Аслияб гьумералде

Мунагьал чуризе бокьани…

Мунагьал чуризе бокьани…

Муъминчиясул гIумруялда жаниб бищун лъикIаб ва кири цIикIкIун щолеб сапар ккола хIежалде ин. ХIеж ккола цересел аварагзабазги жиб гьабураб, нилъер умматалдаги гIумруялда жаниб цо нухалъ гьабизе тIадкъараб исламалъул щуабилеб рукну. Щибаб санайил бусурбаби Аллагьасде ﷻ ва аварагасде ﷺ бугеб рокьи загьир гьабун Макка-Мадинаялда данделъула хIеж борхизелъун.

Аварагасул ﷺ хIадисалда буго: «Жиндир ресги букIаго хIеж гьабичIев чи, бокьани жугьутIавлъун, бокьани насраниявлъун хва», - ян.

ХIеж борхарав чиясе щолел кирабазул рицарал хIадисал цIакъго гIемерал руго. Факъигьица жиндирго иснадгун ГIабдуллагь ибн ГIаббасидасан бицана: «Ниж рукIана авараггун цадахъ Минаялда. Гьеб гIужалъ нижеда аскIоре рачIана Йеменалдаса гIадамазул къокъа. Гьез абуна: «Нижер эбел-эмен дуе къурбанлъаги авараг ﷺ, хIеж борхун щолеб кириялъул бице нижее?» - ян. Аварагас ﷺ абуна: «ХIеж ялъуни гIумра гьабизелъун ниятгун къватIиве вахъарав чиясул щибаб гали рикIкIун, гъотIодаса тIамах гъунеб гIадин, мунагьал чурула. Мадинаялдеги вачIун гьев чияс дир кверал рачани, малаикзабаз гьесда дандчIвай гьабун кверал рачина. Микъаталде (хIеж бухьунеб бакI) щведал черх гьес чуридал, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ мунагьаздаса гьев вацIцIад гьавила. КIиго цIияб ретIел (ихIрам) гьес ретIидал, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ гьесие лъикIлъаби цIигьарила. «Лаббайка Ллагьумма лаббайка», - йин гьес абидал, Аллагьас ﷻ жаваб гьабун абила: «Лаббайка ва сагIадайка», ай «Дида рагIула дур рагIаби, Дун ﷻ духъ валагьун вуго», - ян. Маккаялде ун, КагIба сверун тIаваф гьабидал ва Сафа Марваялда сагIю гьабун гьев векеридал, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ нигIматал гьесие ритIила. ГIарафа магIардаги чIун, гьаракь биччан, жиндирго хIажатал Аллагьасде ﷻ гьаридал, анкьабго зобалазда ругел малаикзабазда Аллагьас абила: «Дир малаикзаби, зобалазда гIумру гьабула ругел! Нужеда Дир лагъзал рихьулайищ гьечIел!? РикIкIадаса Дихъе рачIана гьел, гьезул расалги хIурул цIуна. Жидерго боцIи-мал харж гьабуна, чурхдул сваказаруна. Дир ТIадегIанлъиялдалъун гьедулев вуго, гьезул квешазеги лъикIазеги Дица ﷻ сайгъат кьезе буго. Эбелалъ гьавураб къоялъ гIадин мунагьаздасаги рацIцIад гьаризе руго. ЧIинхал гьез речIчIидал, бутIрул кIкIвайдал, КагIбаялде зиярат гьабидал, ГIаршалда аскIоб цо гьаракьалъ ахIила: «Мунагьал чурараллъун нуж тIадрусса, нужер гIамалал цIидасан байбихье», - ян.

Жабир Мажидов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


РакI чIаго гьабулеб

Гьаб заманалда гIемерисеб мехалда дунялалъул ишазда сверун лъугьун рукIиналъ нилъ лъугьунел руго аслияб иш кIочон толеллъун. Нилъер ракI буго черх чIаго гьабун би жиндасан сверулеблъун гуребги иманалъул ракIбацIцIалъиялъул унго-унгоял бусурбабазул хасияталъул бакI ва нилъ Халикъасда ﷻ хурхинарулеб...


Берцинлъи гьаби

Инсанас ретIулеб ретIелги берцинлъиялъе хIалтIизе гьарулел жалги хIалалал рукIуна, гIаммаб куцалда босани. Кинниги гьезда гъорлъ руго хIалтIизаризеги ва гьездалъун къачIадизеги бегьуларел жалги.   Гьел киналго хIалтIизаризе бегьулел жал руго Аллагьас нилъее дунялалда ругебгIан заманалъ...


Кванил адабал

Кваназе байбихьилалде цин кверал чурила, гьелъ кванида баракат лъола, цинги «Бисмила» бахъила ва абила: «Аллагьумма барик лана фима разакътана ва къина гIазаба ннари», - абун. Кваналев чиясул ниятги букIина диналъе къуват бачIинеян абураб. Гьединаб ниятгун кванани, квенги...


Аллагьас ﷻ цIунула

Балагь, рекIее хIалхьи толарел ахIвал-хIалал ва захIмалъаби тIаде рачIуна нилъер щивасде. Гьаб дунялалъул рукъ гьедин гIуцIарабги буго. Амма нилъер гIумруялъул аслулъун бугеб мурад ва гьаб дунял жидее щиб бакI бугебали бичIчIи бугез дандчIварал къисматалъул киналго захIмалъаби къвакIун хIехьола....


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...