Аслияб гьумералде

Аллагьас ﷻ жидее кумек гьабулел

Аллагьас ﷻ жидее кумек гьабулел

Аллагьасул ﷻ расуласул ﷺ хIадис буго: «Бусурбанчи бусурбанчиясе вац ккола. Гьес киданиги вацасе зарал гьабуларо, хIажалъи ккедал кумек гьабичIогоги толаро», - ян. Нилъер диналда вацлъи абураб жо кIудияб нигIмат буго. Цоги хIадисалда буго, кIиго диналъул вац релълъарал ругин цоялъ цояб чурулеб кIиго квералда. Чиясул квераз гьабулеб гIемерисеб иш цоялъ цоялъе кумек гьабичIого тIубаларебго гIадин, диналъул вацалги цоцазе хIалае рахъараллъун рукIине ккола.

НугIман ибну Баширидасан бицун буго, бусурбаби релълъунин чиясул къаркъалаялда. БетIер ялъуни бер унтулеб мехалда гьеб кколин тIубараб къаркъалаго унтилъун (Муслим). Исламалъ ахIула вацлъи щулаго кквеялде, цогиязул мурадал тIуралеллъун рукIиналде.

Щивас цIунизе ккола вацлъи, цолъи, цоцазда гьоркьоб гьуинлъи. Гьеб тIубаларебгIан мехалъ нилъер динги букIуна цIубачIеблъун, аварагасул ﷺ умматги букIуна цолъизе кIолареб наязул руккел гIадин. Наязул руккел буго данделъизе кIвечIони жидер хадусеб хIалтIи гIадада хвараблъун. Аварагас ﷺ абун буго: «Аллагьасда ﷻ божулев чи релълъарав вуго диналъул вацасе щулалъиялъе ва цоялъ цояб кквезе къадалъ лъураб ганчIида», - ян (Муслим). Къадалъ лъураб гамачI гIадлуялда гьечIони, къед гIемер заманалъ бахъун чIоларо, бахъун чIаниги биххиялда хIинкъи букIуна. Вацлъиги щулалъараб гьечIони, щибго гуреб гIилла сабаблъун цоцадаса барщулел, гьоркьоб кьал бижулеблъун лъугьуна. Жеги абун буго аварагас ﷺ: «Нужер цонигиясул иман камилаблъун букIунаро жиндиего бокьулеб диналъул вацасеги бокьизегIан», - ин (Бухари).

Ибну ГIумаридасан бицун буго: «Аллагьасе ﷻ бищун рокьулел чагIи руго бищун пайдаял. Гьесие ﷻ бищун бокьулеб гIамалги – диналъул вацасул рекIелъе лъугьинабулеб рохел ялъуни захIмалъи ккедал гьесие гьабулеб кумек буго», - ян. Пикру гьабе, сапаралда унаго сверухъ чиго гьечIеб бакIалда машина хун нухда хутIараб мехалъ тIаде вачIарас дур хIажат тIубани, кигIан мун вохилев, чан жо гьарун дуца гьесие дугIа гьабилеб. Хадубги хIадисалда абулеб кинниги: «ХIажалъи ккараб мехалъ диналъул вацасе кумекалъе вачIин дие цIикIкIун бокьулеблъун буго моцIалъ мажгиталъув игIтикафалда вукIиналдаса», гьеб гIамал Аллагьасда ﷻ ва Гьесул ﷻ расуласда ﷺ аскIоб кIудияб иш буго.

Добго хIадисалда буго: «Диналъул вацасдехун ццим къулчIарасулги Аллагьас ﷻ мунагь-хатIаби рахчула», - ян. Гьалъулги пикру гьабизе ккела щивас, аскIов вугесда бадибе загьир гьабичIониги, машиналда унагоцин кигIан ццин бахъун нилъеца гьесда хадур рагIаби речIчIулел?!

«Диналъул вацасе кумек гьабиялъул нияталда къватIиве вахъарасул хIатIал Аллагьас ﷻ гьел хъущтIулеб къоялъ (Къиямасеб къоялъ СиратI бахунелъул) щула гьарула», - ян абулеб буго хадубги хIадисалда. Гьаб гIамал кколес тIадехун рехсараб кинабго жанибе бачуна.

«Квешаб тIабигIаталъги, лъикIал гIамалал къанцIаялъ гьоцIо хвезабулеб кинниги, хвезарула», - ян буго рехсараб хIадисалъул ахиралда (ТIабарани). Гьединлъидал, диналъул вацаздехун гIамал мекълъун рукIуналъ, цоцазулгун гьоркьоблъи хвезаби гуреб нилъерго гIамалалги загIип гьарула. Гьедин бугеб мехалда, гьарула щивасе диналъул вацазулъ гьуинлъи, цолъи, ракIал журай.

Аллагьас ﷻ кумек гьабеги.

АхIмад Къурбанов

2026-10-01 (РабигIул ахир 1448 с.) №19.


Алжаналда вихьарав

Аварагасул ﷺ асхIабзаби ккола чIаго Авараг ﷺ вихьарал, гьесда ﷺ божарал ва исламалда хварал гIадамал. Гьез кумек гьабуна Аварагасе ﷺ ислам тIибитIизабизе, гьесул ﷺ каламги, гIамал-хасиятги, суннатги хадусел наслабазе цIунана. Хадур рачIарал бусурбабаз гьезул кIудияб адабги гьабуна. Гьел руго...


Нахъе тана гIелму

НасихIат босизе лъани, гIемерал пайдаби щола. ГIалимзабаз нилъее гIемераб хазинаги нахъе тана. ХIадисалда буго: «ГIалимзаби руго аварагзабазул ирсилал», - абун. Аварагзабаз жидедаса хадуб гIелму гурони щибго жо течIо, гьединго гIалимзабазги течIо гIелму гурони, хIатта гIумру кьуна...


ХIикматал махлукъатал

Гуренж   Гуренжал (пиявкаби) ккола цебегоялдаса нахъе медицинаялда хIалтIизарулел рухIчIаголъаби.   Гьез лъола 10-15 хоно, амма 1-5 гурони тIинчI бахъуларо. Цо гуренжалъ гIумруялда жаниб лъола 2-10 нухалда хоно. «Плоская пиявка» абураб тайпаялъ хоно биччан хадуб гьеб...


ГIемер ракIалде щвезабе

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ гьаб дуниял гьабула нилъер хIалбихьулеб матIахIлъун, нилъеца Гьесие мутIигIлъи ва ритIухълъи бихьизабулищали. ГIакълу жиндие кьурав инсанас пикру гьабизе ккеларищ щибизе жив гьаб дунялалде вачIаравали. Аллагьас ﷻ нилъее къанун бихьизабун буго щибаб...


«Аварагасул ﷺ ирс» фильмалъул цебелъей

Инхо росулъа шайих ГӀабдулхӀамид-афандиясул гӀумруялъе ва рухӀияб ирсалъе сайгъат гьабураб «Аварагасул ирс» абураб фильмалъул цебелъеялда гӀахьаллъана Дагъистан Республикаялъул муфти, шайих АхӀмад-афандиги. Гьеб тадбир тIобитIана «Россия – дир тарих» абураб тарихияб...