Аслияб гьумералде

Сахлъиялъе пайдаяб

Сахлъиялъе пайдаяб

Сахлъиялъе пайдаяб

КIал бухӀизабулеб пилпил (перец) хӀалтӀизабула квен гьабиялъулъ ва дару-сабаб гьабиялъулъ. Гьелъул букӀуна хасаб тӀагӀамги гIуцIиги.

 

Кинаб пайда бугеб багӀараб перецалъул?

Перецалъулъ букӀуна бищун дагьаб нах, 1,5 грамм углеводазул ва 2 грамм белокалъул. Чилиялъул аслиял жал ккола лъим, клетчатка ва моносахаридал. ГӀемерал витаминал ва минералал руго гьелда гъорлъ: А, В группаялъул, С, Е, К ва РР, калий, кальций, магний, натрий, фосфор, железо.

Чилиялъ гӀемераб пайда кьезе бегьула - гӀадада гуро машгьурал шеф-поваразе гьеб жидерго кванилъе жубазе бокьулеб. БагӀараб перецалъулъ руго эндорфинал - «талихӀалъул гормонал». Гьел руго, гьеб продукт цӀидасанги кваназе бокьизабулеб жо, кигIан кьогӀаб ва бухIулеб букӀаниги.

Чилиялъ кваназе бокьизабула, лъикIлъизабула бидул хьвади, хӀалтӀизабула метаболизм, гIадалнахул хIаракатчилъи цIикIкIинабула, бидул тӀадецуй гӀодобе ккезабула, стрессалде дандечӀей цӀикӀкӀинабула чорхол, иммунияб система щула гьабула. Гьелде тӀадеги, гӀалимзабаз рикӀкӀунеб буго чилиялъ инсанасул гӀумруялъул халалъиги цӀикӀкӀинабизе кумек гьабулин.

Чилиялъулъ бугеб кверцетиналъ хехлъизабула катехиназул гъорлъе лъугьин, гьелги ккола бидурихьал «квешаб» холестериналдаса цӀунулел жал. Гьел ратизе бегьула бецӀаб шоколадалда жанирги.

Чилиялъул экстракталъ квербакъула чорхолъ бугеб беэнлъи бихIинабизе ва метаболизм цӀикӀкӀинабизе. Гьелъул аслуялда гьарула перцалъул пластырал, радикулиталъул мазь ва целлюлиталде данде къеркьолел кремал. Гьелде тӀадеги, капсаициналъ бетӀералъул тӀомода би хьвадизе кумек гьабула ва рас бижи хехлъизабула.

 

Иммунитеталъе пайда

Чили перец буго С витаминалдалъун бечедаб. С витаминалъ кумек гьабула инфекциязда данде къеркьезе ва бидул хъахӀал эритроцитал рахинариялъе. Гьединго перецалда гъорлъ руго капсаицин гӀадал антиоксидантал, гьез клеткаби цӀунизе бегьула эркенал радикалаз гьабулеб заралалдаса.

Гьединго капсаициналъул руго воспалениялде ва микробазде данде къеркьолел хаслъаби, гьез кумек гьабизе бегьула чорхолъ бугеб воспаление дагьлъизабизе ва иммунияб жаваб кьей цIунизе. Гьелде тӀадеги, капсаицин сабаблъун багӀараб перецалъ хинлъизабулеб асар кьола - гьеб данде ккола квачараб заманалда.

 

Депрессиялъул унтаби ккеялдаса цӀуни

Капсаициналъ кумек гьабизе бегьула серотониналъул даража цӀикӀкӀинабизе, гьеб ккола гӀаммаб къагӀидаялъ лъикӀаб хьвада-чӀвадиялъул жаваб кьолеб гормон. Гьелъ кумек гьабула депрессиялде ва ургъелалде данде къеркьезе.

 

Перецалдаса букIине рес бугеб зарал

Чилиялъул, щаклъи гьечӀого, сахлъиялъе гӀемераб пайда букӀуна, амма кӀочон тоге гьелъ сахлъиялъе квешаб асарги гьабизе бегьулеблъи.

 

ХIамид МухIаммадов

2026-10-01 (РабигIул ахир 1448 с.) №19.


Муса аварагасул гIанса Дагъистаналда

МахӀачхъалаялъул аслияб мажгиталда муъминзабазе рес щвана Муса аварагасул гIансаялъул кесек бихьизе. Гьеб асар цIунун буго Грециялъул Андрос чӀинкӀиллъиялда бугеб Никольскиясул монастиралда.   Гьеб асар Грециялдаса Кавказалде босизе кумек гьабуна Северияб Кавказалъул федералияб округалда вугев...


Малик ибну Динар

Малик ибну Динар Абу ЯхӀя ал-Басри ккола табигӀиназул щуабилеб кьералъул чи. Гьев гьавуна ибну ГӀабасил заманалда ва цӀалана Анас ибн Маликида цеве, гьесдасан хӀадисалги рицана.   Бухарияс, Абу Давудица, Тирмизияс, ан-Насаица ва ибну Мажагьица тIахьазда рехсана Малик ибну Динаридасан рицунел...


Муфти дандчIвана Жиддаялда вукIарав консулгун

Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-афанди дандчIвана Жидда шагьаралда бугеб Россиялъул генералияв консуллъун хIалтIарав Багьавудин ГIалиевгун. Багьавудиница АхIмад-афандида баркана гьавураб къо ва гьарана лъикIабщинаб. Гьединго гьез бицана жакъа дандчIвалел ругел захIмалъабазул, гьел тIуразе...


Аллагьасе ﷻ рокьуларел

Исрап гьаби какун буго кинабго жоялъулъ. Гьелде кIвар кьезе ккола бусурманчияс. Щайгурелъул, жакъа исрап гьабулеб буго кваналеб кванилъ, гьекъолеб жоялъулъ. Кваналев чиясул столалда тIад букIуна чанго батIияб нигIмат. РетIунеб ратIлилъ гьабулеб исрапалъул пикру гьабе. Щивасул батула чанго соналъ...


Бекилалде бухьине ккола бетIер

ХIурматиял бусурбаби, лъимал руго нилъехъе Аллагьас кьураб аманат. Нилъеца гьезие кьезе ккола битIараб, лъикIаб тарбия. Гьединго нилъеда тIадаб буго гIун бачIунеб гIелалъе исламияб лъай кьезеги. Гьелъие гьаб заманалда цIакъ гIатIидал ресалги руго. Щибаб мажгиталда руго лъималазда Къуръан ва...