Аслияб гьумералде

Меседалдасаги багьа къиматаб

Меседалдасаги багьа къиматаб

Меседалдасаги багьа къиматаб

Адаб буго инсанасул чилъи бихьизабулеб жо. Адаб ккола инсан Аллагьасда ﷻ цеве тIадегIан гьавулеб жоги. Адаб теялъ гIодовеги вортизавула. Адабалъул рагIа-ракьанде щвей ккола жиндасаго нечей. Щайгурелъул, Аллагьасда ﷻ гьев вихьулев вугелъул.

Нилъеца гIемераб жо тIалаб гьабула дунялалъул рокъоб. Амма тIалаб гьабуларо яхI-намус, адаб-хIурмат гIадинал хасиятал. Исламалъул ункъабилев халифас абуна: «Адаб тIалаб гьаби, месед тIалаб гьабиялдасаги рекъараб буго», - ян.

ГIали-асхIабас абуна: «ГIадамазе имамлъун чIарав чияс цин жиндирго напсалда малъе цогидазда малъилалде. Гьесул тIоцебесеб гIамалги букIине ккола адабалда адаб малъулеб куцалда», - ян.

ГIадамазе вагIза гьабизе ккола ихласгун. Гьелъулъ буго Аллагьасул ﷻ рахъалдасан къабуллъи ва гIадамазул рекIелъе борти. Амма гьезда бихьани, бицунеб цо, гьабулеб цогидаб, гьез къабул гьабуларо вагIза-насихIат.

МугIавият Абу Суфьяница абуна: «Язихъав ккола адаб гьечIев чи», - ян.

ГIабдуллагь ибну Мубаракица абуна: «ТIаса-масаго адаб толев чи суннаталдаса махIрумлъула. Суннаталда кIарчанлъи гьабурав чи парзалдаса махIрумлъула. Цинги парзалъе кIарчанлъи гьабурав магIрифаталдаса, ай Аллагь лъаялдаса, махIрумлъула», – ян.

Ибну Мубаракица абуна: «Нилъ дагьабго адабалде хIажатал руго гIемераб гIелмуялдаса», - ян.

ТIагIат гьабиялдаги адабгун цадахъ гьабиялдаги гьоркьоб батIалъиги буго. Абу ГIали Дакъакъица абуна: «Аллагьасе ﷻ тIагIат гьабун щола лагъ алжаналде. ТIагIат адабалда гьабуни, Аллагьасухъе вачуна», - ян.

Нилъеца гIемераб салават битIула. Гьелъиеги буго бихьизабураб адаб. Салават цIалулаго пикру гьабила аварагасда ﷺ цеве вугев гIадин, гьесул къадру-къиматги бичIчIун. Гьев ккола такъваялде нуцIалъун ва мунагь гьабуразе шафигIги.

Адаб гьечIев ватани, вуцIцIун чIеялдагIаги тIадчIей гьабейиланги абула.

Адаб ккола щибаб ахIвал-хIалалъулъ ва пишаялъулъ лъикIлъиялде рачунеб аслулъун.

Шамил МухIаммадов

2026-06-01 (ЗулхIижа 1447 с.) №11.


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

ХIинкъаби кьолел руго   Дир росас гьоркьоса къотIичIого хIинкъаби кьолел руго ратIалъизе ругинги абун. Гьев нахъе къаларо лъималазда цеве дун какизеги. Гьес гIемер абула дун эбел-инсухъе йитIизе йигин «цIидасан тарбия кьезе». Дун свакан йиго гьесул къул-къудиялдаса. Росасул...


Суратул «Кавсаралъул» тарихазулаб дандеккей

Къуръаналда бищун къокъаб сура ккола суратул «Кавсар». Гьелда жаниб буго анцIго рагӀи. «Кавсар» сураталъул тӀоцебесеб аят 10 хӀарпалдасан гӀуцӀун буго. КӀиабилеб аятги 10 хӀарпалдасан гӀуцӀун буго. Лъабабилеб аятги 10 хӀарпалдасан гӀуцӀун буго. Алиф хӀарп бищун гӀемер...


ХIикматал махлукъатал

Осьминог   Осьминогалда буго лъабго ракI. Аслияб ракI хIалтIула би чорхолъ сверизабизе, хутIараб кIигояб хIалтIула жабрабаздасан кислородги щун, би цIидасан кьабизе. ХIухьел гьез босула жабрабаздасан. Гьел кIиязулго цоялъул хIалтIи гьабулеб нерв хвани, лага хIалтIула бигьаяб хIалалда, жиндир...


Бакъбаккул рахъалъул багьадур

ЦIар рагIарав бусурбабазул философ, тохтур, математик, Абу Наср МухIаммад ибн МухIаммад ибн Тархан Аль-Фараби Ат-Турки гьавуна Фараб шагьаралда (гьанже Казахстаналда бугеб Отырарстаналъул Турке районалъул Отрар шагьар) 874 миладияб соналъ. Гьижрияб 260 соналда.   Фарабида лъикI лъалеб...


ГӀараб мацӀалда мажлис

ДагъОгни шагьаралда бугеб шайих МухӀаммад-афанди Ярагъиясул цӀаралда бугеб мадрасалда тӀобитӀана гӀараб мацӀалда гӀелмуялъул мажлис. Гьелда гӀахьаллъана профессорал, студентал, гьалбал. ГӀемерал гӀасрабаз Дагъистаналда бусурбабазул диниябгун маданияб нахърателалъулъ кӀвар бугеб бакӀ кколеб гӀараб...