Суал-жаваб

Суал-жаваб

Унтарасе операция гьабулев тохтурасе ихтияр кьолищ как бай нахъбахъизе?

Как буго исламалъул рукнабазул цояб. Щивав бусурбанчиясда лъазе ккола гьеб гIужда баялъул бугеб кIвар, гьелъулъ гьабизе бегьулареб тасамахIлъи. Кин бугониги шаргIалъ рухсаби кьурал цо-цо бакIал руго какал цоцаде тIаде росизе, къокъ гьаризе, нахърахъизе яги рецIун разе.

Гъанкъулев чи хвасар гьавулесе бегьула как бай нахъбахъизе. Щайгурелъул, как баялде гьев машгъуллъиялдалъун дов чи гъанкъизе рес бугелъул. Гьединго нахъбахъизе бегьула, масала, чи вугони жиндирго гIумру яги буголъи цIунулев, гьеб хIалалъулъги какде гьев машгъуллъиялдалъун живго чIвазе яги буголъи бахъун ине рес бугелъул.

Тохтурас гьабулеб операция батани как базе заман букIунедухъ рекъезабун гьабизе бегьулеб, гьениб как нахъбахъизе бегьуларо. Операция батани чара гьечIого гьабизе ккараб ва чанго сагIаталъ халатги бахъунеб, гьеб хIалалъулъ тохтур как базе вахъине ккола тIадал ишалги тIуразарун (жив аслияв тохтурги вукIун, хутIараб хIалтIи цадахъ ругез гьабизе бегьулеб), гьедин унелъул унтарасул сахлъиялъе ва гIумруялъе хIинкъи гьечIолъиялъул шартIалда. Операция батани тохтурасе как базе санагIалъи букIунаредухъ халатбахъараб ва тохтур как базе араб заманалда унтарасул сахлъиялъе ва гIумруялъе хIинкъи бугеб, тохтурас как бай нахъбахъила ва гьабулеб операция лъугIизабила.

(«Аснал матIалиб», «ХIашиятул Бужайрами»)

Дир руго гIиялъажал. Амма закагIат бахъизе кколеб къадаралде рахарал гьечIо. Гьанже чахъаби къинлъидал, гьезул къадар кIикъогоялдаса цIикIкIана. Дица закагIат кин бахъилеб?

ЗакагIат бахъи буго исламалъул рукнабазул цояб, тIадаб садакъа. Садакъаялдаса гьеб батIа бахъула, боцIи-мал, буголъи пуланаб къадаралде бахиндал, гьелдаса бихьизабураб къадар чIезабун, кьезе тIадаб букIиналдалъун.

ГIиялъажалазул кIикъого жо гIедал, гьездаса бахъула закагIат, ай лъагIел бараб гIиялъажо, цIцIелжо бугони – кIиго сон бараб. Амма закагIат бахъизе ккани, кIикъого бетIер гIуралдаса лъагIел данде сверизе ккола.

Дуца исана сон ахиралде щунин абун, закагIат бахъизе кколаро. ЗакагIат бахъизе заман щола кIикъого гIиялъажо гIуралдаса лъагIел данде сверидал.

(«ТухIфатул МухIтаж»)

Рос-лъадуца жинсияб хурхен гьабиялдалъун биххараб кIалалъухъ кафарат цохIо росасищ кьезе кколеб яги кIияздагойищ тIалъулеб?

Гьедин биххизабураб кIалалъухъ кафарат кьезе ккола росас. ЧIужуялда кафарат гьечIо, гьелъ кIал бецIизе ккола.

Жинсияб хурхен гьабиялдалъун кIал хвезабун тIалъараб кафаратги чанго къагIидалда буго. ТIоцебесеб бакIалда бихьизабун буго муъминай лагъ тархъи, гьей ятичIони - кIиго моцIалъ тIатIала (цониги къо гьоркьоб биччачIого) кIал кквей. Гьедин кIал кквезе кIолеб гьечIони, лъабкъого мискинасе тIагIам кьей, щивасе тIагIамалъул муд кьеялдалъун. Цонигиялде хIалкIолевлъун ватичIони, гьесул зиматалда (киналде хIал кIваниги кIвараб мехалъ кьезелъул гьесда тIадаб) букIуна.

Бихьизабураб кафарат бахъиялдаго цадахъ биччараб кIалги бецIизе ккола.

(«МугIтамад»)

Къибла бугеб рахъалдаса лъачIого бетIер буссинабуни, как биххулищ?

