Тагьажудгун рогьалил как бай - инсульталдаса хвасарлъи
Щиб жо кколеб инсульт?
Бидул хьвадиялдалъун лугбузухъе щола кислород ва клеткаби хӀалтӀизе хӀажатал нигӀматал. Бидул хьвадиялъул сакъатлъи бугеб мехалда кислород ва кванил нигӀматал гIадалнахалъул клеткабазде щоларо, гьелъул хIасилалда гьел хола ва неврологиял унтабазул гIаламатал загьирлъула.
Инсульт ккола ботӀрол лугбузулъ би хIалтIиялъул иш сакъатлъи, гьелдаго цадахъ хехго загьирлъула нервабазул системаялдаса унтиялъул гӀаламатал. Гьелъ унтарасе сакъатлъи ккезабизе бегьула, хIатта хвезецин рес буго.
Инсульталъул тайпаби
- Ишемическияб. Гьеб ккола гьоркьоб щиб бугониги жоги къан, гIадалнахул бидурихьал къварид рукӀиналъ, би хьвади загIиплъи, ай бетӀералъул циркуляция хвезаби. Гьелъул хӀасилалда гIадалнахул клеткабазе кислород ва кванил нигӀматал щоларо, гьел хвезарула.
- Геморрагикияб инсульт. Гьеб ккола бидурихьги бихъун, гIадалнахуде, ай гвангвараялде жанибе би бачIин.
Геморрагикияб инсульталъул хӀасилал чӀезарула гьенибе чвахун бачӀараб бидул къадаралдалъун. Гьеб кӀудияб батани, гьеб мехалда лъугьуна гIадалнахалда жаниб гематома. Гьелъ тӀадецуй гьабула аскӀор ругел лугбузде ва гIадалнахул хIалтIул жуба-гъубай лъугьуна. ГьитӀинал бидурихьаздасан би бачӀунеб мехалда цогидал лугбузулъа би цIунги ун, гьеб би щвараб бакIалда гIаданахул хIалтIи хвезабула.
Инсульталъул гIаламатал
ГIаммал гIаламаталлъун ккола тохлъукьего ва лъикIго бетIер унти, чехь лъамалъи, лъавудаса ин, ракIхисардизабигун лагIдей, бердамес свери ва цо-цо лугбал рагъаризаризе бажарунгутIи.
Цогидалги рукIине рес бугел гIаламатал ккола:
Гаргадиялъул ва бицараб бичIчIиялъе сакъатI ккей.
Нухда витIун вилъине бажарунгутIи.
Гьумер кьури, кIал кIичIун чIей.
Къаркъалаялъул рефлексазул къуват дагьлъи ва щиб бугониги жо къулчIизе рухI гьечIого лъугьин.
КIващ ккунгутIи.
Квералгун хIатIал сороди.
Цо-цо лугбал параличалъ кквей.
Жалго унтаразда загӀипго лъалеб букӀуна жидее инсульт ккараблъи ва жидеего кумек гьабизе кӀоларо, гьединлъидал сверухъ ругезда лъазе ккола «УДАР» абураб гӀадатияб диагностикияб къагӀида:
У – (улыбка) гьими. КӀалалъул цояб рахъалъул гьетIи ва кIичIун чIей букӀуна.
Д – (движения) багъа-бачари. Чорхол кӀиябго бащалъи мекъи-мекъи хьвадула яги цо бутӀаялъул хIалтIи чIола.
А – (артикуляция) кIалъа-басай гьаби. Гьев чиясул калам хун букIуна, рагӀаби ритIун абизе кIоларо, хIатта жиндирго цӀар абизе бажаруларо.
Р – (решение) кумекалъулаб хIалтIи. Кумек гьабизе ккола хехго, ай 3-4 сагӀаталда жаниб.
Тохтурзабазул баяназда рекъон, инсульт ккезе бищунго рес цIикIкIараб заман буго радал 4-ялдаса 6-ялде щвезегIан заман. Бусурбабазул гьеб заман как базе тIаде рахъунеб мех буго. Гьединлъидал, бихьулищ БетIергьанас кьун бугеб нигIмат бусурбабазе радалго яги радакь тIаде хехго рахъине лъикIаблъунги бихьизабун, гьединал захIматал унтабаздаса цIунун рукIине. ТIаде вахъарав чи вагъа-вачаричIого вукIунаро. Какичури гьабидал, гIемерисеб мехалда, лъимги гьекъола. Гьеб бугин абулеб буго тохтурзабаз, инсанасул би бищунго бакъвалъараб заман. Регаралъуса тIадеги рахъун, рагъа-рачари гьабуни, чорхолъ биги хьвадула, гьединал унтаби ккеялдаса божилъиги цIикIкIуна.
