ТIехь цIали тоге

Жакъа гIадамал машгъуллъун руго телевизоралде, телефоназде, компьютеразде. Амма тIахьал цIалиялъе заман кьолеб гьечIо, гьезул кIварги гьабулеб гьечIо.

ХIафиз ибн ХIажарица хIадисазул «СахIихI аль-Бухари» тIехь цIалана 40 сагIаталда жаниб (салул сагIат). Имам Муслимица хIадисазул тIехь лъугIизабуна кIиго-лъабго къоялда жаниб. Кинаб цебетIей букIине нилъер, кIул рехун тедал? КIул гьечIони кавуги рагьизе кIоларелъул.

Рехсела тIехь цIалиялдаса бугеб 8 пайда

1. Пикру цебетIезабула.

ТIехь цIалулеб мехалъ нилъеца гIемер пикру гьабула хъвараб жо бичIчIизелъун.

2. Ццим бахъин, ургъел дагь гьабула.

Жакъа кинавго чи вуго ургъалилъ къан, ццидалъ. ТIехьалъ ва хъвай-хъвагIаялъул къагIиядалъ кумек гьабула чиясе ургъел ва ццим нахъе босизе. Хасго кумек гьабула вегилалде цебе щиб букIаниги цIалани.

3. РагIабазул рикIкIен цIикIкIинабула.

Нилъеца кинаб букIаниги тIехь цIалидал, нилъеда дандчIвала лъаларелги рагIаби. Гьеб мехалда раккула словаралде. Цо-цо пирку гьабуни ва бицунеб жоялъул халгьабуни, лъазе рес букIуна доб рагIиялъ кинаб магIна кьолебали. ТIехь цIалиялъ рагIабазул рикIкIен цIикIкIинаби гуребги, хъвалеб къагIидаги мухIкан гьабула.

4. Альцгеймерил унтиялдаса цIунула.

ГIалимзабаз гьабураб цIехрехалъ чIезабуна цIалдеялъ чи гIадал нахулъ унти ккеялдаса цIунулевлъи. ТIехь цIалулеб мехалда гIадалнах хIалтIулелъул, гьелъ унтиги ккезе биччалеб гьечIо.

5. Бажари бачIинабула.

ТIахьал цIалиялъ нилъелъ бажари цIикIкIуна, кIалъай берцинаб, рагIа-ракьанде щвараб букIуна.

6. ЦIиял пикраби гьаризе кIола.

Цо-цоязда кIола цадахъ чанго пикру загьир гьабизе. Кисаха гьез гьеб босулеб? Гьайгьай, тIахьаздаса.

7. Макьу лъикIаб щола.

Кьижилалде цебе тIехь цIали гIадатлъун билълъанхъизабуни, гьелде нилъ ругьунлъула. Гьеб букIуна кьижизе заман щванин абун лъазабулеб сигнал. Гьедин гьабуни лъикIаб куцалда кьижизеги кIола, радал рахъиндал тирхакIичиялдаги ратула.

8. ГIадалнах лъикI хIалтIизабула.

ТIехь цIалулелъул цебечIола гIемераб жо: лъугьа-бахъин, авлахъ, рукъзал, ретIел, гIадамал ва сверухъ бугебщинаб. ТIехьалда жаниб бугеб бичIчIизе ккани къваригIуна гIемераб жо. ЦIалдеялъ абуни нилъер ракIалда жо чIей цIикIкIинабула ва бичIчIи хIалтIизабула.

ШАМИЛ МУХIАММАДОВ

2026-03-15 (Шаввал 1447 с.) №6.

Бусурбабаз иман лъезе кколелдасан буго Къиямасеб къоялъ щибаб махлукъат Аллагьас ﷻ гIарасаталде бахъинабизе бугеблъиялда. Дунялалда нилъ руго заманалъ гIумру гьабизе риччараллъун. Нилъер иманалъул аслияб магIнаялъул цояб ккола: «Инсан хвезе вуго дунялалда жинца гIумру гьабураб хIалалда ва...

МацI ккола ТIадегIанав Аллагьас инсанасе кьурал бищунго кIудиял нигIматазул цояб. Гьелдалъун гIадамаз бухьен гьабула, гIелму бикьула, цоцазе квербакъула, Аллагь рехсола. Амма гьебго мацIалъги рачине бегьула кIудиял мунагьазде ва квешал хIасилазде, гьабулеб каламалда хадуб...

Жакъа нилъеда гIемер рихьула цо-цо чагIи, гIураб динияб лъайги гьечIел, гIараб мацIги лъаларел, амма гIакъидалъул гъваридал суалал гьоркьор лъолел. Гьез цохIо жидерго пикрабазда мугъчIвай гьабула, амма церехун рукIарал ритIухъал чагIазул - салафазул бичIчIи хIисабалда бихьизарула. Цо-цо мехалъ...

Хьул къотIи ккола тавакаллъи гьабиялъул тIубанго гIаксияб рахъ. Хьул къотIиялъ рухIги гIакълуги хвезабула. Напсалда хурхун абуни, гьелъ хвезабула жанисеб рахъалъул ТIадегIанав Аллагьасде ﷻ божилъи гьаби, Гьесие ﷻ мутIигIлъи, сабру гIадал муъминчиясул хасиятал. ГIакълуялъул рахъалъ инсан...

Халкъазда цебечIарал масъалабазул цояб ккола адаб гьечIолъи. Хасго гьеб загьирлъула гӀолеб гӀелалда гьоркьоб. Адаб-хӀурмат, яхӀ-намус ккола сахаб жамгӀият букIиналъе лъолеб кьучӀалъул цояб. ГIемерисел масъалаби, захIмалъаби, ритӀухълъи гьечIолъи бугелъулха адаб гьечIолъиялъул...