ЗухIаялъул как

Аварагас ﷺ тIадчIей гьабулеб букIараб суннатал каказдасан ккола зухIаялъул какги. Гьелъул гIуж байбихьула бакъ хочол къадаралъ тIаде баккаралдаса, ай къалъул гIуж щвезегIан. Бищун гьеб базе беццараб заман ккола къоялъул ункъил бутIагIанасеб мех индал.

Гьелъул бищун дагьаб къадарги кIиго ракагIат буго. Камилазул бищун дагьаб ункъо ракагIат, цинги анлъго, цинги микьго. Бищун гIемераб ва камилаб къадаралъул рахъалъ гIалимзабазул хилаф ккана. Гьелъул бергьараб микьго ракагIат бугин абураб рагIи буго. АнцIила кIиго ракагIат бугин абулел гIалимзабиги руго.

Ибну ХIажарица хъван буго: «Аварагасда ﷺ нахъвилълъун гьабулеб дагьаб къадаралъухъ кири цIикIкIун щола гIемераб къадаралдасаги», - ян. («Ашрафул Васаил»)

Гьелъул магIна ккола, масала, Аварагасги ﷺ микьго ракагIат балааниланги абун, дицаги микьго ракагIат базе бугин бараб зухIаялъул какихъ кири цIикIкIун щолин анцIила кIиго ракагIат баялдасаги абураб. Нилъер умумузги цIакъ тIадчIей гьабулеб букIун буго зухIаялъул какда. Анасидасан бицараб хIадисалда буго: «Дир гьудулас (хирияв Бичасул Расулас ﷺ) лъабго жо васият гьабуна дие: «Щибаб моцIалъ лъабго къоялъ как бай, зухIаялъул как бай ва витру бан хадуб кьижизе вахин», - ян.

ГIабдуллагьил яс МугIазатица бицана: «Жинца ГIаишатида цIехана: «Аварагас ﷺ зухIаялъул как балаанищ?» - илан. Гьелъ абуна: «Балаан ункъо ракагIат, мех-мехалъ Аллагьасе ﷻ бокьухъе цIикIкIун ракагIаталги ралаан», - илан. Гьаб хIадисалдасан бичIчIула гIемерисеб мехалда Аварагас ﷺ зухIаялъул ункъо ракагIат балеб букIараблъи.

ЗухIаялъул как балелъуб кIи-кIи ракагIаталдаса салам кьун бараб лъикIаб буго. Какие ниятги гьадин гьабила: «Дица ният гьабуна зухIаялъул кIиго ракагIаталъул суннатаб как базе, ТIадегIанав Аллагьасе ﷻ», - абун.

ЗухIаялъул какил хиралъиялъул бицун Аварагасул ﷺ гIемерал хIадисал рачIана. Аварагас ﷺ абуна: «ЗухIаян цIар бугел каваби руго Алжаналъур. Къиямасеб къоялъ Аллагьасул ﷻ цIаралдалъун малаикас ахIула: «Кир ругел нуж, зухIаялъул как балел рукIарал, Аллагьасул ﷻ лагъзал!? Гьаб буго нужер каву. Аллагьасул ﷻ рахIматалдалъун лъугьа гьенисан», - илан.

Инсанасулъ 360 лага буго ва щибалдасан къойил кьезе кколеб садакъаги буго. ЗухIаялъул какил кIиго ракагIаталъ гьеб садакъаги жанибе бачуна.

Жабир Мажидов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.

ХIурматиял магIарулал, инкъилаб ккелалде цебе букIараб заманалде раккани, нилъее якъинлъула тIубараб Дагъистаналъулго хъвай-хъвагIай гIараб мацIалда букIараблъи. Гьелде тIаде цо дагьа-макъабго гIажамалдаги букIун буго. Балагьеха, гьадигIан гIемер батIи-батIиял мацIал жанир ругеб Дагъистан...

Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-афандил бихьизабиялда рекъон, муфтияталъул северияб округалда вугев вакил МухIаммад Мукъошдибировги Хасавюрт районалъул росабазул имамзабиги, «Инсан» фондалъул вакилзабиги рачIун рукIана ЦIияб ЦIиликь росулъе. Гьениб бугеб ахIвал-хIалалъухъги...

МичI ккола некIо заманалдаго гIадамаз дару-сабаб гьабизе ва квен-тIехалъе хIалтIизабулеб букIараб пер-хер. Гьанже гьарурал цIех-рехазда лъазарун руго гьелъул витаминазул ва хIалтIизабизе бегьизабун буго батIи-батIиял сабабазе. Ихдал кванил нигIматал дагьлъараб мехалъ, гьелъул хъархъаздасан...

Имам, хIафиз, факъигь, тарихчи Абулкъасим Халаф ибну ГӀабдулмалик ибну МасгӀуд ибну Муса ибну Юсуф ибну Дакъагь ибну Наср ал-Ансари ал-Хазражи ал-Андалуси. Гьесул тIокIцIар ккола ибну Башкъул КъуртIуби. Гьев гьавуна гьижрияб 494 соналъ. Ибну Башкъулица гӀелму босизе байбихьана гӀолохъанаб...

Аллагьасда ﷻ гьардолеб мехалда бусурбаби, квералги рорхун, зодоре ралагьула. РакIалде ккезе рес буго ТIадегIанав Аллагь лъова тIад вугин абун. Амма гьеб бичIчIи мекъаб буго. Цо-цо гIалимзабаз баян гьабуна, как базе КагIба къибла букIунеб гIадин, зобги дугIаялъе къибла бугин абун. Гьелъие...

ЗухIаялъул как