МацIалъул хIинкъи
МацI ккола ТIадегIанав Аллагьас инсанасе кьурал бищунго кIудиял нигIматазул цояб. Гьелдалъун гIадамаз бухьен гьабула, гIелму бикьула, цоцазе квербакъула, Аллагь рехсола. Амма гьебго мацIалъги рачине бегьула кIудиял мунагьазде ва квешал хIасилазде, гьабулеб каламалда хадуб халкквечIони.
Гьединлъидал, исламалъ хасаб кIвар кьола жиндирго рагIабазул хIисаб гьабиялде. Муъминзабазде амру гьабун буго лъикIаб бицеян яги сихIкъотIун чIун вукIаян, щайгурелъул, щибаб рагIул магIна букIуна ва гьелде кIвар кьечIого толаро.
Муъминчиясда лъазе ккола жинца бицунеб щибаб рагIи хъвалеб ва гьелъул хIисаб гьабулеб букIин. Цониги рагIи, кигIан кIвар гьечIеб букIаниги, кIвар кьечIого хутIуларо. ТIадегIанав Аллагьас абуна (магIна): «Гьес рагIи абун хадуб, аскIов хIадурго халгьабулев чи вукIуна», - ян (сура «ал-Каф», 18 аят).
ГIемерал хIадисаз баян гьабула мацIалъул хIинкъиялъул хIакъалъулъ. Гьелъ, гIемерисеб мехалда, гIадамал кIудиял мунагьал гьаризеги тIамула. Гьединлъидал, бусурбабазде амру гьабуна жидерго калам квешлъиялдаса цIунун, лъикIаб гурони бицунгеян. МацIалъул бищунго гIемер ругел хъубал ишазул цояб ккола гъибат гьаби.
ШаргIалда рекъон, гъибат гьаби ккола бокьулареб жоялдалъун чи рехсей, гьев гьечIеб бакIалда. Гьеб мунагь кIиго ихтияралда бухьун букIиналъ хасго кIудияб буго: Аллагьасул ихтияр, щайгурелъул, инсанас чIезабураб гIурхъи хвезабулеб букIиналъ ва инсанасул ихтияр, гьелъ гьесул намус ва къадру хвезабулеб букIиналъ.
Гьединлъидал, гъибат гьабиялъухъ тавбу гьабизе ккани, ракI-ракIалъ гьабураб ишалдаса пашманлъи, гьеб мунагь тей, Аллагьасе ﷻ хIели мунагьал чури тIалаб гьабун. Гьелдаго цадахъ, жинда нахъасан гъибат гьабурасда аскIовеги ун, тIаса лъугьаянги гьарун, лъикIаб дугIа гьабизе ккола. Цо-цо гIалимзабаз абуна, гьабураб гъибат лъалеб гьечIони, гьесда лъазабизе хIажалъи гьечIин, гьелъ гьесул рекIелъе пашманлъи реххичIого букIине. Гьединаб мехалъ ракIбацIцIадго тавбу гьабуни гIола ва гьезие дугIа гьабила. Амма нагагьлъун гьев чиясда лъани, гьесда тIаса лъугьаян гьаризе ва гьесулгун рекъел гьабизе хIаракат бахъизе ккола.
Аллагьасул Расулас ﷺ абуна: «Жиндирго вацасе зулму гьабурав, гьесул намус хвезабурав, яги цогидаб жо гьабурав чияс жакъаго, я динарал, я диргьамал гьечIеб къо щвелалде, тIаса лъугьаян гьаре. Зулму гьабураб къадаралъ гьесул лъикIал гIамалал гьесие кьезе руго. ЛъикIал гIамалал гьечIони, жинда зулму гьабурасул мунагьал зулму гьабурав чиясда тIад лъезе руго», - ян.
Гьаб хIадисалъ муъминзабазда ракIалде щвезабулеб буго, дунялалда рес букIаго, жидерго калам цIунизе, цогидазулгун гьоркьоблъи бацIцIад гьабизе, тавбуялде гIедегIизе ккеялъул хIажалъи букIин.