Какил шартIаздасан ккола къиблаялде вуссин. Амма гьумер къиблаялдаса буссинабуни, как биххуларо. Гьеб ккола какилъ къваригIел гьечIеб пиша гьаби. ХIажат гьечIого гьеб буссинабизе карагьатлъула. Лъазе ккола, гьединаб лъабго рагъа-рашари гьабуни, как биххулеблъи. Къиблаялде вуссине рес гьечIев чияс, масала, унтун, вагъаризе кIоларедухъ бусада вегун вугони яги хIобода вухьун вугони, живго вуссун вугеб рахъалде балагьун бала как, хадуб бецIизеги ккола.

Как балаго къиблаялде вуссине тIалъуларо рагъда гIадинаб кутакаб хIинкъиялда балеб какилъ, парз яги суннат букIа батIалъи гьечIого. Гьединго сапаралъ унаго нухда балеб суннатаб какилъги тIадаб гьечIо къиблаялде вуссине.

(«ТухIфатул МухIтаж», «ИгIанатул ТIалибин»)

Хъураб хIайваналъул гьанада тIад би бугони, гьеб белъиналде цебе чуризе бегьулищ?

МухIаммад ГIабдуллагь Журжанияс хъван буго: «ГIатIгояб гьанада тIад букIунеб биялдаса гIафву гьабула, гьеб гьан белъунаго лъел кьер хисанигицин. Цо-цояз гьеб гьан чуризелъун лъим тIола тIаде. Гьедин чурараб гьан хьагинибе рехилалде цебе, тIад би хутIиларедухъ, лъикIаб хIалалъ чуризе ккола. Гьеб масъалаялъулъ тIаса-масаголъи гьабизе бегьуларо», - ян.

(«ФатхIул ГIаллам»)

РитIухъав вичарухъанасе щиб даража бугеб?

Къуръаналда ТIадегIанав Аллагьас ﷻ абуна: «Аллагьас хIалал гьабуна бича-хиси ва гьукъана риба гьаби», - ян (сура «Бакъара», 275).

Гьединго хирияб Къуръаналда буго: «Нужеца дунял свере рахъ-рахъалдасан ризкъи балагьулаго», - ян (сура «ЖумугIат», 10).

ХIадисалда буго: «РитIухъав вичарухъан къиямасеб къоялъ вахъунавула сиддикъуналгун шагьидзабигун», - ян. (Имам Тирмизи) Цогидаб хIадисалда буго: «РитIухъав вичарухъан къиямасеб къоялъ ГIаршалъул рагIдукь вукIуна», - ян. (Дайлами, Исфахани) Гьединго хIадисалда буго: «Нужеца бича-хиси гьабе, хIакълъунго, гьелда жаниб анцIгоялъул ичIго ризкъи лъун буго», - ян.

РагIун букIана «Ал-Кафирун» сура цIализе бегьуларин абун. Гьеб битIараб бугищ?

Цогидал сурабиго гIадин суратул «Кафирунги» цIализе лъикIаб буго, цо-цо каказулъ хасгьабун гьеб сура цIализеги бихьизабун буго. ЦIалулелъуб гъалатIал риччачIого, берцинго цIализе ккола.

(«ТухIфатул МухIтаж»)

Жаназаялъул как базе лъабго мухъ гьабизе кколищ?

Жаназаялъул как балеб мехалъ жамагIаталъул лъабго ва гьелдаса тIадехун цIикIкIарал мухъал гьаризе суннатаб буго. Хирияв Аварагасул ﷺ хIадисалда буго: «Жинда тIаде, лъабго мухъ гьабун жаназаялъул как барав чиясе, мунагьал чури тIалъараб буго», - ян. Имамасда хадуб лъабго мухъ лъугьине ккани, гьев рикIкIинчIого, бищун дагь, анлъго чи вукIине ккола. Цинги имамасда хадуб кIи-кIи чи чIараб лъабго мухъ гьабила. Амма, имамги рикIкIун, анлъго чи вугони, цояв имамасда хадув чIела, гьезда нахъа кIи-кIи чиясдасан кIиго мухъги гьабила. Имамасда хадув ункъо чи гурони гьечIони, гьесда хадуб, кIи-кIи чи чIун, кIиго мухъ гьабила. Гьев рикIкIинчIого лъабго чи вугони, цояв имамасда хадув чIела, кIигояв - мухъ гьабун гьесда нахъа чIела. Имамасда хадув кIиго чи гурони гьечIони, цо мухъ гьабун гьесда хадур чIела.

(«ТухIфатул МухIтаж»)