Аслияб гьумералде

Кумекалъе ратарал

Кумекалъе ратарал

Кумекалъе ратарал

Аварагасул ﷺ асхIабзабазул 14 асхIаб вукIана чIегIераб тIомалъул. Гьезулги Аварагасде ﷺ бищун гIагарал рукIана:

 

Билал - исламалда тIоцевесев будун. Исламалъул нухда мушрикиназдаса гIемераб гIакъубаги бихьана гьесда. Абубакар-асхIабас тархъанги гьавуна. Билалица какал ахIана хирияб Маккаялдаги, Мадинаялдаги ва Иерусалималдаги. Аварагасда ﷺ цадахъ ва гьев ﷺ ахираталде накълулъидал гIемерал гъазаватаздаги гIахьаллъана. Цо къоялъ Аварагас ﷺ гьесда абуна: «Дур хIатIазул хьвадиялъул сас дида ﷺ Алжаналъуб рагIана», - ян. Билалил хоб Дамаскъалда буго.

Нажаши (Негус) – цевехун Авараг ﷺ вихьичIониги ва гьесул асхIаблъун вукIинчIониги, ХIабашиялъул пача Нажаши ккола Мадинаялда аварагасдасан ﷺ жаназалъул как барав чи. Мушрикиназул рахъалдасан тIаде кIанцIи цIикIкIун Аварагас ﷺ ХIабашиялде ритIарал бусурбабазе жанир чIезе бакIги кьуна Нажашица. Гьелгун дандчIваралдаса исламги босана гьес.

Усама ибн Зайд – Зайд ибн ХIарисатилги ва Аварагасﷺ хахизаюрай Умму Айманилги вас ккола гьев. Аварагасе ﷺ гьев кутакалда вокьулаан. 15 сон байдал, жиндиего бокьун, Хандакъалъул гъазаваталдаги гIахьаллъана. 20 сон барав Усама, византиялгун рагъулел рукIарал бусурбабазул цевехъанлъунги тана Аварагасﷺ.

ВахIши – гьев вукIана хIабашиязул лагълъун. Ислам къабул гьабизегIан УхIудалъул гъазаваталда Аварагасул ﷺ имгIал ХIамзат чIвана гьес. Аварагас ﷺ гьесул шагьадат къабул гьабуна, амма имгIал чIвай кIочене кIвечIого, вихьулев бакIалде вачIунгеян абуна. Авараг ﷺ ахираталде накълулъидал Абубакар-асхIабас, Халид ибн Валидил бетIерлъиялда бугеб бусурбабазул бо битIана Ямамалде мутIигIлъуларел тухумал мукIур гьаризе. Аварагасул ﷺ имгIал чIвараб хочоца гьенив гьересияв авараг Мусайламаги чIвана ВахIши ибн ХIарбица.

СагIд ал-Асвад – гьес Аварагасда ﷺ абуна тIом чIегIераб букIиналъ цонигияс яс кьолей гьечIин абун. Цинги Аварагас ﷺ жиндирго асхIаб ГIамрихъе витIана гьев яс гьарун. Гьесул яс йикIана кутакалда берцинай. ЧIегIераб кьералъул СагIд вихьидал, ГIамрил ццин бахъана ва гьес гьариялъе жаваб гьабичIо. Цинги ясалъ Аварагасул ﷺ гьариялъе жаваб гьабичIого теялдаса хIинкъун, инсуда абуна жий гьесие инилан. Цинги бусурбаби гъазаваталде ахIизе байбихьана. Аварагас ﷺ нахъе витIичIого вукIине гьумерги бахчун вагъулев вукIана СагIд. Гьеб гъазаваталда СагIд шагьидлъана. Гьевги кодов ккун Аварагас ﷺ абуна: «Дун гIодулев вукIана вокьулев асхIаб нилъедаса ватIалъанин абун, амма Аллагьасда ﷻ аскIоб гьесул даража бихьидал дун гьимана», - ян.

 

Жабир Мажидов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Нужее баяналъе

Авараг гьавураб сон щиб сон букIараб? – Пилалъул сон. Пилалъул сон абун щай гьелда цIар тараб? – Гьеб соналъ Абрагьат аскаргун ва пилалги рачун КагIба биххизе вачIун вукIана. Аварагасе ﷺ кьураб бищун кIудияб мугIжизат щиб букIараб? – Къуръан. Муса аварагасул...


Гъваридаб лъай

Гьале тIаде щвана цIалул заман. Киналго лъимал школаздеги, студентал цIалул идарабаздеги хьвадун байбихьула жидерго лъай цIикIкIинабизе. Исламалда лъай тIалаб гьабиялде кьола бищун цIикIкIун кIвар. Гьелде тIоритIел гьабулел аяталгун хIадисал гIемерал руго. Цересел номеразда гьелъул хIакъалъулъ...


ХIикматал махлукъатал

КIвахIачал   КIвахIалал абун цIар лъурал хIайванал руго цIакъ хьвади хIинцал жал. Гьез кванала гъотIол тIамхал. Цаби рукIуна бащадал ва цо формаялъул. Цересел хIатIал нахъисездаса халатал руго. Рас буго чахьалдаса мугъзаде сверун бижараб. ЛъикI бихьула, махI бачине кIола, амма гIинда бакIаб...


РакI чIаго гьабулеб

Гьаб заманалда гIемерисеб мехалда дунялалъул ишазда сверун лъугьун рукIиналъ нилъ лъугьунел руго аслияб иш кIочон толеллъун. Нилъер ракI буго черх чIаго гьабун би жиндасан сверулеблъун гуребги иманалъул ракIбацIцIалъиялъул унго-унгоял бусурбабазул хасияталъул бакI ва нилъ Халикъасда ﷻ хурхинарулеб...


Ахиралде щвана

Баракатаб РабигӀул аввал моцӀ ахиралде щвана. Гьаб моцӀги Авараг ﷺ гьавураб къоги, цогидал моцӀал гӀадин нилъеца тӀобитӀичIо. Цогидаб заманалде ккун гьаб моцIалъ чияс дагьаб бугониги цӀалун батани Аварагасул ﷺ хӀакъалъулъ, абизе бегьула гьес хайир босанин.   ГӀумруялъ гьесул хӀакъалъулъ цӀаланиги...