъее мисаллъун буго.
Инсанасул къватIиселги жаниселги хаслъабазе лъикIалги квешалги хасиятал руго. Гьел хаслъаби рижаралищ яги щваралищин абураб суалалда тIасан гIалимзабазда гьоркьоб хилаф буго. Цояз гьел рикIкIуна рижараллъун, цогидаз - щвараллъун. Амма пикру гьабидал бихьула киналго хаслъаби тIабигIияб аслуялдаса рукIин, ай Аллагьас ﷻ инсанасда жаниб лъураб. Гьел хаслъаби лъикIлъизеги квешлъизеги бегьула. Гьедин букIинчIебани, Аллагьасул ﷻ Аварагас ﷺ хIадисалда абилароан: «ХIакъикъаталдаги дун рещтIана инсанасул гIамал-хасият камил гьабизе», - ян. Гьединго Аварагас ﷺ жиндирго дугIаялда Аллагьасде ﷻ хитIаб гьабилароан гьадинал рагIабаздалъун: «Я Аллагь, Дуца дир сипат-сурат берцин гьабураб гIадин, дир гIамал-хасиятги берцин гьабе», - ян.
Аварагасда ﷺ кIвезе букIанищ гIадамазул яхI-намус, тIабигIат хисизабизе, гьел хисизаризе кIолел рукIинчIебани? Жаваб нужедаго бихьулеб буго. ТIабигIат лъикIлъула лъикIал ишал гьариялдалъун, дин лъазабиялдалъун, гIелму щвеялдалъун ва жидерго нафсгун гьоркьоса къотIичIого къеркьеялдалъун. Гьал далилаз бихьизабула инсанасул хасият хисизе бажарулеб букIин. Гьелъие бачина гьаб мисалги: «Ислам бачIиналде цебе гIарабиял хъачагъаллъун рикIкIунел рукIана. Гьезие гIадатлъун букIана загIипазда зулму гьаби, мехтел, ришватчилъи ва гьелда релълъарал цогидалги хъубал ишал. Амма Аварагасул ﷺ асаралдалъун гьел гIадамал хисана, ритIухъаллъун, хIалималлъун, сахаваталлъун лъугьана. «Аш-Шифа» тIехьалда Къази ГIиязица хъван буго: «Вагьбу ибн Мунаббагьица абуна: «Дица цIалана 71 тIехь. Ва гьел киналго тIахьазда дида бихьана Авараг ﷺ гIадамазда гьоркьоса бищунго гIакъилав, бищунго битIараб пикруялъул бетIергьан вукIин», - ян.
Къуръаналда Аварагасе ﷺ тарбия кьеялъул гIемерал мисалал руго, амма гьеб тарбия кьеялъул тIоцебесеб мурад ккола Аварагасдасан ﷺ нур халкъалде щвей. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ гьесие ﷺ Къуръаналъул тарбия кьуна, цинги гьев ﷺ лъугьана гIадамазе насихIатчилъун. Аварагас ﷺ абуна: «Дун витIана тIабигIат камил гьабизе», - ян.
Авараг ﷺ тIадегIанаб тIабигIаталде вахиндал, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ гьесие рецц гьабуна: «ХIакълъунго, мун кIудияб тIабигIаталъун даражаялда вуго», - ян.
