Аслияб гьумералде

Кумекалъе ратарал

Кумекалъе ратарал

Кумекалъе ратарал

Аварагасул асхIабзабазул 14 асхIаб вукIана чIегIераб тIомалъул. Гьезулги Аварагасде бищун гIагарал рукIана:

 

Билал - исламалда тIоцевесев будун. Исламалъул нухда мушрикиназдаса гIемераб гIакъубаги бихьана гьесда. Абубакар-асхIабас тархъанги гьавуна. Билалица какал ахIана хирияб Маккаялдаги, Мадинаялдаги ва Иерусалималдаги. Аварагасда ﷺ цадахъ ва гьев ﷺ ахираталде накълулъидал гIемерал гъазаватаздаги гIахьаллъана. Цо къоялъ Аварагас ﷺ гьесда абуна: «Дур хIатIазул хьвадиялъул сас дида ﷺ Алжаналъуб рагIана», - ян. Билалил хоб Дамаскъалда буго.

Нажаши (Негус) – цевехун Авараг ﷺ вихьичIониги ва гьесул асхIаблъун вукIинчIониги, ХIабашиялъул пача Нажаши ккола Мадинаялда аварагасдасан ﷺ жаназалъул как барав чи. Мушрикиназул рахъалдасан тIаде кIанцIи цIикIкIун Аварагас ﷺ ХIабашиялде ритIарал бусурбабазе жанир чIезе бакIги кьуна Нажашица. Гьелгун дандчIваралдаса исламги босана гьес.

Усама ибн Зайд – Зайд ибн ХIарисатилги ва Аварагасﷺ хахизаюрай Умму Айманилги вас ккола гьев. Аварагасе ﷺ гьев кутакалда вокьулаан. 15 сон байдал, жиндиего бокьун, Хандакъалъул гъазаваталдаги гIахьаллъана. 20 сон барав Усама, византиялгун рагъулел рукIарал бусурбабазул цевехъанлъунги тана Аварагасﷺ.

ВахIши – гьев вукIана хIабашиязул лагълъун. Ислам къабул гьабизегIан УхIудалъул гъазаваталда Аварагасул ﷺ имгIал ХIамзат чIвана гьес. Аварагас ﷺ гьесул шагьадат къабул гьабуна, амма имгIал чIвай кIочене кIвечIого, вихьулев бакIалде вачIунгеян абуна. Авараг ﷺ ахираталде накълулъидал Абубакар-асхIабас, Халид ибн Валидил бетIерлъиялда бугеб бусурбабазул бо битIана Ямамалде мутIигIлъуларел тухумал мукIур гьаризе. Аварагасул ﷺ имгIал чIвараб хочоца гьенив гьересияв авараг Мусайламаги чIвана ВахIши ибн ХIарбица.

СагIд ал-Асвад – гьес Аварагасда ﷺ абуна тIом чIегIераб букIиналъ цонигияс яс кьолей гьечIин абун. Цинги Аварагас ﷺ жиндирго асхIаб ГIамрихъе витIана гьев яс гьарун. Гьесул яс йикIана кутакалда берцинай. ЧIегIераб кьералъул СагIд вихьидал, ГIамрил ццин бахъана ва гьес гьариялъе жаваб гьабичIо. Цинги ясалъ Аварагасул ﷺ гьариялъе жаваб гьабичIого теялдаса хIинкъун, инсуда абуна жий гьесие инилан. Цинги бусурбаби гъазаваталде ахIизе байбихьана. Аварагас ﷺ нахъе витIичIого вукIине гьумерги бахчун вагъулев вукIана СагIд. Гьеб гъазаваталда СагIд шагьидлъана. Гьевги кодов ккун Аварагас ﷺ абуна: «Дун гIодулев вукIана вокьулев асхIаб нилъедаса ватIалъанин абун, амма Аллагьасда ﷻ аскIоб гьесул даража бихьидал дун гьимана», - ян.

 

Жабир Мажидов

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


Дагъистаналъул ГIалимзабазул совет

ДРялъул муфтияталда тӀоби-тӀана ГӀалимзабазул советалъул президиумалъул данделъи. Гьелда гӀахьаллъана ДРялъул муфтияталъул председатель Мурад ИсмагӀилов ва республикаялъул округазда ругел муфтияталъул вакилзаби. Данделъи рагьана ГӀалим-забазул советалъул председателасул ишал тIуралев КъахIиса...


ННТялъ бергьенлъи босана

МахӀачхъалаялда тIобитIана «Журналистазул вацлъиялъулаб кубок» абураб цIаралда гъоркь мини-футбол хIаялъул рахъалъ турнир. Байбихьуда ННТ команда, ГТРК «Дагестан» командаялдасаги бергьун, борчIана плей-оффалде ва гьенибги медиакомандаялдаса 5:2 хӀисабгун бергьана. Финалалда гьел дандчIвана...


Хирияв Аварагасул ﷺ шамаилал

Шамаил абураб рагIи хIалтIизабула Аварагасул ﷺ берцинал тIабигIатазул бицен гьабулеб мехалда. Гьединго, гьесул ﷺ гIумру ва ахIвал-хIал рехсолеб мехалдаги. Гьединлъидал Аварагасул ﷺ цо-цо ахIвал-хIалал рехселин.   Аварагасул ﷺ рас букIана берцинаб ва дагьабго кьурараб, цIакъго кьурараб ва...


Алмахъалда - мажлис

Казбек районалъул Алмахъ росулъ тIобитIана цолъиялде ва умумул ракIалде щвезариялде халкъ ахIараб мажлис. Гьениб бицана Дагъистаналъул тарихалда алмахъаз лъураб бутIаялъул, Кавказалъул рагъул заманалда алмахъаз бихьизабураб бахIарчилъялъул ва гьел кидаго Шамил имамасда цадахъ рукIиналъул...


Аварагасул ﷺ сира

Кинаб илагьияб хIикмат букIараб Аварагас ﷺ Макка рехун тезе ккеялъулъ?   Маккаялдаса Мадинаялде Аварагас ﷺ гьижра гьабиялъул хIикматаздасан ккола бусурбабазе дин загьир гьабизе цо шагьаралда яги улкаялда толеб гьечIони, гьезги дин цIунизе гIоло, ватIаналдаса цоги бакIалде гьижра гьабизе...