Аслияб гьумералде

Рокьи кутакаб жо…

Рокьи кутакаб жо…

Рокьи кутакаб жо…

Дунялалъул рокъоб гьудулзаби камурав чи вукIунев ватиларо. Кинав гьудул дур ватани, мунги гьесдаго релълъарав вукIунин абула. Гьесул динги гьесда бараб букIуна, щайин абуни, хIал цоцазде бахунеб букIиналъ. Нилъеда гьеб бихьараб жоги буго. Масала, квешав чигун вугони, чара гьечIого квешал жал гьарула.

ГIиса аварагас абуна: «Дуе рокьуге гIасилъиялъул агьлу, гьездаса мун рикIкIалъе», - ян. Гьесда гьикъула, щалгун ниж рукIинелин абун? Гьес абула: «Нуж рукIа гьел рихьидал Аллагь ракIалде щолел, гьезул кIалъаялъ нужер гIамалазе асар гьабулел ва ахираталде хьул лъезабулел чагIигун», - ян.

ГIумар ибну ХатIтIабица абуна: «Диналъул вацасдаса дуе рокьи щведал, дуца гьеб щулаго кквей. ЦIакъ къанагIатаб жо буго гьеб», - ян.

Халгьабе, ГIумар-асхIабас жиндир заманалда гьедин абун батани, нилъер заманалда щиб хIал букIунеб? Жакъа гьединав чи щвей кIудияб талихI буго. Гьелъухъ гьес ТIадегIанав Аллагьасе ﷻ щукруги гьабизе ккола. Гьеб кIудияб нигIматлъунги ккола. Щукру гьабидал Аллагьас ﷻ нилъее гьеб нигIмат цIунула ва цIикIкIинабула.

ГIали-асхIабас абуна: «Вац гьечIев янгъизав чи вуго», - ян. Рияъ гьабулев чиясулгун я рокьи я вацлъи букIунаро.

Нилъее щал рокьулел ругелали халгьабизе ккола. Гьелдаги гIемераб бараб жо букIуна. Аварагасул ﷺ хIадис бугелъул: «Нуж рукIине руго къиямасеб къоялъ нужее рокьаралгун», - ян.

ГIабдуллагь ибну МасгIудица абуна: «Цо чияс 70 соналъ КагIбаялда, Ибрагьимил макъамалда жаниб ТIадегIанав Аллагьасе ﷻ гIибадат гьабуниги, гьев тIаде вахъине вуго жиндие рокьаралгун», - ян.

Ибну ХIиббаница абуна: «Квешал чагIигун гIодорчIеялъ лъикIал чагIаздехун квешаб пикру бижизабула», - ян.

ХIакъикъаталда расги лъачIого гьедин батизеги батула гьеб. Щайин абуни, гIемераб мехалда цого жо бициндал, рекIее асар гьабичIого толаро ва гьеб хIалги тIаде бачIуна. ЛъикIал чагIигун вугони, лъикIлъула, квешалгун вугони, квешлъула. Чара гьечIого гьез гьабураб квешлъи гьабизе мунги ахIула. Гьелъин вализабаз, шайихзабаз насихIат гьабулеб букIараб лъикIаб агьлу кквейин абун.

ЖагIфару Садикъас абуна: «Аллагьасе ﷻ лагъ вокьидал гьесие лъикIаб тIабигIат кьола», - ян.

Фузайлица абуна: «Вацасде рокьи ва гурхIел загьир гьабун балагьи гIибадат ккола», - ян. Гьединлъидал диналъул вацаз цоцазе насихIат гьабизе ккола ва мекъи ккараб бакIалда ритIизаризеги тIадаб буго.

Сайф бин АсбатIица абуна: «ЗулмучагIазе нужеца дугIа гьабуге, щайгурелъул, гьел ккола Аллагьгун ва авараггун рагъ балел чагIи. Кинниги нужеца бусурбабазе дугIа гьабе, гьездасан гьел ратани, гьезиеги щвезе буго дугIадул бутIа», - ян.

Имам Мужагьидица абуна: «Цоцазе рокьулел вацал дандчIвайдал, гьездаса мунагьал гъуна хасало гъотIодаса тIамах гъунеб гIадин», - ян.

