Суалазе жаваб кьуна имам-ШафигIил мазгьабалда рекъон

Мачуязда каратI бугони, гьезда масхIу гьабун какичурани, бегьулищ?

Мачуязда масхIу гьаби буго шаргIалъ гьабизе рухса кьураб, аварагасги чанго нухалъ гьабураб гIамал. Гьезда масхIу гьабун какичури бегьизе ккани, буго щуго шартI. ТIоцебесеб, камилаб какичури гьабун хадур жал ретIараллъун рукIин. КIиабилеб, какичурулелъул хIатIил чуризе тIадаб бакI бахчулеллъун гьел рукIин. Лъабабилеб, хIатIиде лъим щвей нахъчIвай, ай тIаде тIураб лъим букъараб бакIалдаса гуреб, цоги бакIалдаса жанибе щолареллъун гьел рукIин. Ункъабилеб, рокъов вугев чияс сордо-къоялда жанир гIадатиял хIажатал тIуралаго жал тIад ретIун хьвадизе кIолел, щулиял рукIин. Сапаралда вугесе - лъабго сордо-къоялъ. Щуабилеб, бацIцIадаб жоялъул гьарурал рукIин. («Ал-мугIтамад»).

Мажгиталде щведал гьеб кIодо гьабиялъул как бачIого гIодор чIезе лъикIаб бугищ?

Мажгиталде лъугьарав чиясе суннатаб буго, гIодов чIезе бокьун батичIониги, жаниве лъугьиндал гьеб кIодо гьабун кIиго ракагIаталъул суннатаб как базе. Бухарияс бицараб хIадисалда буго: «Нужер цонигияв мажгиталде лъугьараб мехалъ, кIиго ракагIаталъул как бачIого, гIодов чIоге», - ян. ГIузру батичIони бачIого тезе карагьатабги буго. Гьеб базе рес ккечIев чиясе (бокьичIесеги бегьила) суннатаб буго: «СубхIана Ллагьи ва лхIамду лиЛлагьи ва ла илагьа илла Ллагьу ва Ллагьу акбар ва ла хIавла ва ла къуввата илла биЛлагьил гIалиййил гIазими», - абизе. («ИгIанату ТIалибин»).

Витруялъул как бай нахъбахъун тезе кидал лъикIаб бугеб?

Чи вугони, рогьалил как ахIизегIан цеве макьидаса ворчIиялда, жиндирго гIадат билълъун яги цогияс вахъинавун, гьесие суннатаб буго витруялъул как бай нахъбахъун тезе. Муслим Бухарияс бицараб аварагасул хIадисалда буго: «Нужеца къаси ралел каказул ахирисеб витру гьабе», - ян абун. ВорчIиялда божи гьечIезе нахъбахъизе лъикIаб гьечIо. КьижизегIан цебе бан букIун батани, ворчIун хадуб цIи гьабизе гьечIо, гьабуни гьелдалъун тагьажудалъул как хIасуллъула. Цо-цо гIалимзабаз мутIлакъго абулеб буго кьижизегIан цебе гьеб базе рекъараб бугинги. Цинги, макьидаса рорчIидал балин тагьажудалъун какгиян, гьедин гьабулеб букIанин АбуБакар ва ГIумар асхIабзабаз. Абу-Гьурайратил рагIи буго: «Нижеда аварагас витруялъул как кьижизегIанго цебе байин амру гьабулеб букIана», - ян абураб. («ИгIанату ТIалибин»).

Мехтел гъорлъ букIун гьарурал кондитеразул нигIматал кваназе бегьулищ?

Исламалда мехтелалъул бокьараб тайпа нажаслъун рикIкIуна. Гьелдаса босун, гьелъул дагьаб къадарцин хIалтIизабизе хIарамаб буго. Лъазе ккола, кондитеразул нигIматал гьарулаго гьезулъ бугеб мехтел тIубанго тIагIанигицин, гьел нигIматал рацIцIадаллъун лъугьунаро. Кинниги, гьел нигIматазда гъорлъ мехтел букIин мухIканго лъалеб гьечIони, хIалтIизаризе ва кваназе бегьула. Гьединго хIарамаб буго чагъир ялъуни цогидал мехтелал гъорлъ журан гьарурал квеналги хIалтIизаризе. («ТухIфатул МухIтаж», «Раддул Мухтар»)

Имамас салам кьедал ракагIатал лъугIизаризе вахъарав чиясда (масбукъ) хадуб жамагIат как базе бегьулищ?

Имамас салам кьедал ракагIатал лъугIизаризе вахъарасда хадуб жамагIат как бани, гьеб рикIкIуна, амма жамагIат какил кири щоларо, гьедин как бухьине карагьатабги буго. («Нигьаятул МухIтаж»)

عبارة نهاية المحتاج: وخرج بمقتد ما لو انقطعت القدوة كأن سلم اإلمام فقام مسبوق فاقتدى به آخر أو مسبوقون فاقتدى بعضهم ببعض فتصح في غير الجمعة على األصح لكن مع الكراهة.

