Аслияб гьумералде

КIудияб хIалбихьи ва рахIмат

КIудияб хIалбихьи ва рахIмат

ХIеж борхи ккола бищун кIудиял хIалбихьиязул цояб, ракIбацIцIадав муъминчиясе рахIматлъун лъугьунеб. Аллагьасул рукъалде, хIежалде ине ккани, къваригIуна мухIканаб хIадурлъи, материалияб гуребги, тIоцебесеб иргаялда, рухIияб рахъалъги. ХIеж ккола мунагьаздаса вацIцIине, гIумруялъул цIидасан пикру гьабизе ва цIилъун, гьанжего гьанже гьабураб лъимер гIадин тIадвуссун вачIине щолеб рес.

 

ТIоцебесеб ва бищунго аслияб шартI буго битIараб ният. ХIежалде унев чияс хIеж борхизе ккола цохIо Аллагь ﷻ разилъиялъе гIоло, гIадамаз рецц-бакъ гьабизе яги цогидал дунялиял мурадазе гIоло гуреб. МухIамад Аварагас ﷺ цебеккунго лъазабун букIана гIамалал ниятазда ран рукIунин ва рихьдае ялъуни гIадамазе гIоло хIежалде арасул хIаракаталъул кири букIунарилан.

ХIеж ккола хIалбихьи. Аза-азар чи, багIари, халатаб хьвади, тунка-гIуси – гьеб киналъего къваригIуна сабру. КIвар бугеб жо ккола ракIалда чIезабизе, ццин бахъиналъ яги дагIба-рагIиялъ лъикIал пишаби рацIцIине бегьулеблъи. Гьелъул бакIалда сабру, лъикIлъи ва бичIчIи бихьизабизе ккола. Киналго хIажизаби РахIманасул ﷻ гьалбал рукIиналъ щивав адаб-хIурматалъеги мустахIикъав вуго.

ХIежалде унезда гъорлъ кидаго рукIуна квербакъи къваригIарал - херал, унтарал яги свакарал. Кумекалъулаб квер битIи, гIодов чIезе бакI кьей, лъим бикьи – гьел руго гIицIго лъикIал ишал гурелги, хIежалъул цо бутIаялдасан. Аварагас ﷺ абуна: «ГIадамазул бищун лъикIал руго цогидазе пайда цIикIкIарал», - ян. Хасго кIвар бугеб жо ккола гьел хириял къояз гьеб ракIалда чIезаби.

ГIемерисезда ккола аслияб жо Маккаялде щвей бугин, амма хIакъикъаталда хIежалъул цIунизе кколел къагIидаби руго. Паризаял гIамалал (арканал) лъангутIиялъ яги ихIрамалда ругез гьукъарал жал гьариялдалъун хIеж хвезабизе рес буго. Гьединлъидал сапаралда цебе тIахьал цIализе лъикIаб буго - тIавафалдаса байбихьун жамараталда чIинхал речIчIиялде щвезегIан. Гьединго хIежалъул дарсазде хьвадун лекциязухъ гIенеккизе яги лъай бугел чагIазда цебеккунго гьикъизе лъикIаб буго, гъалатIал ккечIого рукIине.

ХIеж ккола черхалъул гуребги рухIиябги сапар. КIвар бугеб жо ккола ракIбацIцIадго мунагьаздаса тавбу гьаби, зулму гьабуразда тIаса лъугьаян гьари, киналго налъаби рецIи. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ къабул гьабуларо цогидазе зулму гьабурав чияс гьабураб гIибадат. Васият гьабизеги лъикIаб буго – гьеб суннатаб буго, хасго хIажичиясул тIурачIел жал ругони.

ХIакъикъияб хIеж рокъоре тIадру-ссиналдалъун лъугIуларо. Ният бацIцIадаб букIун батани, гьеб сапаралъ гьев абадиялъго хисизавула - ракI бацIцIад гьабула, иман щула гьабула, сабру гьабизе малъула. Аслияб жо буго гьеб хIал цIуни ва цере ккарал гъалатIазде руссинчIого рукIин.

 

Жабир Мажидов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Бекерулеб заманалъул хIикмат

Замана сверула сагIтал тирула, Сон хехго бачIуна, херлъун ватула. (Инхоса ГIалихIажи)   Халкъалда гьоркьоб гIемер бицунеб жолъун ккола ахираб мехалда заман хехго унеб бугилан абун. ХIакъикъаталдаги гьедин букIин бихьулебги буго. Щибго ургъел гьечIого нилъ рукIаго ун батула анкь, моцI,...


ТалихIаллъун рукIине ккани…

Исламалъ нилъеда малъула ТIадегIанав Аллагьас кьураб, кигIан гьитӀинабги нигIматалъухъ шукру гьабизе. Нилъедайин абуни, Аллагьас Жиндир рахIмуялдалъун кьураб нигIмат, нигIматлъунцин бихьулеб гьечӀо. Аллагьас Къуръаналда абун буго (магIна): «Нужеца шукру гьабуни, Дица нужее цIикIкIинабила,...


Рецц-бакъ гьабизе бокьи

Бахчараб ширкин абулеб гIамал ккола лъикIал гIадамазда бихьизелъун, гIамалал рихьизелъун, халкъалъ рецц гьабизелъун гьабулеб ишалда. Гьеб рекIел унтиялъ инсан вачине бегьула ахираталда кири щвеялдаса махIрум гьавиялде, гьабураб гIибадат чIобогояб, пайда жиндаса щвечIеблъун гьабиялде.   Гьеб...


Лугбуздасан садакъа

Как буго Аллагьас ﷻ тIадаблъун гьабураб, бусурбабазе давлалъун бугеб нигIмат. Къойил балеб щуябго паризаяб гуребги, руго суннатал какалги жидеда тIадчIей гьабизе рекъарал, кири хIасуллъи гуребги, батIи-батIиял нигIматал тIаде цIаялъе сабаблъунги ругел.   Гьединаб суннатаб какалдасан буго...


Ана цоги лъагIел …

ХIурматиял бусурбаби, гьале ана цоги лъагIел. Гьижрияб тарихалъул 1447 соналъулгун къо-мехги лъикI гьабун, дандчIвай гьабуна 1448 соналда. ЛъагIел ккола гIумруялъул саламатаб бутIа. Гьелда жаниб ккезе рес буго гIемерал лъугьа-бахъинал. Цо лъагIида жаниб цIияб дунялалде рачIуна гIемерал гIадамал,...