Муса аварагас Аллагьасда ﷻ цIехола: «Я дир БетIергьан, Дуе тIагIат гьабулеб агьлу рокьани, щиб жазаъ бугеб?», - ян БетIергьанас ﷻ абула: «Я Муса, Дие тIагIат гьабулеб агьлу бокьарасе Дица жужахI хIарам гьабула», - ян.

ГIумар ибну ХатIтIабица абуна: «Аллагьас ﷻ дуе ризкъилъун кьедал рокьи загьир гьабулев бусурбанчи, гьев дуца ккве», - ян.

АхIмад бин ХIарбица абуна: «Бищунго лъикI инсанасул рекIее асар гьабулеб жо гьечIо лъикIал чагIигун вукIиналдаса ва гьезул гIамалазухъ халгьабиялдаса. Гьединго инсанасул рекIее зарал гьабулеб щибго жо гьечIо квешалгун вукIиналдаса ва гьезул гIамалазухъ халгьабиялдаса», - ян.

Гьаниб бицараб борцине бегьула жакъа интернеталдасан рихьизарулел кколарел жалазда. Щайин абуни, гьезухъ балагьулеб букIиналъ. Гьелъ квешаб асар гьабун гурони, лъикIаб жо щибго гьабуларо. Амма рукIуна гьезухъ балагьунин абун щибго кколарин абулелги. Гьел ккола жалго жидецаго махсароде кколел чагIи.

Цоцаде рокьи бачIинабулел сабабал гIемер руго. Гьезда тIадчIей гьабуни, нилъее рекъарабги буго. Масала, сайгъатал кьун, салам тIибитIизабун, кваназе ахIун, гьоболлъи гьабун, гьезул хIажатал тIуран.

Шамил МухIаммадов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Рецц-бакъ гьабизе бокьи

Бахчараб ширкин абулеб гIамал ккола лъикIал гIадамазда бихьизелъун, гIамалал рихьизелъун, халкъалъ рецц гьабизелъун гьабулеб ишалда. Гьеб рекIел унтиялъ инсан вачине бегьула ахираталда кири щвеялдаса махIрум гьавиялде, гьабураб гIибадат чIобогояб, пайда жиндаса щвечIеблъун гьабиялде.   Гьеб...


ТалихIаллъун рукIине ккани…

Исламалъ нилъеда малъула ТIадегIанав Аллагьас кьураб, кигIан гьитӀинабги нигIматалъухъ шукру гьабизе. Нилъедайин абуни, Аллагьас Жиндир рахIмуялдалъун кьураб нигIмат, нигIматлъунцин бихьулеб гьечӀо. Аллагьас Къуръаналда абун буго (магIна): «Нужеца шукру гьабуни, Дица нужее цIикIкIинабила,...


ГIибадатлъун жиб кколеб

ДугIа ккола инсанасдаги Аллагьасдаги гьоркьоб бугеб рухIияб кьо. Кьоялда тIасан цогидаб рахъалде щвезе кIолебгIадин, гьанибги Аллагьасде ﷻ ахIи базе ва Гьесде гIагарлъизе кIола.   Аварагасул ﷺ хӀадисалда буго: «ДугӀа ккола гӀибадаталъул нах», - ян (ат-Тирмизи). ДугӀаялъул...


Къимат тIадегIанав

Щаклъи гьечIо, МухIаммад аварагасул ﷺ гIумру кигIан лъазабуниги нилъее дагьаб букIиналда. ХIакъикъаталда, Аварагасулъﷺ руго рикIкIен гьечIел лъикIлъаби. Гьединлъидал нилъеца, гьоркьоса къотIичIого, гьесда хурхарабщинаб жо лъазабизе ккола, хасго «аш-Шамаил МухIаммадия» абурал тIахьал...


Имам Маликилги ШафигIилги тIабигIат

Имам Малик ворхатав, берцинаб лагаялъул чи вукӀана. Гьев гӀахьаллъулел мажлисал гIодоре риччарал, лъаялъул цӀурал рукӀана. Байбихьуда имам Маликица лъазабулаан хӀадисазул кьучӀ: хIадисал рицунезул гӀадамазул гӀумру, асарал.   Имам Маликил 20 сон букӀана шаргӀалъул фатваби кьезе байбихьараб...