Аслияб гьумералде

Мунги ворчIуларо…

Мунги ворчIуларо…

Мунги ворчIуларо…

Дунялалда гьабураб гIумруялда рекъараб букIине буго нилъее щолеб ахират. ХIакъикъияв бусурбанчияс гьелда иманги лъола, гьелде хIадурлъиги гьабула.

Руго беразда бихьун гурони божуларин абулелги. Амма «доре» щведал лъазе буго щивасда хIакъикъат. Гьеб кинабго букIин нилъеда кин лъалеб, бераздаги бихьулареб мехалда? Гьайгьай, Къуръан-хIадисаздасан. Къуръан-хIадисалда битIараб гурого букIунаро, Аллагьги сундаго хIалкIолев вуго, Гьесие бокьухъе нигIматги гIазабги кьезе Гьесул хIалкIолъиги буго.

Гьединго, бихьуларебщинаб жо гьечIеблъун букIунаро. КIиабизе, нилъее бералги гIундулги кьун руго дунялияб бихьизеги рагIизеги. Хабалъ бугеб ккола ахираталъул жо ва дунялияб бихьизегун рагIизе кьурал бералги гIундулги ахираталда бугелда хурхунаро ва гьезда гьениб бугеб бихьуларо ва рагIуларо. Лъабабизе, кьижун вугев чиясда макьилъ гIемераб жо бихьула: нигIмат кваналев, борхьица хIанчIулеб, гIодулев, вохулев. Амма кьижарасда тIаде балагьун вугев чиясда щибго бихьуларо, рагIуларо, яги лъаларо. Гьесда бихьичIониги, кьижарасда бихьулеб бугогури нигIматги гIазабги. Гьеб мисалалъ бичIчIизабула бихьичIолъиялъ гьечIолъи тIад гьабуларин абураб гIакълияб къагIида.

Хоб данде къала кIиябго рагIал цоцалъ тункизегIан. Цинги лъикIал гIадамазе гIатIилъула, капурзабазе гIатIилъуларо. Гьебги киназего дандекъала - гIисиназеги чIахIиязеги, лъикIазеги квешазеги. Аварагзабазеги, ГIали-асхIабасул эбел, Асадил яс ФатIиматиеги, хвалил унтуда вукIаго 200 нухалъ Къулгьу цIаларав чиясеги хутIун.

Лагъ хабалъ лъедал, кIиго малаикги (Мункаргун Накир) вачIун, гьикъула дуца щиб абулеб гьав чиясул (МухIаммад аварагасул) хIакъалъулъ абун. Муъминчи вугони, гьес абула гьев Аллагьасул лагъги Гьесул расулги кколин абун. Цинги гьесда абула, мун балагьейин жужахIалда букIараб дур бакIалъухъ, Аллагьас гьелъул бакIалда Алжаналъуб дуе гьаб бакI хисанин абун. Гьесда кIиябго бакI бихьула. Мунапикъав, капурав чи вугони, гьес абула:

- Дида лъаларо, гIадамаз цо жо абулеб букIана, - ян.

Гьеб мехалда гьесда абула дуда лъачIин абун. Цинги гьесда маххул гьецIокъ кьабула, жиназдаги инсаздаги хутIун цогидазда гьебги рагIула (Бухари, Муслим). Цоги хIадисалда буго, гьесда гьикъулила дур БетIергьан щив, дур дин щиб, нужехъе витIарав чи щив абун. Муъминчияс жаваб кьолила дир БетIергьан Аллагь вугин, дир дин ислам бугин, нижехъе витIарав чиги Аллагьасул Расул вугин абун. Капурчияс лъабабго суалалъе лъаларин жаваб кьола.

Сур Исрапил малаикас пула. Гьебги кIиго нухалъ. ТIоцебе пураб мехалъ зоб-ракьалда ругелщинал жал хола, ЖабрагIил, МикагIил, Исрапил, ГIизраил - ункъавго малаик хутIун.

Гьел тIоцебесеб сур пун хадур хола. Гьединго шугьадаазул рухIалги, ГIарш баччулел малаикзабиги, Алжан-жужахI цIунулел малаикзабиги хутIун. Гьединго тIоцебе сур пураб мехалъ кинабго жо паналъизе буго, ГIарш, Курс, ЛавхI, Къалам, Алжан-жужахI, рухIал хутIун. ТIоцебесеб сур пун кIикъого сон ун хадуб кIиабизеги сур пузе буго. Гьеб мехалда хварал гIадамал чIаголъизеги руго.

АрслангIали ГIумаров

2026-06-01 (ЗулхIижа 1447 с.) №11.


ХIежалъул баракат

ХIурматиял бусурбаи, арал къоял рукIана хIежгун гIумра гьабулеб заманалъул. ХIежалъул заманалда гьенире ракIаранщинал гIадамал рукIуна цого ратIлилъ. Гьенив ватIа вахъуларо бечедавгун мискинав, миллат ва тIомол кьералъухъ балагьуларо. Гьелъул мисал буго ГIарас-майданалде бахъинабураб...


Инсанасул гIумру

ХIурматиял бусурбаби, гьал ахирал моцIазда жаниб Дагъистаналъул халкъ дандчIвана гIезегIанго цIикIкIарал тIабигIиял балагьазда. ГIемераб цIад баялъул хIасилалда Дагъистаналъул чанго батIиял бакIазда, ай гIодоблъиялда лъим рукъзабахъе бачIун лъикIаланго зарал ккана магIишаталъе. Гьединго мугIрузул...


Салаваталъул хиралъи

Салаваталъул хиралъиялъул хIакъалъулъ рачIарал хIадисал гIезегIан руго. Бокьун буго салават цIалиялъул хIикмат рехсезе. Аварагасде ﷺ салават битIи ккола ТIадегIанав Аллагьасде ﷻ гIагарлъиялъе ва Гьесул амру тIубаялъе бищунго кIвар бугел нухазул цояб.   Салават цIалулеб мехалъ кIвар...


Аллагьасукьа ﷻ хIинкъарав вац

Цебе заманалда цо бечедав чиясул вукIун вуго лъабго вас. Херлъидал инсул хIукму ккун буго жиндирго бечелъи лъималазда гьоркьоб бикьизе ва гьезда гьоркьоса цоявги вихьизавун, гьесухъ цогидалги гIенеккизе.   КIудияв васас инсуда абун буго, жив кIудияв вугелъул, бетIерлъи жинца гьабилин абун. Инсуца...


ХIикматал махлукъатал

Осьминог   Осьминогалда буго лъабго ракI. Аслияб ракI хIалтIула би чорхолъ сверизабизе, хутIараб кIигояб хIалтIула жабрабаздасан кислородги щун, би цIидасан кьабизе. ХIухьел гьез босула жабрабаздасан. Гьел кIиязулго цоялъул хIалтIи гьабулеб нерв хвани, лага хIалтIула бигьаяб хIалалда, жиндир...