Аслияб гьумералде

Хвасарлъи буго

Хвасарлъи буго

Хвасарлъи буго

Дунялалда бищун хириял бакIазул цояб ккола жиндилъ хирияв МухIаммад ﷺ вукъараб Мадина шагьар, гьенибги - Аварагасул ﷺ мажгит, мажгиталдаги гьев ﷺ вукъараб Равза. Гьеб бакIалъул баракат лъала гьениве цогIаги нухалъ щварасда. Гьеб буго щварасда гурони лъалареб хIалги. Цинги чиясул анищ хутIула кIиабизе, лъабабизе гьениве щвезе, хирияб Равза бихьизе.

 

Гьелдасаги тIадегIанаб буго ахираталда хирияв Авараггун ﷺ рахъинари, гьесул ﷺ шафагIаталъ роси, хIавзалдаса гьекъезе щвей. Кин инсан гьеб даражаялде щолев? Гьелъие сабаблъун Аварагас ﷺ абун буго: «Къиямасеб къоялъ диде цIикIкIун гIагарал рукIине руго салават гIемер битIулел», - абун.

Аварагасде ﷺ салават битIи буго Аллагьасго ﷻ муъминзабазде амру гьабураб гIамалги. Къуръаналда буго (магIна): «Аллагьасги ﷻ Гьесул малаикзабазги битIула Аварагасде ﷺ салават, я иман лъурал гIадамал, нужецаги цIакъ бахъун битIе гьесде ﷺ салават», - абун (суратул «АхIзаб», 56 аят). Аллагьас ﷻ Гьесде ﷺ салават битIиги буго гIурхъи-рахъ гьечIеб цIоб-рахIмат. Нилъеца Гьесде ﷺ салават битIи абуни буго, Аллагьасул ﷻ рахъалдасан нилъее рахIматал щвей. Нилъеца гьеб битIулелъул Аллагьас ﷻ нилъеде Жиндир бербалагьи, рахIматал жеги цIикIкIинарула.

Цо нухалъ асхIабзабазда халлъула Авараг ﷺ разиго гьимулев. Гьез абула, я Аллагьасул ﷻ Расулин ﷺ, нижеда мун разиго вихьулев вугин абун. Гьес ﷺ жаваб гьабула: «Кин рази гьечIого вукIинев, ЖабрагIилас дида абидал: «Щив чи вугониги дуде цо нухалъ салават битIун, Аллагьас ﷻ гьесде анцIго нухалъ цIикIкIун Жиндир рахIмат-цIоб биччала», - ян (Бухари).

Аварагасде ﷺ салават битIиялъулъ гIемерал пайдаби руго. ГIемер салават битIулесул дунявиял мурадал дандерилълъуна. ХIадисалда буго: «Къойида жаниб диде ﷺ нусго салават битIулесул Аллагьас ﷻ хIажатал тIурала», - ян.

Салават буго Къиямасеб къоялъ Аварагасул ﷺ шафагIат щвеялъе сабабги. «Гьезул (умматалъул) салаватал, гьеб дие сайгъат буго. Гьезие дир сайгъат абуни, Къиямасеб къоялъ дица гьезие шафагIат гьаби буго», - ян.

АскIор ругез Аварагасул ﷺ цIар рехсолеб рагIараб мехалъги битIизе ккола салават. ГIали-асхIабас бицун буго Аллагьасул Расулас ﷺ абунин: «Къарумав чи вуго жинда аскIоб дир цIар рехсолеб рагIидал диде салават-салам битIуларев чи», - ян (Тирмизи).

Салават буго дугIа къабуллъиялъеги сабаб. Аварагас ﷺ абунин ГIали-асхIабасдасан бицун буго: «Цониги дугIа гьечIо жиндаги зобалаздаги гьоркьоб пардав гьечIеб. Дидеги агьлуялдеги салават битIараб мехалъ гьеб пардав тIагIуна. Цинги дугIаги тIаде бахуна. Амма салават битIичIони, дугIа жиб битIарасул бетIералде тIадбуссун рещтIуна», - ян.

Аллагьас ﷻ тавпикъ гьабеги щивасе Аварагасде ﷺ гIемер салават битIизе ва гьесул ﷺ сира лъазабизе.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


КIванагIан хех гьабе

Жакъа унтараб суал буго гьабураб къотIи-къай тIубангутIи ва кьураб рагIи ккунгутIи. Гьеб сабаблъун цоцада гьоркьоб гьуинлъи ва цолъи хола. Инсанас, Аллагьас ﷻ абухъе, цогидасул хIакъ тIубани ва Аварагас ﷺ хIадисалда абухъе жидиего гьабизе бокьулеб гIадин цогидасеги гьабуни, букIинищ гьениб...


«Юсуф» сура

ТIадегIанав Аллагьас хирияб Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Дуца бице, Авараг ﷺ, дурго къавмалъе Юсуф аварагас жиндир эмен ЯгIкъуб аварагасде абураб: «Я, дир эмен, дида бихьана макьилъ анцIила цо цIва ва бакъги моцIги. Дида гьел рихьана зодоса гIодореги рещтIун, дие сужда...


Абу Юсупил эбелалъулгун АбухIанифал ккараб

АбухӀанифал мутагӀил Абу Юсупица абуна: «Дир эмен, Ибрагьим ибн ХӀабиб хвана, дун гьитӀинаб лъимерлъун эбелалда аскӀовги тун. Цо заманалдасан эбелалъ дун хӀалтӀизе витӀана партал хъахI гьарулеб тукаде. ХӀалтӀудаса дун унаан АбухӀанифал дарсазде, амма эбел кидаго хадуй ячӀунаан, дида нахъа...


Мунагьалдаса тавбуялде руссин

Нилъеда лъала гьаб дунялалда щивго чи чIаго хутIуларевлъи ва киналго хвезе рукIин, ай хIисаб-суал кьезе Аллагьасда цере чIезе рукIинги. Гьединлъидал, нилъеца хIалкIун тавбу гьабун, квешлъиялдаса лъикIлъиялде руссине хIаракат бахъизе ккола.   Мунагь кколарев чи вукIунаро, амма щиб мунагь гьабун...


Аварагасул ﷺ ирсилазул цояв

Аварагасул ﷺ ирслъун кколеб гIелму тIалаб гьабизе беццараб буго. ХIаракат бахъила Къуръан цIализе, азарго хIадис лъазабизе ва нус-нус тIехь цIализе.   Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун вукIине ккани, гьеб киналдаго цадахъ, хирияв Аварагасул ﷺ берцинал тIабигIатал лъазарила ва гьезда рекъон...