Сапаралда вукIаго боголил как маркIачIул какдеги босун барав чияс, цинги сапар лъугIун рокъов щведал, боголил заман жеги щун батичIони, боголил как цIидасан базе кколищ?

Боголил как маркIачIул какдеги босун сапаралда барав чияс къасд бугеб бакIалдеги щун, масала, ватIаналдеги щун, сапар лъугIидал, гьеб боголил как цIидасан базе кколаро, боголил какил заман жеги щун батичIонигицин. Сапаралда вугес маркIачIул как боголилалде тIаде босун, сапаралда вукIаго базе ресги ккечIого къасдлъун бугеб бакIалде, масала, рокъове щун ватани ва жеги боголил гIужги щун батичIони, гьесда тIадаб буго боголил гIуж щвезегIан чIечIого маркIачIул как базе. Амма боголил гIуж щун батани, гьес бараб маркIачIул как данде босараблъун гуреб, бецIун бараблъун букIуна. Гьелъухъ гьесие мунагьги букIунаро. Аллагьасда лъикI лъала. («ТухIфатул МухIтаж»)

ХIухьел цIазелъун операция гьабун щекъералда каратI бахъани яги унтарасул мукъулукъ нахъе къотIун батани, гьесул какил хIукму щиб?

Щокъроб каратI бахъизегIан цебе гьесда бажарулеб букIун батани кIалъазе, амма хадуб щекъер борлъани хIухьел цIазелъун, гьесдаги кIолеб батани кIалъалеб бакIал хIалтIизаризе, гьеб мехалъ гьесда гьеб тIалъула, ай кIутIби ва мацI багъаризабизе. Гьеб кIолеб батичIони, ракIалдасан цIализе ккола. («ТIухIфатул МухIтаж», «ХIаваши Рамли гIала ШархIи аш-Ширвани», 2 бутIа, гьум. 144).

Нижер гьоркьоблъи хун буго, цоцадехун рокьихинлъиги гьечIо, цадахъ гIумру тIамизе квешго захIмалъулебги буго. ЦIар тIамизе бегьулищ гьединаб мехалъ?

ШаригIаталъ нилъеда лъазабуна чIужуялда цIар тIами Аллагьасул бищун ццим бахъунеблъун бугилан хIалаллъиялда гьоркьоб, хIатта гьеб цIар тIами батаниги гIузру букIун. КигIан кIваниги нилъ рикIкIалъизе ккола цIар тIамиялдаса. Амма дуца бицухъе батани, шаригIаталъ тIад гьабуларо цадахъ рукIине. Цадахъ рукIине бажарулареб хIал батани, шаригIаталъ хIалал гьабула цо цIар кьезе, тIадюссинайизе рес бугеб. Гьебги гьабула нужеда гьоркьоб бугеб цоцазда ричIчIунгIутIи нахъе инабизелъун. Щайин абуни, хадуб гьезда бичIчIула, рос-чIужулъун рукIиналдаса лъикIаб жо гьечIеблъи. Лъабго цIар кьеялдаса нилъеца кутакалда цIуни гьабизе ккола. Щибго гIилла гьечIого цIар тIамулел гIадамазда ТIадегIанав Аллагьасул кинаб ццим букIунебали пикру гьабеха. («Фатава Имаму Навави»).

Хабалъ нилъ лъедал ракьалъ данде къаялъул хIикмат щиб?

ГIадамазул эбеллъун ккола ракь. Гьелдаса гьелги рижана ва гIемераб заманаялъ гьелги ратIалъана. Ракьулъ лъедал гьелъ гьел данде къала, эбелалъ чанго соналъ тIагIарав вас данде къалевгIадин, ай тIадвуссун вачIиндал. ТIадегIанав Аллагьасе мутIигIав чи гьелъ хIеренго къала, Гьесие гIасиявлъун ватарав - ццин бахъун, квешго данде къала. («Бужайрами гIалал ХатIиб»).

Сивакалъул хиралъи кинаб бугеб?

Сивакалъ Аллагь рази гьавула, шайтIаналъул ццим бахъинабула, кIал бацIцIад гьабула, цаби хъахI гьарула, пагьму цIикIкIинабула, сахлъи щула гьабула, рухI бахъулеб мехалъ шагьадат битIизе ракIалде щвезабула, кIалдиса квешаб махI нахъе инабула, квен бихIинабула, рухIбахъи бигьа гьабула, ризкъи гIатIид гьабула. Сивакгун бараб кIиго ракагIаталъул какил кири, гьеб гьечIого бараб 70 ракагIаталъул кириялдаса цIикIкIуна. («ИгIанатул ТIалибин»).