Аслияб гьумералде

Жаваб гьабизе тIадаб

Жаваб гьабизе тIадаб

Ислам бачIиналде цебе гIарабаз цоцазе кIодолъи гьабун «ХIаякалагь» абулаан, ай «мун чIаго хутIаги, дур гIумруги халалъаги» абун. Ислам бачIун хадуб Аллагьас ﷻ бусурбабазе кьуна, дунял-ахираталъул лъикIлъаби жинца жанире рачунеб, БетIергьанасул ﷻ цIарги жаниб бугеб, кIодо гьавиялъул калима: «Ассаламу гIайкум» абураб.

 

«Ассалам» абураб рагIи Аллагьасул ﷻ цIаразул цо цIар ккола, гьелъул магIнаги буго гIумру халалъи, сахлъи-саламалъи, балагьаздаса цIуни, дунял-ахираталъул лъикIлъаби щвей абураб.

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ сурату «Ан-нисаалда» абулеб буго (магIна): «Бусурбанав чияс нужее кIодолъи гьабун «Ассаламу гIалайкум» абун салам кьураб мехалда, нужеца гьесиеги кIодолъи гьабе, дос гьабуралдасаги берцинаб, ай «ВагIалайкуму салам ва рахIматуллагьи вабаракатугьу», - ян.

 ТIадегIанав Аллагь ﷻ кинабниги гьабураб гIамал бихьулев вуго, гьитIинаб букIа, кIудияб букIа, дагьаб букIа яги гIемер букIа. Квешаб гIамалалъухъ жаза гьабулев, лъикIаб гIамалалъухъ ажру-кири цIикIкIун кьолевги вуго.

Цо чияс аварагасда ﷺ гьикъана: «Исламалда жаниб бищун лъикIаб пиша, гIамал щиб?» - абун. Хирияв аварагас ﷺ абуна: «Дуца хIажатав чиясе тIагIам кье, ва дудаго лъалесеги-лъаларесеги саламги кье», - ян.

Абугьурайратица  бицараб хIадисалда буго: «Нуж алжаналъуре лъугьунаро нужеца иман лъезегIан, нужер иман лъейги букIунаро нуж цоцазе рокьизегIан». Хадубги аварагас ﷺ абуна: «Дица нуж тIоритIилищ цо гIамалалде, нужеца гьеб гьабиялдалъун нуж цоцазе рокьулеб? Нужеца нужедаго гьоркьоб салам кьей тIибитIизабе», - ян.

 Щив чи вугониги жинца «Ассаламу гIалайкум» абун салам кьун, гьесие хъвала анцIго лъикIлъи. Щив чи вугониги жинца салам кьеялда аскIоб «Ассаламу гIалайкум варахIматуллагь» абун, Аллагьас ﷻ гьесие къого кири хъвала. Щив чи вугониги жинца «Ассаламу гIалайкум варахIматуллагьи вабаракатугь» абун, гьесие лъеберго кири хъвала.

Салам кьолев чиясе суннатаб буго гьаракь борхун кьезе, жиндие салам кьурасда рагIиледухъ. Салам буссинабиялъе шартIги буго гьоркьоб заман иналде хехго буссинаби. КватIун буссинабуни, кьураб саламалъе жаваблъун букIунаро, салам буссинабичIев чиясда релълъун мунагьалдеги ккола.

 Салам кьей суннатаб буго, тIадаб гьечIо. Цо къокъаялда гъорлъа цо чияс салам кьуни, киназдасаго гIей гьабула, киназго цадахъ кьуни гьеб хириябги камилабги буго. Амма кьураб салам буссинаби тIадаб букIиналда киналго гIалимзаби тIадрекъана.

 

 

Жабир Мажидов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


ИсмагIиловас гIахьаллъи гьабуна

ДРялъул муфтияталъул председатель Мурад ИсмагIиловас гIахьаллъи гьабуна республикаялъул гIелмиябгун практикияб конференциялда. Гьеб тIобитIана Юстициялъул тIолгороссиялъул пачалихъияб университеталъул базаялда – Северияб Кавказалъул институталда (МахIачхъала шагьар). Гьениб кIалъазе вахъарав...


АлхIамалъул хIикмат

Бокьараб как балеб мехалъ чияс щибаб ракагIаталда цIалула «ФатихIа» сура. Гьеб «ФатихIа» сура гурони цониги сура чIоларо какилъ гьеб цIализе хIалкIолев чиясе. Лъаларезе, гьанже ругьунлъулезе батIияб хIукму буго.   ГIубада ибн ас-Самитица бицана Аварагас ﷺ абунин:...


КIудияб бергьенлъи щвела

ЗулкъагIида ккола бусурбабазул моцIрол календаралъул анцIила цоабилеб. Жибго «къагIада» абураб рагIул магIна ккола «гIодов чIей», яги хIалтIи гьабичIого чIей. Гьедин моцIалда цIар тарабги букIана гьеб заманалда гIадамал рагъ-кьал гьабиялдаса нахъекъан чIолеллъун...


СУАЛ-ЖАВАБ

Къуръан, махраж гьечIого цӀализе бегьулищ, цӀараб цӀан, къараб къан цIалулеб бугони? МагIна хисуларедухъ, Къуръан битIун цIализе малъулеб гIелмуялда абула тажвидилан. ХIарпал рукIине кколелъуса жиде-жидер гьаркьаздалъун рахъиялда абула махражилан. Мисалалъе, гIараб алфавиталда руго цо-цо хIарпал,...


ХIафиз ибн Башкъул КъуртIуби

Имам, хIафиз, факъигь, тарихчи Абулкъасим Халаф ибну ГӀабдулмалик ибну МасгӀуд ибну Муса ибну Юсуф ибну Дакъагь ибну Наср ал-Ансари ал-Хазражи ал-Андалуси. Гьесул тIокIцIар ккола ибну Башкъул КъуртIуби. Гьев гьавуна гьижрияб 494 соналъ.   Ибну Башкъулица гӀелму босизе байбихьана гӀолохъанаб...