Аслияб гьумералде

Цересел умматазул унти

Цересел умматазул унти

Пуланав бусурманчиясе Аллагьас ﷻ кинаб бугониги нигIмат кьун батани, масала, берцинлъи, бечелъи, хъулухъ, гIелму, гьунар ва гьеб диналъул вацасулъ бихьун хадуб захIмалъани, гьесда тIаса ине гьеб бокьани, яги гьеб гьесда тIаса иналдалъун воххани, гьеб жо ккола чIегIераб ва хIарамаб хIасад. Амма диналъул вацасе щвараб нигIмат гьесиеги хутIун, гьелда релълъараб дуеги щвезе бокьани, гьеб хIалалаб нигIматги батани, гьеб щвезе бокьи хIалалаб буго.

 

Гьеб нигIмат диналда хурхараб ахираталъулаб батани, гьеб дуе бокьиги суннатаб яги тIадаб буго.

ХIасад какун буго Къуръан-хIадисалдаги. Хирияб Къуръаналда рехсон буго хIасад сабаблъун цересел умматазда гьоркьоб ккараб рикьиялъул. Капурзабаз МухIаммад ﷺ аварагасдехун хIасад гьаби сабаблъун гьел капурлъиялда хутIана. Адам аварагасдехун хIасад гьабиялдалъун илбис къосана. Къабилица жиндирго вац Гьабил, хIасад сабаблъун, чIвана ва гь.ц.

ХIадисалда буго: «ХIасадалъ инсанасул лъикIаб гIамал кванала, цIаялъ цIул кваналеб гIадин», - .

ХIасадги иманги лагъасул рекIелъ данделъуларо.

ХIасад гьабун хадуб лъикIлъи тIаса уна.

Бищун умматалъе хIинкъи бугеб жоги цоцаде хIасад гьаби ккола. ХIасад ккола цересел умматазулго букIараб унти. ХIасад рекIелъ гьечIел чагIи алжаналъул гIадамал ккола. ХIасадалъ гьалаглъарав чиясе хвасарлъи букIунаринги буго, иблисалъе букIунаребго гIадин. Гьебги хIасадалъ гьалаг гьабуралъулха.

ХIасадчиясдаса хIакъирав чиги вукIунаро. Гьев дунялалдаги гIазабалъукь вукIуна. Гьесда Аллагьас ﷻ нигIмат кьурал чагIи щибаб къоялъ рихьулелъулха. Гьел рихьанщинахъе гьесие захIмалъула. Ахираталъул гIазабги гьесие цIакъ цIикIкIараб, унтараб ва кьогIаб букIуна. Щай абуни, гьев ккола Аллагьас ﷻ хъвараб жоялда разилъуларев чи. Аллагьасул ﷻ хIикматалдаги хIукму-къадаралдаги данде чIарав чи.

ХIасад бижиялъе гIемерал сабабал руго. Масала, тушманлъи, рокьукълъи, живго тIадегIанавлъун вукIине бокьи. Гьединав чиясе жиндасаго тIадегIанавлъун цогидав вихьизе бокьуларо. Гьединго гьел сабабаздасан ккола чIухIи, цогидал гIадамал гIиссинго рихьи. Гьел сабабаздасан ккола живго жиндаго цIакъавилан ккей, жиндиего цIар, машгьурлъи, бечелъи бокьи.

ХIасад бугесе цогидав бечелъизе, машгьурлъизе бокьуларо. ХIасадалъул унтиялъе дару ккола гьелъул пикру гьаби, гьеб какун рачIарал аяталгун хIадисал цIали, гьелъул жиндиего дунялалда гIакъубаги ахираталда гIазабги букIин бичIчIи.

ХIасад тIаса уна дунялалъул рахIаталъулги ахираталъул нигIматазулги пикру гьабиялдалъун. ХIасад тIаса уна гьелъ тIалаб гьабулеб жоялъул гIаксалда хIалтIани. Масала, хIасадалъ ахIани пуланав чи какизе, гьев веццун, гьесие квешлъи гьабизе ахIани, лъикIлъи гьабун. Цо вацасул нигIмат бихьани, Аллагьасда ﷻ гьарила: «Я БетIергьан Аллагь ﷻ, Дуца гьеб нигIмат гьесие тIадеги цIикIкIинабе», - ян.

Гьедин дугIа гьабуни хIасадги нахъе уна, шайтIанги загIиплъула, Аллагьги ﷻ разилъула, дуеги гьеб нигIмат щвагиян малаикзабаз дугIаги гьабула, гьезул дугIа къабуллъулелъул.

Аллагьас ﷻ тавпикъ кьеги гьелдаса рацIцIалъизе.

 

Шамил МухIаммадов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


ИсмагIиловас гIахьаллъи гьабуна

ДРялъул муфтияталъул председатель Мурад ИсмагIиловас гIахьаллъи гьабуна республикаялъул гIелмиябгун практикияб конференциялда. Гьеб тIобитIана Юстициялъул тIолгороссиялъул пачалихъияб университеталъул базаялда – Северияб Кавказалъул институталда (МахIачхъала шагьар). Гьениб кIалъазе вахъарав...


Иманалъул бутIа

Сабру ккола инсанасул тӀабигӀаталъул бищун берцинал гӀаламатазул цояб. ЗахӀматаб ахӀвал-хӀалалде ккарал гӀадамазе заман къваригӀуна жидерго ракӀ гIодобе биччазабизе. Гьединаб заманалда сабру гьаби ккола нилъер иманалъул чара гьечIеб бутIалъун.   Аварагас ﷺ Абу-Гьурайратидасан бицараб...


МичI ва гьелъул пайда

МичI ккола некIо заманалдаго гIадамаз дару-сабаб гьабизе ва квен-тIехалъе хIалтIизабулеб букIараб пер-хер. Гьанже гьарурал цIех-рехазда лъазарун руго гьелъул витаминазул ва хIалтIизабизе бегьизабун буго батIи-батIиял сабабазе.   Ихдал кванил нигIматал дагьлъараб мехалъ, гьелъул хъархъаздасан...


Нужее баяналъе

  Киталъул чохьониве щив авараг ккарав? – Юнус авараг. Маккаялъул сураби чан ругел? – 85. Мадинаялъул сураби чан ругел? – 29. МоцI чан нухалъ рехсараб Къуръаналда? – 12 нухалъ. Къуръаналда бугеб бищун кIудияб къиса щиб? – Юсуф...


ХIафиз ибн Башкъул КъуртIуби

Имам, хIафиз, факъигь, тарихчи Абулкъасим Халаф ибну ГӀабдулмалик ибну МасгӀуд ибну Муса ибну Юсуф ибну Дакъагь ибну Наср ал-Ансари ал-Хазражи ал-Андалуси. Гьесул тIокIцIар ккола ибну Башкъул КъуртIуби. Гьев гьавуна гьижрияб 494 соналъ.   Ибну Башкъулица гӀелму босизе байбихьана гӀолохъанаб...