Суннатал кIалал
Суннатал кIалал
Щаклъи гьечIого бищун хирияб ва кири цIикIкIун щолел кIалаздасан ккола рамазан моцIалъул кIал. Кинниги инсанас кколел суннатал кIалазухъги ТIадегIанав Аллагьас ﷻ кIудияб ажру-кири хъвала.
Хирияв Аварагас ﷺ суннатал кIалал кквезе лъикIаллъун рихьизаруна цо-цо моцIал, соналъул тIоцебесеб ва ахирисеб моцIалъул авалияб 10 къо, щибаб моцIалъул 13, 14, 15 къоял, шаввалалъул анлъго къо, анкьида жаниб итни-хамизалъ, ГIарафа, ГIашура ва цогидалги хириял къоял.
Рузман къоялъ кIал кквей гьукъараб гьечIониги, гIицIго гьеб къоялъ кIал кквезе карагьатаблъун бихьизабун буго. Амма цебесеб ялъуни хадусеб къоялда хурхинабулеб бугони, щибго къварилъи гьечIо. Карагьат букIиналъе гIиллаги - рузман къо байрамалъул, зикру-салаваталъул ва цогидал гIибадатазул къо букIин.
Имам Ширазияс «Мугьаззабалда» хъвалеб буго: «ГIицIго рузман къоялъ кIал кквезе карагьатаб буго, амма цебесеб (хамиз) ва хадусеб (шамат) къоялда хурхинабуни, карагьалъи гьечIо», - ян.
Абу Гьурайратидасан бицараб хIадисалда буго: «Нужеца рузман къоялъ кIал ккоге цебесеб къоялъ кIал ккун букIун батани гурони ялъуни хадусеб къоялъги кквезе ният бугони гурони», - ян. (Бухари, Муслим)
Аварагасул ﷺ хъизан Жувайриятидасан бицана, цо рузман къоялъ кIал ккун букIаго, Авараг ﷺ вачIанила ва гьикъанила: «Дуца сон кIал ккун букIанищ?» - илан. «БукIинчIо», - ян жаваб гьабуна гьелъ. Аварагас ﷺ гьикъана: «Метер кIал кквезе ният бугищ дур?» - илан. «ГьечIо», - ян жаваб кьуна Жувайриятица. Гьеб мехалъ Аварагас ﷺ амру гьабун абуна: «Гьедин батани дуца кIал биччай», - илан. (Бухари)
Нилъер мазгьабалъул чIахIиял гIалимзабаз абуна: «Инсанасул гIадаталда кколеб кIал рузман къоялде кколеб бугони, гьелъул къварилъи гьечIо. Масала, чияс абулеб буго дир пуланав гIагарав чи сахлъараб къоялъ дица кIал кквезе бугин ялъуни дир гIагарав чи тIадвуссиндал абун, ай гьеб къо рузман къоялде ккани, кIал кквезе карагьатаб гьечIо», - ян.
Рузман къо ккола зикруялъул ва гIибадаталъул къо. Рузман къоялъ бусурбанчиясе лъикIаб буго черхги чурун, рацIцIалъиги гьабун, кIванагIан хехго мажгиталде инелъун къватIиве вахъине, мажгиталъуб вагIзаялъухъ гIенеккизе, рузманалъул как бан хадубги Аллагь рехсезе.
Рузман къоялъулъ буго цо гIуж дугIа нахъчIваларебги.
