ТIехь цIали тоге

Жакъа гIадамал машгъуллъун руго телевизоралде, телефоназде, компьютеразде. Амма тIахьал цIалиялъе заман кьолеб гьечIо, гьезул кIварги гьабулеб гьечIо.

ХIафиз ибн ХIажарица хIадисазул «СахIихI аль-Бухари» тIехь цIалана 40 сагIаталда жаниб (салул сагIат). Имам Муслимица хIадисазул тIехь лъугIизабуна кIиго-лъабго къоялда жаниб. Кинаб цебетIей букIине нилъер, кIул рехун тедал? КIул гьечIони кавуги рагьизе кIоларелъул.

Рехсела тIехь цIалиялдаса бугеб 8 пайда

1. Пикру цебетIезабула.

ТIехь цIалулеб мехалъ нилъеца гIемер пикру гьабула хъвараб жо бичIчIизелъун.

2. Ццим бахъин, ургъел дагь гьабула.

Жакъа кинавго чи вуго ургъалилъ къан, ццидалъ. ТIехьалъ ва хъвай-хъвагIаялъул къагIиядалъ кумек гьабула чиясе ургъел ва ццим нахъе босизе. Хасго кумек гьабула вегилалде цебе щиб букIаниги цIалани.

3. РагIабазул рикIкIен цIикIкIинабула.

Нилъеца кинаб букIаниги тIехь цIалидал, нилъеда дандчIвала лъаларелги рагIаби. Гьеб мехалда раккула словаралде. Цо-цо пирку гьабуни ва бицунеб жоялъул халгьабуни, лъазе рес букIуна доб рагIиялъ кинаб магIна кьолебали. ТIехь цIалиялъ рагIабазул рикIкIен цIикIкIинаби гуребги, хъвалеб къагIидаги мухIкан гьабула.

4. Альцгеймерил унтиялдаса цIунула.

ГIалимзабаз гьабураб цIехрехалъ чIезабуна цIалдеялъ чи гIадал нахулъ унти ккеялдаса цIунулевлъи. ТIехь цIалулеб мехалда гIадалнах хIалтIулелъул, гьелъ унтиги ккезе биччалеб гьечIо.

5. Бажари бачIинабула.

ТIахьал цIалиялъ нилъелъ бажари цIикIкIуна, кIалъай берцинаб, рагIа-ракьанде щвараб букIуна.

6. ЦIиял пикраби гьаризе кIола.

Цо-цоязда кIола цадахъ чанго пикру загьир гьабизе. Кисаха гьез гьеб босулеб? Гьайгьай, тIахьаздаса.

7. Макьу лъикIаб щола.

Кьижилалде цебе тIехь цIали гIадатлъун билълъанхъизабуни, гьелде нилъ ругьунлъула. Гьеб букIуна кьижизе заман щванин абун лъазабулеб сигнал. Гьедин гьабуни лъикIаб куцалда кьижизеги кIола, радал рахъиндал тирхакIичиялдаги ратула.

8. ГIадалнах лъикI хIалтIизабула.

ТIехь цIалулелъул цебечIола гIемераб жо: лъугьа-бахъин, авлахъ, рукъзал, ретIел, гIадамал ва сверухъ бугебщинаб. ТIехьалда жаниб бугеб бичIчIизе ккани къваригIуна гIемераб жо. ЦIалдеялъ абуни нилъер ракIалда жо чIей цIикIкIинабула ва бичIчIи хIалтIизабула.

ШАМИЛ МУХIАММАДОВ

2026-10-01 (РабигIул ахир 1448 с.) №19.

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ гьаб дуниял гьабула нилъер хIалбихьулеб матIахIлъун, нилъеца Гьесие мутIигIлъи ва ритIухълъи бихьизабулищали. ГIакълу жиндие кьурав инсанас пикру гьабизе ккеларищ щибизе жив гьаб дунялалде вачIаравали. Аллагьас ﷻ нилъее къанун бихьизабун буго щибаб...

НигIматалде гIадамал хехго ругьунлъула. Дагьалъ цере хIажалъиялда рукIун, Аллагьасдаса кумек гьарун, захIмалъаби рихьун, жидерго ахIвал-хIал хисиялъул анищазда хьулалда рукIана. Амма гьоркьоб заман уна, ТIадегIанав Аллагьас гьезие талихIги, сахлъиги, гIелмуги, адаб-хIурматги кьола, цинги...

Малик ибну Динар Абу ЯхӀя ал-Басри ккола табигӀиназул щуабилеб кьералъул чи. Гьев гьавуна ибну ГӀабасил заманалда ва цӀалана Анас ибн Маликида цеве, гьесдасан хӀадисалги рицана. Бухарияс, Абу Давудица, Тирмизияс, ан-Насаица ва ибну Мажагьица тIахьазда рехсана Малик ибну Динаридасан рицунел...

Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-афанди дандчIвана Жидда шагьаралда бугеб Россиялъул генералияв консуллъун хIалтIарав Багьавудин ГIалиевгун. Багьавудиница АхIмад-афандида баркана гьавураб къо ва гьарана лъикIабщинаб. Гьединго гьез бицана жакъа дандчIвалел ругел захIмалъабазул, гьел тIуразе...

Лъималазда ццим бахъиндал гьабураб хьами къабуллъизе рес бугищ? Аварагасул ﷺ хIадисазда гIемер ратула эбел-инсуца лъималазе гьабураб дугIа Аллагьас ﷻ къабул гьабулин абун. Гьединлъидал, ццим бахъараб мехалъ абураб бугониги, къабуллъизе рес буго. Тирмизияс бицараб хIадисалда буго: «Лъабго...