Аслияб гьумералде

Къокъабго баян

Къокъабго баян

Инсанияталъул тарихалда бусурбабазе МухӀаммад авараггӀан ﷺ кӀвар бугев чи вижичIо. Гьесул гӀумру ккола дунял-гIалам бижиялдаса Аллагьасул ﷻ мурад тIубай, яхӀ-намус берцинаб гIамал-хасияталъул камиллъи, муъминзабазе нух бихьизаби. Къуръаналда абуна: «ГӀаламалъего рахIмат», - абун. Гьесул рукIа-рахъин лъугьана ритӀухъаб гӀумруялъе мисаллъун.

 

 

Гьев ﷺ гьавуна 571-абилеб соналъ Маккаялда, пилалъул соналъ. Гьев ﷺ ккола Гьашим абураб кьибилалъул, Къурайш абураб тухумалдаса. ГьитIинаб къоялъго бесдал хутIун (эмен гьесул ﷺ хвана гьев жеги эбелалъул ургьив вукIаго, эбел – гьес анлъго сон бараб мехалъ) гьесул тIалаб гьаби тIаде босана кIудияв эмен ГIабдулмутIалибица, хадуб - имгIал Абу-ТIалибица. Жиндир берцинаб гIамал-хасияталъ, вукIа-вахъиналъул гьайбатлъиялъ гIолохъанал соназго гьесие маккаялъулаз кьун букIана «ал-Амин» (божилъи бугев, хиянат гьабуларев) абураб тIокIцIар.

40 сонил ригьалда, ХIираъ абураб Маккаялда аскIоб бугеб нохъода Аллагьасул ﷻ махлукъатазул пикру гьабун гIибадаталда вугелъуб, ЖабрагIил малаик вачIун, гьесухъе рещтIана Аллагьасдасан ﷻ тIоцебесеб вахIю. Гьесул ﷺ авараглъиялда тIоцебе божарал ккола: лъади Хадижат, вацгIал ГIали ибну Абу-ТIалиб, гIагарав гьудул Абубакар. Хадуб, 13 соналда жаниб, гьес ﷺ Маккаялъул гIадамал ахIана Аллагь ﷻ цо гьавун исламияб диналде, хIехьезе ккана захIмалъигун гIакъуба.

622 соналъ, Аллагьасул ﷻ рахъалдасан изну щун, Аварагас ﷺ гьабуна Мадинаялде гьижра. Гьеб лъугьа-бахъин ккана гьижрияб абун исламияб рикIкIен байбихьиялъе аваллъун. Хадуб, Мадинаялда бана тIоцебесеб мажгит, гIуцIана бусурбабазул уммат, байбихьи лъуна исламияб пачалихъалъе.

Мадинаялда Аварагасухъе ﷺ рещтIана социалиялгун правовиял гьоркьорлъаби низамалде ккезарулел гIемерал аятал.

23 соналда жаниб Аварагас ﷺ гIадамазухъе щвезабуна Аллагьасул ﷻ амру-нагью, тIадкъаял, вахIю – Къуръан. Къо-лъикI гьабиялъулаб хIежалда гьабураб Аварагасул ﷺ вагIза лъугьана тIолалго бусурбабазе васиятлъунги. Аварагас ﷺ панаяб дунял тана 63 сон бараб мехалъ, Мадинаялда. Гьес ﷺ нахъе тана кIудияб бечелъи – миллионал гIадамал цолъизарун данде гьарураб дин-ислам.

Аллагьас ﷻ Къуръаналда абун буго (магIна): «Аллагьасул ﷻ расуласулъ ﷺ нужее букIана берцинаб мисал», - абун. Гьесул ﷺ нух лъазабиялъулъ нилъеда батула гIумруялъулъ дандчIвалел суалазе жавабал ва берцинаб тIабигIат-гIамалалда гIумру тIамиялъе цебехъанлъи.

Аллагьас ﷻ тавпикъ кьеги нилъее гьесул ﷺ нух ккун хьвадизе ва ахираталда гьесул ﷺ шапагIат щвараздасаги гьареги! Амин!

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


Щал кколелали бихьизабуна

Нилъер диналда жаниб кутакаб бакI кколеблъун буго аманат, божилъи гьабураб тIубазаби, ритIухълъи цIуни абураб иш. Гьебги гIицIго гьабулеб гIадатияб ишалда хурхин гуреб, муъминчиясул гIумруялъул Аллагьасулгун ﷻ жиндир бугеб гьоркьоблъиялдаса байбихьун ва хIатта хIайваназул ургъел гьабиялде щвезегIан...


«Ас-саламалъул» мажлис

Каспийск шагьаралда тӀобитӀана «Ас-салам» газета цӀалулезулгун дандчӀвай. Гьеб тадбирги тIобитIана баракатаб рабигIул аввал моцӀалъул хIурматалда. «Ас-салам» ккола тIолабго улкаялда ва гьеб бахун къватIибги лъалеб басма. Гьединлъидал гьелдехун гьабулеб бербалагьиги букIуна...


Аварагасул ﷺ ирсилазул цояв

(Байбихьи цересел номералда)   Гьелдаса хадуб рагьун дин биччазегIан гьев мубарак жиндирго цIулал хIалтIиги гьабун гIадамазда гьоркьов гIадатияв чилъун вукIун вуго. Дагъистаналде зияраталъ вачIанщинахъе гьес рещтIен гьабулеб букIун буго ХасмухIаммад-хIажиясухъ. Гьесул гIумрудул цIех-рех...


Кин цIуни гьабилеб?

Адамил лъимер битIараб нухдаса къосинабизе, квешаб гIамал гьабизе гьесизабизе кидаго хIаракат бахъула иблисалъ. Гьелдаса цIунизе инсанасе бищун кумек гьабула Аллагьасдаса ﷻ кумек тIалаб гьабиялъ.   Гьедин гьабейин Къуръаналда абулебги буго (магIна): «…рахIматалдаса бачахъараб...


Суал-жаваб

Насвай хIалтIизабун хадуб кIалги ххуличIого ялъуни гьебги чвантиниб лъун бараб как рикIкIунищ? Лъалеб жо буго хъалияналъги, насваялъги ва гьелда релълъарал цогидал жалазги чорхое зарал гьабулеблъи. Гьел жал хIалтIизариги шаригIаталда мунагьлъун рикIкIуна. Пуланав чи ватани гьединал жалаздаса...