Аслияб гьумералде

ХIижаб ретIизе гьукъулел

ХIижаб ретIизе гьукъулел

БусурбанчIужу гIадамазда гьоркьое яхъунелъул, исламалда рекъон, гьелъ бахчизе ккола, квералгун гьумер хутIун, тIубараб черх. Гьединаб ратIлида цIарги буго хIижаб, ай черх бахчи абураб. Гьелда сверухъ гIемераб хабарги ккола. Гьеб сабаблъун цIалул идарабазде риччачIого яги хIалтIуде росичIого бичIчIунгутIиял камуларо. ХIижаб лъугьун буго жиндехун кIвар буссинабулеб масъалалъун.

 

Дагъистаналда бугеб ахIвал-хIал босани, рецц Аллагьасе, къойидаса къойиде черх бахчарал руччаби цIикIкIунел руго. Амма камун гьечIо къаркъала бакъалда лъолелги. Хьул буго гьелги кантIилин абураб.

Халкъалда гьоркьоб гьарурал цIех-рехаз бихьизабулеб буго хIижаб ретIине руччабазе квалквал гьабулеб чанго гIилла-багьана букIин.

 

– ГIадамаз щиб абилеб?

Бищунго тIибитIараб хIинкъи буго гIадамаз щибдай абилебин абураб. Гьелъие гIиллалъунги, гIемерисеб мехалда, ригьалде рахарал руччаби кколел руго. Мун херлъунищ йигей яца-хьван йикIинеян абун кIудияй гIадан семидал, гIолилалъ инкар гьабулеб буго хIижаб ретIиналдаса. Амма бусурбанчIужуялъе, хасго ригьалде яхарай гIаданалъе, рекъараб букIинчIищ черх бахчараб ретIел ретIине къасд гьабурай ясалъе кумек гьабун, ракI батараб, рахъ ккураб рагIи абизе.

 

– Цо къо бачIина гьеб ретIулеб

Гьединги абун чIолел руго цо-цоял. Гьеб буго шайтIаналъул кверщаликье ккедал бицунеб хабар. Черх бахчизе тIадаб букIин лъарай гIадан, кинаб къо бачIинегIан балагьун чIезе кколей?

Дицани ретIилаан, амма ретIун хадуб тIаса бахъани лъикI кколарелъулха…

Хадуб букIине бугеб лъалев чи щивго гьечIо. Гьединлъидал хадуб ккезе рес бугеб жо сабаблъун гьабсагIат гьабулеб иш рехун тей гIакълу кколаро. Нахъа букIине рес бугелъухъ балагьичIого, черх бахчизе гIамал гьабизе ккола.

 

– Дир эбел-эмен хIижабалде данде руго

Лъималазе бокьараб жо гIемерисеб мехалда эбел-инсуеги бокьула. Щайгурелъул лъимадаса хирияб жо цоги букIунаро. Гьезда бичIчIулеб батичIони, хъачIлъи хIалтIизабичIого, недегьго бицани гьез къабул гьабиялде хьул цIикIкIараб букIуна. ГIасилъиялъулъ мутIигIлъеян гьечIелъул эбел-инсуеги, кинниги берцинго, гьуинлъиялда, гIакълу хIалтIизабун хIаракат бахъани, квалквал ккеларо.

– Дун ягIарула, хIехьезе кIоларо

Габуниб къараб кIазалъ гIанкъизе яхъуней йигин ккезабула иблисалъ. Гьаб заман буго бокьараб кьергун батIи-батIиял тайпабазул ххамал росун ретIел букъизе рес бугеб. Гьединлъидал жиндирго къаркъалаялда рекъараб парталги бищун, хIижаб ретIани, лъикIаб букIина.

