Аслияб гьумералде

Мунагьал чуризе бокьани…

Мунагьал чуризе бокьани…

Муъминчиясул гIумруялда жаниб бищун лъикIаб ва кири цIикIкIун щолеб сапар ккола хIежалде ин. ХIеж ккола цересел аварагзабазги жиб гьабураб, нилъер умматалдаги гIумруялда жаниб цо нухалъ гьабизе тIадкъараб исламалъул щуабилеб рукну. Щибаб санайил бусурбаби Аллагьасде ﷻ ва аварагасде ﷺ бугеб рокьи загьир гьабун Макка-Мадинаялда данделъула хIеж борхизелъун.

Аварагасул ﷺ хIадисалда буго: «Жиндир ресги букIаго хIеж гьабичIев чи, бокьани жугьутIавлъун, бокьани насраниявлъун хва», - ян.

ХIеж борхарав чиясе щолел кирабазул рицарал хIадисал цIакъго гIемерал руго. Факъигьица жиндирго иснадгун ГIабдуллагь ибн ГIаббасидасан бицана: «Ниж рукIана авараггун цадахъ Минаялда. Гьеб гIужалъ нижеда аскIоре рачIана Йеменалдаса гIадамазул къокъа. Гьез абуна: «Нижер эбел-эмен дуе къурбанлъаги авараг ﷺ, хIеж борхун щолеб кириялъул бице нижее?» - ян. Аварагас ﷺ абуна: «ХIеж ялъуни гIумра гьабизелъун ниятгун къватIиве вахъарав чиясул щибаб гали рикIкIун, гъотIодаса тIамах гъунеб гIадин, мунагьал чурула. Мадинаялдеги вачIун гьев чияс дир кверал рачани, малаикзабаз гьесда дандчIвай гьабун кверал рачина. Микъаталде (хIеж бухьунеб бакI) щведал черх гьес чуридал, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ мунагьаздаса гьев вацIцIад гьавила. КIиго цIияб ретIел (ихIрам) гьес ретIидал, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ гьесие лъикIлъаби цIигьарила. «Лаббайка Ллагьумма лаббайка», - йин гьес абидал, Аллагьас ﷻ жаваб гьабун абила: «Лаббайка ва сагIадайка», ай «Дида рагIула дур рагIаби, Дун ﷻ духъ валагьун вуго», - ян. Маккаялде ун, КагIба сверун тIаваф гьабидал ва Сафа Марваялда сагIю гьабун гьев векеридал, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ нигIматал гьесие ритIила. ГIарафа магIардаги чIун, гьаракь биччан, жиндирго хIажатал Аллагьасде ﷻ гьаридал, анкьабго зобалазда ругел малаикзабазда Аллагьас абила: «Дир малаикзаби, зобалазда гIумру гьабула ругел! Нужеда Дир лагъзал рихьулайищ гьечIел!? РикIкIадаса Дихъе рачIана гьел, гьезул расалги хIурул цIуна. Жидерго боцIи-мал харж гьабуна, чурхдул сваказаруна. Дир ТIадегIанлъиялдалъун гьедулев вуго, гьезул квешазеги лъикIазеги Дица ﷻ сайгъат кьезе буго. Эбелалъ гьавураб къоялъ гIадин мунагьаздасаги рацIцIад гьаризе руго. ЧIинхал гьез речIчIидал, бутIрул кIкIвайдал, КагIбаялде зиярат гьабидал, ГIаршалда аскIоб цо гьаракьалъ ахIила: «Мунагьал чурараллъун нуж тIадрусса, нужер гIамалал цIидасан байбихье», - ян.

Жабир Мажидов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


ХIикматал махлукъатал

ГIанкI   ГӀемерисез гIанкI рикIкIуна хIинкъараб рухIчIаголъи-лъун. Амма гьеб буго кутакалда сихIираб ва бекеризе гьунар бугеб.   Заман бихьун гьелда кIола тIомол расул кьер хисизеги. Кьер хисиялъ кумек гьабула бахчизе. Гьеб бекерула 70-80 километрги сагIтие тун. Амма борчIизе рес...


Тавбуялде рачIун лъикI

Нижеда тIаса лъугьа, тIадегIанав БетIергьан, ТIабигIиял балагьал рикIкIад гьаре, я Аллагь. Ниж, щибниги лъаларел, лъавукъал муъминзаби, Лълъел балагьал тIаде щун, тIерхьинаруге, Аллагь.   Жакъа Дагъистаналде бачIараб къварилъиялъ, БичIчIана киназдаго дур хIалкIолъи, БетIергьан. Хинаб...


Бергьенлъиялъул къо

Дагъистаналъул тарих ккола гIасрабаз жидерго ракьал ва рухIиял къиматал цIунараб халкъазда гьоркьоб бахIарчилъиялъул ва къвакIиялъул цIар араб ракь. Бищун захIматал балагьазул заманалда Дагъистаналъул бусурбаби цогидал халкъазул ва диналъул вакилзабазда цадахъ рахъана хIажатазе кумек гьабизе ва...


ДугIаялъул къибла

Аллагьасда ﷻ гьардолеб мехалда бусурбаби, квералги рорхун, зодоре ралагьула. РакIалде ккезе рес буго ТIадегIанав Аллагь лъова тIад вугин абун. Амма гьеб бичIчIи мекъаб буго.   Цо-цо гIалимзабаз баян гьабуна, как базе КагIба къибла букIунеб гIадин, зобги дугIаялъе къибла бугин абун. Гьелъие...


ХIафиз ибн Башкъул КъуртIуби

Имам, хIафиз, факъигь, тарихчи Абулкъасим Халаф ибну ГӀабдулмалик ибну МасгӀуд ибну Муса ибну Юсуф ибну Дакъагь ибну Наср ал-Ансари ал-Хазражи ал-Андалуси. Гьесул тIокIцIар ккола ибну Башкъул КъуртIуби. Гьев гьавуна гьижрияб 494 соналъ.   Ибну Башкъулица гӀелму босизе байбихьана гӀолохъанаб...