Аслияб гьумералде

Аварагасул ﷺ калам

Аварагасул ﷺ калам

Аварагасул ﷺ калам

Аллагь ﷻ разилъаяй ГIаи-шатидасан бицун буго: «Аварагасул ﷺ кIалъай букIунароан гьоркьоса къотIулареб ва хехаб. Гьесул ﷺ кIалъай букIана баянаб, гIенеккарасда кинабго ракIалда чIолеб», - ян (Тирмизи).

 

Жабир ибну ГIабдуллагьица бицана: «Аллагьасул Расуласул ﷺ кIалъай букIана чвахун бачIунеб», - абун (Абу-Давуд).

«Ал-Явму ва лЛайлату» абураб тIехьалда имам Насаияс рехсон буго ГIаишатидасан бицараб цоги хIадис: «Аллагьасул Расуласул ﷺ кIалъай букIана роцIцIараб, гIенеккарав щивасда (вукIа гьев гIарабияв яги гIажамияв) ракIалда чIезабизе кIолеб гIадаб», - абун.

Анас ибну Маликица бицана: «Аллагьасул Расулас ﷺ, сундул бугониги бицунеб мехалда, калам лъабго нухалда такрар гьабулаан (гIенеккаразда гьоркьор ратизе бегьулин цо нухалъ рагIараб захIматго гурони ракIалда чIезабизе кIоларелин абураб пикруялда), щивасда бигьаго ракIалда чIезабизе кIвезе букIине бицараб жо (бицаралъулъ гьезул ишкал хутIиларедухъ). ГIадамазда гьоркьове къватIиве вахъиндал гьес лъабго нухалъ тахIият (салам) гьабулаан (гьезда гъорлъе жувазе изну тIалаб гьабулеб кинниги)», - ян (Бухари).

ГIабдуллагь ибну Саламица бицана: «ГIадамалгун кIалъазелъун Авараг ﷺ гьезда гьоркьов гIодов чIедал, гьес ﷺ гIемер балагьи гьабулаан зодобе (Аллагьасдасан ﷻ вахIю бачIине хьулгун)», - абун (Байгьакъи).

ГIаишатидасан бицун буго гьесул ﷺ кIалъай букIанин кутакалда пасахIатаб, гIенеккаразе бокьани гьесул рагIабазулъ ругел хIарпал рикIкIине, гьеб бигьаго кIоледухъ. (Муслим)

КIалъай пасахIатав вугониги гьев ﷺ вукIана кутакалда калам къокъав, вуцIцIун чIезе бокьулев, Аллагьасул ﷻ махлукъатазул ва Гьесул ﷻ хIалкIвеялъул кIодолъиялъул пикру халгьаби гIемерав. МацI цIунулаан хIажат гьечIелдаса, кIалъай гьабулароан жиндилъ чара гьечIелъул гурони. ГIадада кIалъан хабар-хочI гьабулезеги насихIат гьабулаан жиндилъ пайда гьечIеб бицунгутIиялдалъун.

Имам ШагIранияс «Кашфул гъумма» абураб тIехьалда хъвалеб буго Авараг ﷺ дагь гурони кIалъалароанин, гьебги хIажат ккараб мехалъ гурони букIунароан, бицунебги гIенеккарав щивасде щоледухъ (ракIалда чIезелъун) кIиго-лъабго нухалъ такрарги гьабулаанин абун.

Кидаго Аллагь ﷻ рехсолевлъунги вукIунаан, нухда унелъул щибаб гали тIамун хадуб гьесдаса ﷺ рагIизе кIолаан тасбихI тагьлил гьаби, БетIергьан ﷻ рехсей.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


НухIил тIупан

НухӀ аварагасул заманалда тIолабго дунялалдагойищ тIупан тIун букӀараб? ГӀемерисел гӀалимзабазул ва Къуръаналъул тафсирчагӀазул пикруялда рекъон, тӀолабго дунялалдаго тIупан тIун букӀун буго. Гьелъие далил хӀисабалда гьез рачана гьеб лъугьа-бахъиналъе сипат гьабулел аятал.   ТIадегIанав...


«Кавказалъул рагъул бахӀарчияб эпос – АхӀулгохI»

Дагъистаналъул гуманитарияб институталда тӀобитӀана Кавказалъул рагъул аслиял лъугьа-бахъиназул цояблъун кколеб АхӀулгохIалъул рагъул хӀакъалъулъ бицараб данделъи. Гьеб тадбиралда гIахьаллъана экспертал, тарих бокьулел, студентал. Данделъи нухда бачана ДГИялда цебе бугеб «Тарихалъул...


РухIияб бечелъи магIишаталда бараб гьечIо

БетIергьан Аллагьас ﷻ инсанасе кьураб бищун кIудияб къиматаб нигIмат буго гIакълу. Гьебги ккола лъикIалда лъикIабинги, квешалда квешабинги абун, лъикIаб ккун, квешаб тун гIумру тIами. ГIакълу гьечIесда гьеб кIиябго батIа бахъизе лъаларо, гьелъул гIаксалда, квешаб лъикIабин ва лъикIаб квешаб батилан...


«Юсуф» сура

ТIадегIанав Аллагьас хирияб Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Дуца бице, Авараг ﷺ, дурго къавмалъе Юсуф аварагас жиндир эмен ЯгIкъуб аварагасде абураб: «Я, дир эмен, дида бихьана макьилъ анцIила цо цIва ва бакъги моцIги. Дида гьел рихьана зодоса гIодореги рещтIун, дие сужда...


Муфтияталда тӀобитӀана психологазулгун дандчӀвай

ДРялъул муфтияталда тӀоби-тӀана психологиялъул рахъалъ церетӀурал специалистазулгун дандчӀвай. Гьениб гьоркьоб лъуна жакъасеб жамгӀияталда психологиялъул бугеб кӀваралда хурхарал суалал. Бицен гьабуна психология кӀвар бугеб ва тӀалаб цӀикӀкӀараб рахъ букӀиналъул, гьеб рахъалъ махщелчагӀаз гьабулеб...