Аслияб гьумералде

Аварагасул ﷺ Къуръан цIали

Аварагасул ﷺ Къуръан цIали

Аварагасул ﷺ Къуръан цIали

Къуръан ккола Аварагасе ﷺ ТIадегIанав Аллагьас ﷻ кьураб бищун кIудияб мугIжизат. Щайин абуни, гьеб кколеб букIун Аллагьасул ﷻ калам. Гьениб бугелда релълъараб цо аятгIаги гIуцIизе, жакъа къоялде щвезегIанги, лъихъаго бажаричIо ва бажаруларо. Къуръан цIали ккола гIибадат ва гьелъул щибаб хIарп рикIкIун ТIадегIанав Аллагьас ﷻ анцIго кириги хъвала.

 

Къутайбат ибну СагIидица бицана Лайсидасан ва гьесги ибну Аби Мулайкатидасан ва гьесги ЯгIла ибну Мамликидасан, гьес гьикъанин Умма-Саламатида Аварагасул Къуръан цIали кинаб букIарабин абун. Гьелъ абула Аварагасул ﷺ цIали букIанин хIарп-хIарп ккун баянаб куцалда цIалулеб. 

Къатадатица бицана жинца Анас ибну Маликида гьикъанин Аварагасул ﷺ Къуръан цIали кинаб букIарабин абун. Анасица абула цIазабун цIалулаанин. Гьелъул магIна ккола Аварагас ﷺ цIазабизе кколеб бакI цIазабулеб букIанин абураб. (Имам Тирмизи)

Умму-Саламатидасан бицараб хIадисалда буго: «Аварагас ﷺ Къуръан цIалулеб букIана гьоркьоб къотIизабун. Цин цIалулаан «АлхIамдулиллагьи раббил гIаламин» ва хадув чIолаан, цинги байбихьулаан «АррахIмани ррахIим» абун ва чIолаан, цинги цIалулаан «Малики явми ддин» абун. Къокъ гьабун абуни, щибаб аят хурхинабун цIаличIого, батIатIезабун цIалулеб букIанин», - ян.

Имам Тирмизияс бицараб хIадисалда буго: «Умму-Гьаниица бицана къаси мехалъ Аварагасул ﷺ Къуръан цIали рагIулеб букIанин жий бусада егун йигеб мехалдаги», - ян. Гьелъул магIна ккола гьижра гьабизегIан цебе, къасимехалъ, КагIбаялда аскIоб Аварагас ﷺ как балеб гьелда рагIулеб букIанин абураб. 

Къатадатидасан бицараб хIадисалда буго: «Аллагьас ﷻ аварагзаби ритIичIо берцинал гьурмалгун ва берцинал гьаркьалгун, ай кинабго цадахъго кьун гурони. Нужер Авараг ﷺ вукIана берцинаб гьумералъул ва берцинаб гьаракьалъул. Гьес ахIун (кечI гIадин) Къуръан цIалулеб букIинчIо», - ян.

Ибну ХIажар Гьайтамияс абуна Аварагас ﷺ Къуръан цIаличIин кечI гIадин ахIун, амма цIаланин берцинаб бакъаналда (махраж гьабун).

Ибну ГIабасидасан бицараб хIадисалда буго: «Цо-цо мехалъ Аварагасул ﷺ гьаракь азбаралде рагIулаан гьев рокъов жанив вукIаго», - ян.

Цо-цо мехалъ абураб рагIул магIна ккола, гIемерисеб мехалъ Аварагас ﷺ Къуръан бигьагьабун цIалулаанин абураб. Гьеб рагIулеб букIана лъикI гIенеккарав чиясда.

 

Шамил МухIаммадов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


Бергьенлъиялъул къо

Дагъистаналъул тарих ккола гIасрабаз жидерго ракьал ва рухIиял къиматал цIунараб халкъазда гьоркьоб бахIарчилъиялъул ва къвакIиялъул цIар араб ракь. Бищун захIматал балагьазул заманалда Дагъистаналъул бусурбаби цогидал халкъазул ва диналъул вакилзабазда цадахъ рахъана хIажатазе кумек гьабизе ва...


АлхIамалъул хIикмат

Бокьараб как балеб мехалъ чияс щибаб ракагIаталда цIалула «ФатихIа» сура. Гьеб «ФатихIа» сура гурони цониги сура чIоларо какилъ гьеб цIализе хIалкIолев чиясе. Лъаларезе, гьанже ругьунлъулезе батIияб хIукму буго.   ГIубада ибн ас-Самитица бицана Аварагас ﷺ абунин:...


Иманалъул бутIа

Сабру ккола инсанасул тӀабигӀаталъул бищун берцинал гӀаламатазул цояб. ЗахӀматаб ахӀвал-хӀалалде ккарал гӀадамазе заман къваригӀуна жидерго ракӀ гIодобе биччазабизе. Гьединаб заманалда сабру гьаби ккола нилъер иманалъул чара гьечIеб бутIалъун.   Аварагас ﷺ Абу-Гьурайратидасан бицараб...


СУАЛ-ЖАВАБ

Къуръан, махраж гьечIого цӀализе бегьулищ, цӀараб цӀан, къараб къан цIалулеб бугони? МагIна хисуларедухъ, Къуръан битIун цIализе малъулеб гIелмуялда абула тажвидилан. ХIарпал рукIине кколелъуса жиде-жидер гьаркьаздалъун рахъиялда абула махражилан. Мисалалъе, гIараб алфавиталда руго цо-цо хIарпал,...


Ингушазул кумек

ТIабигIияб балагьалъул хIаси-лалда къварилъиялде ккарал дагъистаниязухъе кумекалъулаб квер бегьаразда гьоркьор руго ингушалги. Дагьал церегIан къоязда Ингушетиялдаса Дагъистаналде кумекгун рачIун рукIарал ингушазул цо къокъаялда гьоркьор СурхIахIи росдал имамасул наиб ГIумар Нальгиев ва жамагIатчи...