Аслияб гьумералде

ЦIунизе тIадал

ЦIунизе тIадал

Бусурбанчи ккола жиндирго черхгун ва рухIгун Халикъасул амруялъе мукIурлъарав чи. Муъминчиясда тIадаб буго ТIадегIанав Аллагьасул амруялда рекъон хьвадизе, гьукъараб жоялдаса рикIкIад чIезе.

 

Гьереси бицин

Бусурбанчияс киданиги гьереси бицунаро, хIатта махсара гьабулеб мехалдацин. Гьереси ккола бусурбанчи диналдаса рикIкIад гьабулеб, кIиябго рокъоб талихIкъосиналде рачунезул бищунго хIинкъарал мунагьазул цояб.

ГIабдуллагь ибн МасгIудидасан бицараб хIадисалда буго: «Махсара гьабун яги унго-унголъун гьереси бицине бегьуларо. Гьединго рекъараб гьечIо лъимадуе рагIи кьедал, хадуб гьеб тIубазабичIого тезеги», - ян. (Бухари, «Адабул Муфрад»)

 

РагIи ккунгутIи

Муъминчияс кьураб рагIи тIубазабизе хIаракат бахъизе ккола. Бусурбанчияс рагIи кьедал, гьесда тIадаб буго гьеб тIубазабизе кутакаб гIузру батичIебгIан заманалда жаниб. ГIузру батани, берцинго бичIчIизабизе ккола. 

Абу Гьурайратица бицараб хIадисалда буго: «Дуда божун тараб жо чиясухъе тIадбуссинабе, дудехун хиянат гьабурав чиясдехун хиянатлъи гьабуге», - ян. (Абу Давуд)

 

Гъибат гьаби

Бусурбанчияс жиндирго мацI гъибаталдаса, мацI гьабиялдаса цIунун чIезабизе ккола. Гъибат-бугьтан – кIудиял мунагьал руго. Зинаялдаса гIемерго квешаб жо ккола гъибат гьаби.

Абу СагIид Худриясдасан бицараб хIадисалда буго: «Зинаялдасаги квешаблъун ккола гъибат гьаби». Гьесда гьикъула: «Зинаялдаса квешаб кин гьеб букIунеб?» - ан.  Аварагас ﷺ жаваб кьола: «Зина гьабурав чияс тIаса лъугьаян гьарани, Аллагь тIаса лъугьуна, амма гъибат гьабулесдаса тIасан лъугьунаро, дов чи тIаса лъугьинегIан», - ян. (ТIабарани)

 

ДагIба-рагIи гьаби

Бергьине абун дагIба гьабиялъул магIна ккола дандияв лъикIаб гуреб хIалалде ккезавизе хIаракат бахъи. ДагIба гьабулев ва къацандулев чияс кидаго хIаракат бахъула живго цIунизе ва веццизе. Гьединаб дагIбаялъ иш квалквал гьабиялде бачуна. Гьединлъидал дагIба-рагIиялдаса кIванагIан рикIкIад чIезе ккола.

 

Шамил МухIаммадов

2026-10-01 (РабигIул ахир 1448 с.) №19.


Бекилалде бухьине ккола бетIер

ХIурматиял бусурбаби, лъимал руго нилъехъе Аллагьас кьураб аманат. Нилъеца гьезие кьезе ккола битIараб, лъикIаб тарбия. Гьединго нилъеда тIадаб буго гIун бачIунеб гIелалъе исламияб лъай кьезеги. Гьелъие гьаб заманалда цIакъ гIатIидал ресалги руго. Щибаб мажгиталда руго лъималазда Къуръан ва...


Аллагьасе ﷻ рокьуларел

Исрап гьаби какун буго кинабго жоялъулъ. Гьелде кIвар кьезе ккола бусурманчияс. Щайгурелъул, жакъа исрап гьабулеб буго кваналеб кванилъ, гьекъолеб жоялъулъ. Кваналев чиясул столалда тIад букIуна чанго батIияб нигIмат. РетIунеб ратIлилъ гьабулеб исрапалъул пикру гьабе. Щивасул батула чанго соналъ...


Муфти дандчIвана Жиддаялда вукIарав консулгун

Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-афанди дандчIвана Жидда шагьаралда бугеб Россиялъул генералияв консуллъун хIалтIарав Багьавудин ГIалиевгун. Багьавудиница АхIмад-афандида баркана гьавураб къо ва гьарана лъикIабщинаб. Гьединго гьез бицана жакъа дандчIвалел ругел захIмалъабазул, гьел тIуразе...


Малик ибну Динар

Малик ибну Динар Абу ЯхӀя ал-Басри ккола табигӀиназул щуабилеб кьералъул чи. Гьев гьавуна ибну ГӀабасил заманалда ва цӀалана Анас ибн Маликида цеве, гьесдасан хӀадисалги рицана.   Бухарияс, Абу Давудица, Тирмизияс, ан-Насаица ва ибну Мажагьица тIахьазда рехсана Малик ибну Динаридасан рицунел...


Алжаналда вихьарав

Аварагасул ﷺ асхIабзаби ккола чIаго Авараг ﷺ вихьарал, гьесда ﷺ божарал ва исламалда хварал гIадамал. Гьез кумек гьабуна Аварагасе ﷺ ислам тIибитIизабизе, гьесул ﷺ каламги, гIамал-хасиятги, суннатги хадусел наслабазе цIунана. Хадур рачIарал бусурбабаз гьезул кIудияб адабги гьабуна. Гьел руго...