Аслияб гьумералде

Сапар бухьин

Сапар бухьин

МухӀаммад авараг ﷺ вукIана ва вуго кидаго нилъеца жиндаса мисал босизе кколев инсан. Къуръаналда ТIадегIанав Аллагьас ﷻ абун буго гьесдаса мисал босейиланги. Аварагас ﷺ нилъеда малъунги буго кин рукIине кколебали. Сапаралъулъги мисал бихьизабуна гьес.

 

Сапаралда захIмалъаби дандчIвалелъул, шаригIаталъ гьеб рахъалдаги нилъее бигьалъаби кьун руго. Масала, какал къокъ гьаризе. Гьединлъидал, сапаралъ вахъунес лъазаризе ккола сапаралда хурханщинал жал. Хасго каказул хIукму. Сапаралъ вахъиналде кIиго ракагIат суннатаб какилги базе лъикIаб буго.

«ИтхIафу сагIадатул муттакъин» абураб тIехьалда хъван буго: «Рокъоса къватIиве вахъиналде паризаяб яги ратибат как бани, гьеб чIола сапаралъул какалъул бакIалда, гьелъие ният гьабичIониги», - ян.

Имам Нававияс «Азкар» абураб тIехьалда хъван буго: «ТIоцебесеб ракагIаталда алхIам цIалун хадуб цIалила сура «ал-Кафирун», кIиабилеб ракагIаталда суратул «Ихлас». Сапаралде вахъинелъул агьлу-хъизамги Аллагьасде ﷻ тIамун тела ва Аварагасдасан ﷺ бачIараб дугIа цIалила: «АставдигIука Ллагьу ллази ла тазигIу вадаигIугьу», - ян абураб. МагIна: «Дица мун Аллагьасде ﷻ тIамун тола, Жинде тIамун тараб цIунулев Гьев вугелъул», - ян.

Гьединго сапаралъ къватIив вахъунев чиясда хадуб как ахIизеги суннатаб буго. Сунда бугониги рекIунелъул цIализе кколеб гьадинаб дугIаги малъана Аварагас ﷺ: «СубхIана Ллази саххара лана гьаза ва ма кунна лагьу мукъринин, ва инна ила раббина ламункъалибун». Цо-цо гIалимзабаз абуна лъикIаб бугила сура «ал-Къадр» ва тавбуялъул 128-абилеб аят цIализе.

Сапаралъ лъабго яги цIикIкIун чи цадахъ унев вугони, цо цевехъанги вихьизавизе суннатлъула. Аварагасул ﷺ хIадисалда буго: «Нужер лъабгояв сапаралъ вахъани, нужеда гьоркьоса цояв цевехъанлъун те», - ян. (Абу Давуд)

 

Шамил МухIаммадов

2026-10-01 (РабигIул ахир 1448 с.) №19.


Нахъе тана гIелму

НасихIат босизе лъани, гIемерал пайдаби щола. ГIалимзабаз нилъее гIемераб хазинаги нахъе тана. ХIадисалда буго: «ГIалимзаби руго аварагзабазул ирсилал», - абун. Аварагзабаз жидедаса хадуб гIелму гурони щибго жо течIо, гьединго гIалимзабазги течIо гIелму гурони, хIатта гIумру кьуна...


Сапаралда кинав вукIарав Авараг ﷺ?

(Байбихьи цебесеб номералда)   АсхIабзабазул ургъел ва кумек   Сапаралде вахъаралъув Авараг ﷺ вукIана цевехъанлъун гуревги, жинда божилъи гьабулев гьалмагълъунги. Гьев кидаго вукIунаан аскаралда яги къапилаялда нахъа-нахъа, хадур ккаразе, загIипазе, унтаразе кумек гьабизелъун. Гьелъие...


Мадрасалъул цIиял корпусал

Гъизилюрт районалда рагIалде бахъунеб буго Хучадаса МухӀаммад-афандил цIаралда бугеб мадрасалъе цӀиял корпусал раялъул хӀалтӀаби. Гьелъул хIакъалъулъ бицараб данделъи тIобитIана Дагъистаналъул муфти, шайих АхӀмад-афандица. Гьелда гIахьаллъана диниял хӀаракатчагӀи, лъай кьеялъул мурадалда комплекс...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

КIухIаллъун йиго     Гьале лъабго моцIгIанасеб заман буго щибго гьабизе бокьуларого. Цее хIалтIулаан, цIалдолаан, гьудулзабигун дандчIвалаан, гIумруялдаса рохел букIунаан. Амма гьанже бокьулеб буго егизе, телевизоралъухъ балагьизе, дунго дидаго йикIине. Росасдаги хехго ццим бахъуна,...


Малик ибну Динар

Малик ибну Динар Абу ЯхӀя ал-Басри ккола табигӀиназул щуабилеб кьералъул чи. Гьев гьавуна ибну ГӀабасил заманалда ва цӀалана Анас ибн Маликида цеве, гьесдасан хӀадисалги рицана.   Бухарияс, Абу Давудица, Тирмизияс, ан-Насаица ва ибну Мажагьица тIахьазда рехсана Малик ибну Динаридасан рицунел...