Аслияб гьумералде

ЛъикӀаб гӀамал

ЛъикӀаб гӀамал

Инсанасул лъикӀаб гӀамал-хасият исламалда цIакъ беццараблъун буго. ТӀадегӀанав Аллагьас гӀадамазда амру гьабуна щуго как баялда, рамазан моцӀалъ кӀал кквеялда, закагӀат бахъиялда, хӀеж борхиялда ва цогидалги диниял парзал тӀуразариялда цадахъго гӀамал-хасият берцинлъизабеянги.

 

Диналда цадахъ лъикӀаб гӀамал-хасияталъ инсан унго-унгояб иманалде вачуна ва гьев гьелъ Аллагьасдаса ﷻ хӀинкъулевлъун, пикру бацӀцӀадавлъун гьавула. Муъминчияс, гӀибадаталдаго цадахъ лъикӀаб гӀамал-хасиятги бихьизабуни, гьев Аллагьасе ﷻ вокьулевлъун лъугьине бегьула, гьелъ ахир-къадги Гьесде гӀагар гьавула.

Инсанасул лъикIаб гӀамал-хасияталъ бихьизабула нилъ рижарав Халикъасулгун кинаб гьоркьоблъи бугебали. ЛъикIаб гIамал-хасият бугев, рахIаталда вугев мехалдаго гIадин, къварилъи тIаде щведалги ццим къулчIаравлъун вукIуна. Къуватавлъун рикӀкӀуна ццин бахъиндал сабру гьабизе кIолев.

Абу Гьурайратица бицараб хIадисалда буго: «Къуватав чи кколаро гӀемерал чагӀаздаса бергьарав, гьев ккола ццим бахъиндал жиндаго тIад кверщел гьабулев», - ян (Бухари).

Бусурбанчияс хӀаракат бахъизе ккола жиндирго гӀамал-хасият кIванагIан лъикӀлъизабизе. Амма гьелда тIад хIалтIи гьабун гурони, гьебги лъикIлъуларо.

Берцинаб гIамалалъе щивав муъминчиясе бищун мисалияв инсанлъун ккола МухӀаммад авараг ﷺ. Гьесдаса мисал босизе ккани, лъазе ккола гьесул лъикIал тIабигIатал ва хаслъаби.

МухӀканго гьесул гӀумруялъул цӀех-рех гьабиялдалъун инсанасул рухӀалъе лъикӀаб асар кьола. Гьелдаго тIаде, гIелму лъалъани, лъикIаб пихъги кьола. ТӀадегӀанав Аллагьас Жиндирго Аварагасе ﷺ кьуна бищунго лъикӀаб гӀамал-хасият.

Юнусица бицана, ХӀасаница абунин: «ГIаишатида гьикъанила Аварагасул ﷺ гӀамал-хасият кинаб букӀарабин абун. Гьелъ жаваб кьунила, гьесул гӀамал-хасият Къуръан букӀанин», - абун. (АхӀмад)

Муъминчияс гӀамал-хасият бихьизабизе ккола гӀумруялъул гӀемерал рахъазда: жидерго рагӀабаздалъун, ишаздалъун, Аллагьасе гьабулеб гӀибадаталдалъун, хъизан-агьлуялъулгун, гьудулзабазулгун ва сверухъ ругелщинал гӀадамазулгун гьоркьоблъиялдалъун.

Абизе бегьула нилъер тӀолабго дин лъикӀаб гӀамал-хасияталда бараб бугин. Инсанасул иман камиллъуларо, гӀамал-хасият лъикӀлъизабичIони.

 

Шамил МухIаммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


Нужее баяналъе

  Аллагьас ﷻ тIоцеве витIарав расул щив? – НухI авараг. Гьев вугев заманалда щиб ккараб дунялалъе? – Дунял гъанкъана. Аварагзабазул рикIкIен рехсараб аят щиб? – Сура «ан-Ниса». Щиб сураялъулъ кIиго нухалъ басмала рехсараб? – Суратул...


ХIикматал махлукъатал

Квокка Квокка ккола унго-унголъунги гIажаибаб ва цIакъ хIикматаб хIайван. Гьелда абула «Ракьалда бищун талихIаб хIайваниланги». Гьаб ккола кенгуруялъул хъизамалдаса гьитIинабго хIайван. Гьелъул кIодолъи-гьитIинлъи буго гIага-шагарго рукъалъул катил гIадаб. Черхалъул халалъи: 40-54 см,...


Аварагасул ﷺ сира

Кинаб илагьияб хIикмат букIараб Аварагас ﷺ Макка рехун тезе ккеялъулъ?   Маккаялдаса Мадинаялде Аварагас ﷺ гьижра гьабиялъул хIикматаздасан ккола бусурбабазе дин загьир гьабизе цо шагьаралда яги улкаялда толеб гьечIони, гьезги дин цIунизе гIоло, ватIаналдаса цоги бакIалде гьижра гьабизе...


Къарзалъе щиб бугониги кьей

Къарзалъе гIарац кьей хирияб ишги нилъер Аварагасул ﷺ суннатги буго. Амма налъи бецӀи ккола тӀадаб жо. КигӀан ритӀухъав вукӀаниги, налъи бецӀизегӀан яги къарз кьурав чи тӀаса лъугьинегӀан, гьеб тӀаса кколаро. Гьединлъидал, бусурбанчиясе рекъола кIванагIан къарзалъе жо босичIого тезе, чарагьечIеб...


ЦIалул соналде

ХIурматиял бусурбаби, щибаб цIалул сон тIаде щолаго нилъеца бицен гьабула лъималазе лъай кьеялъул бугеб хиралъиялъул хIакъалъулъ. Хасго исламияб лъай кьеялъул кIваралъулги цIакъго мухIкан гьабун бицунеб гIадат букIана.   Гьале исанаги тIаде щволеб буго гьебго цIалул заман. Амма гьаб...