Аслияб гьумералде

Лъабго гьудул

Лъабго гьудул

НугIман ибну Баширица бицун буго аварагас ﷺ абунин: «Щивав чиясул, вукIа гьев бихьинчи яги чIужугIадан, вуго лъабго гьудул. Ва гьудулзабазул цояс абун буго: «Дун дуда цадахъ вукIине вуго (гьабсагIаталда), щиб бугониги щвезе бокьани дуца гьеб босизе бегьула дихъа, щиб бугониги нахъе тезе бокьани дихъ тезеги бегьула», - ян. Гьев гьудулин абурав ккола чиясул буголъи, жиндир цо бутIа чияс чIаго вукIаго хIалтIизабулеб, хутIараб цогидаб бутIа - ирсилазе нахъе толеб.

 

КIиабилев гьудулас абун буго: «Дун дуда цадахъ вукIине вуго дунялалда дур тIубараб гIумруялъ, амма (Аллагьасда ﷻ дандчIвазе) мун хвалил рагьдухъе щведал, дица мун тезе вуго», - ян. Гьев кIиабилев гьудулин абун рехсолев ккола чиясул лъимал-хъизан ва гIага-божарал. Лъабабилев гьудулас абун буго: «Дун дуда цадахъ вукIине вуго кив мун вугониги, щиб бакIалде аниги, щиб дуца гьабулеб бугониги», - ян. Гьев гьудул кколев вуго чиясул гIамалал» (ТIабарани).

Рехсараб хIадисалда аварагас ﷺ чиясул буголъи, лъимал-хъизан, гIага-божарал (лъикIаб-квешаб батIалъи гьечIого гьарурал) гIамалал релълъинарулел руго лъабго гьудуласда. Цинги баянги гьабулеб буго, инсан ахираталде индал, гьес нахъе толеблъи тIубараб гIумруялъ данде гьабураб магIишат ва гIага-божаралгун лъимал-хъизан. Гьеб сапаралъ цадахъ хутIулеблъун кколеб буго жинца гьабураб гIамал.

Дунялалъул рокъоб нилъеца магIишаталдаса лазат босила, гьединго, гIага-божаралгун хьвадила 60-70 соналъ. Гьелдаса хадуб нилъер иш ахираталъул рокъобе буссина ва Алжаналъул агьлулъунищ нилъ рахъинел яги жужахIалъул гIазабалдейищ ккелелин абураб жо гьанир ругелгIан заманалъ гьабураб лъикIаб-квешаб гIамалалъ борцина.

Цадахъ араб гIамал батани лъикIаб, гьеб букIина Алжаналъул нуцIа рагьизе кIуллъун, квешаб бугони - жужахIалде вачунеблъун. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абун буго (магIна): «Дунялалда нужеда кодоб бугеб жо жиб паналъулеблъун букІин хІакъаб буго. (Нужеца дунялалъул рокъоб гьабураб лъикIаб гIамалалъухъ) ахираталда кьезе Аллагьас ﷻ хIадурун бугеб нахъе хутIулеблъун буго…», - ян (Сура «ан-НахIл» 96 аят). Бичасул аварагасги ﷺ абун буго: «Чияс кIвар гьабуларо сундуе гIоло жив вижун вугевин абуралъул, гьес пикру гьабуларо жив вижарав лахIзаталдаса хадуб жиндихъ халккун вугесул (БетIергьан Аллагьасул)», - ин. Гьединлъидал, гьаб дунял, ахираталда дандеккураб мехалъ, цIакъ хехго лъугIулеб, паналъулеб жоги бугелъул, рекъараб гьечIо дагьа-макъаб жоялъе гIоло нилъер букIинесеб хвезабулелде машгъуллъи, гьелъ гуккизе чIей.

Аллагьас ﷻ бичIчIи кьеги щивасе гьеб къоялъ пайда гьабулеб гIамал ккун дунялалъул къоял тIамизе! Амин!

 

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


ЗахӀматбихьи Аллагьасе ﷻ бокьулеб иш

Исламалда жаниб хасаб бакӀ ккола захӀматалъ, хасго творческияб хӀалтӀиялъ ва ракьалда хурхараб хӀалтӀиялъ.   Росдал магӀишат ккола бищунго хириял пишабазул цояблъун, ракьалъул ургъел гьабиялъул, гьелъул лъикӀлъиялъул, Аллагьасул хIикматалда рекъон гӀадамазе квен-тӀех чӀезабиялъе ва гIмру...


СУАЛ-ЖАВАБ

Къуръан, махраж гьечIого цӀализе бегьулищ, цӀараб цӀан, къараб къан цIалулеб бугони? МагIна хисуларедухъ, Къуръан битIун цIализе малъулеб гIелмуялда абула тажвидилан. ХIарпал рукIине кколелъуса жиде-жидер гьаркьаздалъун рахъиялда абула махражилан. Мисалалъе, гIараб алфавиталда руго цо-цо хIарпал,...


Бергьенлъиялъул къо

Дагъистаналъул тарих ккола гIасрабаз жидерго ракьал ва рухIиял къиматал цIунараб халкъазда гьоркьоб бахIарчилъиялъул ва къвакIиялъул цIар араб ракь. Бищун захIматал балагьазул заманалда Дагъистаналъул бусурбаби цогидал халкъазул ва диналъул вакилзабазда цадахъ рахъана хIажатазе кумек гьабизе ва...


Ингушазул кумек

ТIабигIияб балагьалъул хIаси-лалда къварилъиялде ккарал дагъистаниязухъе кумекалъулаб квер бегьаразда гьоркьор руго ингушалги. Дагьал церегIан къоязда Ингушетиялдаса Дагъистаналде кумекгун рачIун рукIарал ингушазул цо къокъаялда гьоркьор СурхIахIи росдал имамасул наиб ГIумар Нальгиев ва жамагIатчи...


ХIафиз ибн Башкъул КъуртIуби

Имам, хIафиз, факъигь, тарихчи Абулкъасим Халаф ибну ГӀабдулмалик ибну МасгӀуд ибну Муса ибну Юсуф ибну Дакъагь ибну Наср ал-Ансари ал-Хазражи ал-Андалуси. Гьесул тIокIцIар ккола ибну Башкъул КъуртIуби. Гьев гьавуна гьижрияб 494 соналъ.   Ибну Башкъулица гӀелму босизе байбихьана гӀолохъанаб...