ГIемер букIине кколаро
Аллагьас щивасе ризкъи цо хIалалда биччалеб букIарабани гIадамаз дунялалда пасалъи гьабилаан. БатIи-батIияб хIалалда рижун БетIергьанас нилъ машгъул гьаруна хIалтIабазде ва ризкъи тIалаб гьабиялде. Цоял рижана мискиналлъун, цогиял гьаруна бечедаллъун, амма кIияздаго гьоркьоб хурхен лъугьунедухъ Аллагьас гьабуна сайгъатал кьей, садакъа гьаби.
Садакъа кьеялдалъун бечедасул магIишаталда баракат лъола, тIаде бач1унебги хIалалаб нухдаса щвезе сабаблъун ккола. Аварагас ﷺ абун буго: «Садакъа кьеялъ буголъиялдаса щибго тIаса инабуларо», - ян (Муслим). «Жидеца Аллагьасул ﷻ диналъе гIоло ва мискин-пакъиразе садакъа кьолел муъминал бихьиназеги руччабазеги Гьес ﷻ ц1икIкIинабун кьола ва гьезие Ахираталда тIадегIанаб ажруги гьабула», - ян рехсон буго хирияб Къуръаналда (суратул «ХIадид», 18-абилеб аят).
«Ракьалда тIад цониги рухIч1аголъи гьеч1о гьелъие ризкъи кьезе Аллагьас тIаде босун гурони», - ян буго Къуръаналъул аяталда (суратул «Гьуд»). Гьелъ, магIишат тIалаб гьабулевин абун чи вукIине бегьуларо ц1акъго хъантIаравлъун, хIалал-хIарамалъул агъазго гьеч1ого. Щайин абуни, кинасулго гуро магIишат-яшав гIемер букIиналъулъ баракат бугеб, дагьаб букIиналъулъги жиндирго маслихIат букIунелъул.
ХIадисалда буго: «Къиямасеб къоялъ киналго халкъал данде гьарун ругеб заманалда ТIадегIанав Аллагьас мискиназдехун хитIаб гьабун абула: «Кин нуж рукIарал», - абун. Гьез абула: «Я нижер БетIергьан, дуца мискинлъиялдалъун нижер хIал бихьана, нижеца сабруги гьабуна…», - ян. «Нуж ритIарал руго», - янги абун, БетIергьанас гьел алжаналде лъугьинарула…», - ян (Ибну ХIиббан).
Садакъа гьабиги боц1и-мал буголъиялда къокълъулеб жо гуро. Муъминчияс гьабулеб кинаб букIаниги лъикIаб гIамалги садакъалъун лъугьуна. Жиндиего ва агьлу-хъизамалъе гьабулеб напакъаги садакъалъун хъвала. Садакъаялъ щвей гьабула чияс кIалалъ бицунеб, квералъ гьабулеб рагIи-пишаялдеги. Мисалалъе, цогиясе пайда бугеб берцинаб рагIи аби буго кIалалъ гьабулеб садакъа, кверзул махщалидалъун цогиясе бажарараб гьаби буго кверзул садакъа. Ният халгьабун цогидаб (Аллагьасе ﷻ жиндилъ гьеч1еб) гIамалги лъугьуна жиндихъ кири кьолеблъун.
Ц1аларав чияс малъараб рагIи абуни, гьеб буго бищун хирияб садакъа. Щайин абуни, магIишаталдалъун гьабураб мунпагIат чурхдузе уна, гIелмуялъулаб абуни - рухIалъе ва ракIалъе уна, гьелъ Аллагь ﷻ лъаялде рачунелъул.
