Аварагасги ﷺ тIадчIей гьабулеб букIараб
Аварагасги ﷺ тIадчIей гьабулеб букIараб
Къунуталъ (магьдина) какилъ хасаб бакI ккола ва гьеб ккола ШафигIияб мазгьабалда бищунго кIвар бугел суннатазул цояб. Гьеб буго рогьалил какил кIиабилеб ракагIаталда, рукугIалдаса хадуб цIалулеб хасаб дугIа. Гьединго къунут цIалула витрулъул какда, рамазан моцIалъул ахирисеб бутIаялда ва балагь ккараб мехалда.
Къунут дугIа цIалиялъе аслу ккола Аварагасул ﷺ гIемерал хIадисал. Анас ибн Маликица бицун буго: Аварагас ﷺ тIубараб моцIалъ жиндирго тушбабазда данде «КъунутIа дугIа» цIалана, цинги гьеб рехун тана. Амма хвезегIан гьес рогьалил каказда Магьдина цIали халат бахъинабуна. Имам ан-Нававияс гьеб хIадис рикIкIана сахIихIаблъун ва лъазабуна хIадис-гIелмуялъул гIемерал гIалимзабаз гьеб хIадис тасдикъ гьабун букIинги.
Гьединго Абу Гьурайратидасан бицун буго, Аллагьасул Расулас ﷺ рогьалил какил ахирисеб ракагIаталда рукугIалда хадуб къунут цIаланин. Гьел хIадисазда мугъчIвайги гьабун, ШафигIияб мазгьабалъул гIалимзабаз хIасил гьабуна рогьалил какилъ къунут цIали тIадаб суннат (муаккадаб суннат) бугин.
Имам Нававияс хъвалеб буго гьебго пикру гIемерал асхIабзабазулги букIанин абун.
ШафигIияб мазгьабалда Магьдина цIалула кIиабилеб ракагIаталъул рукугIалда хадуб. Гьеб цIализе кIочон тани, как рикIкIуна, амма суннатаб буго какил ахиралда кIиго сагьвиллъиялъул сужда гьабизе.
Бищунго машгьураб Магьдинаялъул форма ккола Аварагас ﷺ жиндирго ясалъул вас ХIасан ибн ГIалида малъараб дугIа. ХIасаница бицараб хIадисалда буго: «Аллагьасул Аварагас ﷺ дида малъана дица къунуталда цIализе кколел рагIаби:
«Аллагьумма-гьдини фиман гьадайт, ва гIафини фиман гIафайт, ва таваллани фиман таваллайт, ва барик ли фима агIтIайт, ва къини шарра ма къазайт, фа иннака такъзи ва ла юкъза гIалайк, ва иннагьу ла язиллу ман валайт, табаракта Раббана ва тагIалайт».
Гьеб дугIаялъул магIна ккола:
«Я Аллагь ﷻ, Дуца дун битIараб нухда вачаразда гьоркьов тIовитIе, Дуца лъикIлъи кьурал чагIазда гьоркьов диеги лъикIлъи кье, Дуца цIунарал чагIазда гьоркьов Дурго цIуниялда гъоркье ваче, Дуца кьураб жоялдалъун дие баракат лъе, Дуца хъвараб жоялъул квешлъиялдаса цIуне дун. ХIакъикъаталдаги, Мун вуго хIукму къотIулев, лъиданиги кIоларо Дуда данде хIукму къотIизе. Дуца квербакъи гьабурав чи инжит гьавуларо, Мун вацIцIадав вуго нижер БетIергьан, киназдасаго тIадегIанавги вуго Мун».
Гьаб хIадис бицун буго Абу Давудицаги, Тирмизиясги, Насаиясги, Байгьакъицаги. ХIадисалъул цо тайпаялда бицун буго ГIали-асхIабас радал как балеб мехалъ гьебго дугIа цIалулеб букIанин.
ГIалимзабаз кIвар буссинабуна Магьдина цIалулаго кверал рорхизаризе лъикIаб букIиналде, имамас Аллагьасде хитIаб гьабизе жиндиего гуребги как балелщиназеги, гIемерлъул форма хIалтIизабун: «Я Аллагь, ниж нухда раче», «ТIаса лъугьа нижедаса», «Нижеда гурхIа» абун. Имамасда хадуб как балел чагIаз дугIаялъул рагIабазда хадуб «Амин» абула. «Фа иннака такъзиялдаса» байбихьун имамасда цадахъ жиндиего такрар гьабила.
Цо-цо гIалимзабаз лъазабулеб букIана къунуталъул дугIа гIорхъолъа араб къагIидаялъ халат бахъинабизе бегьуларин, щайгурелъул, жамагIаталъул как гIадамазе бигьалъи гьабиялда тIад бараб букIиналъ. Гьединлъидал суннатаб буго Аллагьасул Аварагасул ﷺ суннаталда рицунел дугIабазе гIурхъичIвазе.
Гьединго къунут ккола бусурбанчиясда Аллагьасул кумек кидаго хIажат букIин ракIалде щвезабулеб, гIодобегIанлъи, ракIбацIцIалъи ва ТIадегIанав Аллагьасул рахIмуялде хьул щула гьабулеб кIвар бугеб рухIияб гIамал.