 

– Дун хIалтIи гьечIого хутIула хIижаб ретIани

Гьаб заманалда хIижабги ретIун гьабизе бегьулареб хIалтIи гьечIо. Амма хIалтIуда хIижаб ретIугеян абунин абураб жоялъ исламалъул нух тезе ихтияр кьоларо. Гьедин гурони толей гьечIони, хIалтIиги рехун тун, хIижаб ретIи тIаса бищила. Щайгурелъул щивав инсан вижун вуго жиндирго ризкъигун. Нилъеца кинаб бугониги сабаб гьабуни, БетIергьанас гьелъие нух бигьа гьабула. Хасго хIижаб тIаса бищун, исламалъул нух ккурай гIадан Аллагьас рехун толаро.

 

– Дун жеги гIолохъанго йиго

Гьедин абизеги бегьилаан ГIизраил малаик гIумруялъул соназде балагьун вачIунев вукIаравани. Амма жиндир къо лъугIарасул гьес рухI босула. Гьединлъидал кIванагIан хехго черх бачизе гIамал гьабизе ккола. Щайгурелъул къватIибе баккараб тIом жужахIалъул цIаялъ бухIулелъул.

 

– Росасе ине захIмалъула

ХIижаб бокьуларев рос щибизе къваригIарав? Гьединав чигун данделъиялдаса ретIун хIижабгун йигони, БетIергьанас дагьавги лъикIав дандчIвазавула.

 

– Росасе арабго ретIила

Гьадин абулел цIакъго гIемер ратилан ккола. Гьебги кутакалда мекъаб пикру буго. Мунагь гьаби халат бахъинаби жеги кIудияб мунагь ккола. Росасе иналде цебегIанго гIумруялда жаниб чанги жо хисизе бегьула. Гьединлъидал тавбуялде гIедегIизе ккола.

 

Аминат МухIаммадова, ДИУялъул мугIалимат

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


Кверги кумекги битIарав

Тохтурзаби рукIуна лъабго батIиял: Аллагьас кверчIварал, Аллагьасда мугъчIварал ва Аллагьас жидедаса цIунаял. Гьел ратIа рахъизеги захIмалъуларо, чанцIулго рихьун лъала кинав гьев вугевалиги, гIадамаз хехго мустахIикъаб къиматги кьола. Жакъа гьаниб жиндир бицен гьабулев тохтур, ЛъаратIа...


МичI ва гьелъул пайда

МичI ккола некIо заманалдаго гIадамаз дару-сабаб гьабизе ва квен-тIехалъе хIалтIизабулеб букIараб пер-хер. Гьанже гьарурал цIех-рехазда лъазарун руго гьелъул витаминазул ва хIалтIизабизе бегьизабун буго батIи-батIиял сабабазе.   Ихдал кванил нигIматал дагьлъараб мехалъ, гьелъул хъархъаздасан...


Муъминчиясул хасият

Иман щулалъиялъе, рухIияб рахъ камиллъиялъе ва напсалъул гIодорегIанал хасиятал лъикIлъиялъе квербакъи гьабулел аслиял жалазул цояб ккола гурхIел-рахIму гьаби.   Гьеб ккола инсанасул цогидаздехун бугеб гурхIел лъикIлъи, лъикIал къасдал рихьизариялъе бищунго тIадегIанаб хаслъи....


Сафия бинт ХӀуяйя

Сафия гьаюна ва гӀуна Мадинаялъул жугьутӀазда гьоркьой. МухӀаммад аварагасул ﷺ йикӀинесей чӀужуялъул тухум букӀана Муса аварагасул вац Гьарун аварагасул наслуялъул чагӀи. ЯгIкъуб аварагасулги цӀар буго гьезул умумузда гъорлъ. Гьелъул эмен вукӀана Мадинаялда гӀумру гьабулеб букӀараб Бану Назир...


ХIафиз ибн Башкъул КъуртIуби

Имам, хIафиз, факъигь, тарихчи Абулкъасим Халаф ибну ГӀабдулмалик ибну МасгӀуд ибну Муса ибну Юсуф ибну Дакъагь ибну Наср ал-Ансари ал-Хазражи ал-Андалуси. Гьесул тIокIцIар ккола ибну Башкъул КъуртIуби. Гьев гьавуна гьижрияб 494 соналъ.   Ибну Башкъулица гӀелму босизе байбихьана гӀолохъанаб...