Аслияб гьумералде

Сахлъиялъе пайдаяб

Сахлъиялъе пайдаяб

Сахлъиялъе пайдаяб

КIал бухӀизабулеб пилпил (перец) хӀалтӀизабула квен гьабиялъулъ ва дару-сабаб гьабиялъулъ. Гьелъул букӀуна хасаб тӀагӀамги гIуцIиги.

 

Кинаб пайда бугеб багӀараб перецалъул?

Перецалъулъ букӀуна бищун дагьаб нах, 1,5 грамм углеводазул ва 2 грамм белокалъул. Чилиялъул аслиял жал ккола лъим, клетчатка ва моносахаридал. ГӀемерал витаминал ва минералал руго гьелда гъорлъ: А, В группаялъул, С, Е, К ва РР, калий, кальций, магний, натрий, фосфор, железо.

Чилиялъ гӀемераб пайда кьезе бегьула - гӀадада гуро машгьурал шеф-поваразе гьеб жидерго кванилъе жубазе бокьулеб. БагӀараб перецалъулъ руго эндорфинал - «талихӀалъул гормонал». Гьел руго, гьеб продукт цӀидасанги кваназе бокьизабулеб жо, кигIан кьогӀаб ва бухIулеб букӀаниги.

Чилиялъ кваназе бокьизабула, лъикIлъизабула бидул хьвади, хӀалтӀизабула метаболизм, гIадалнахул хIаракатчилъи цIикIкIинабула, бидул тӀадецуй гӀодобе ккезабула, стрессалде дандечӀей цӀикӀкӀинабула чорхол, иммунияб система щула гьабула. Гьелде тӀадеги, гӀалимзабаз рикӀкӀунеб буго чилиялъ инсанасул гӀумруялъул халалъиги цӀикӀкӀинабизе кумек гьабулин.

Чилиялъулъ бугеб кверцетиналъ хехлъизабула катехиназул гъорлъе лъугьин, гьелги ккола бидурихьал «квешаб» холестериналдаса цӀунулел жал. Гьел ратизе бегьула бецӀаб шоколадалда жанирги.

Чилиялъул экстракталъ квербакъула чорхолъ бугеб беэнлъи бихIинабизе ва метаболизм цӀикӀкӀинабизе. Гьелъул аслуялда гьарула перцалъул пластырал, радикулиталъул мазь ва целлюлиталде данде къеркьолел кремал. Гьелде тӀадеги, капсаициналъ бетӀералъул тӀомода би хьвадизе кумек гьабула ва рас бижи хехлъизабула.

 

Иммунитеталъе пайда

Чили перец буго С витаминалдалъун бечедаб. С витаминалъ кумек гьабула инфекциязда данде къеркьезе ва бидул хъахӀал эритроцитал рахинариялъе. Гьединго перецалда гъорлъ руго капсаицин гӀадал антиоксидантал, гьез клеткаби цӀунизе бегьула эркенал радикалаз гьабулеб заралалдаса.

Гьединго капсаициналъул руго воспалениялде ва микробазде данде къеркьолел хаслъаби, гьез кумек гьабизе бегьула чорхолъ бугеб воспаление дагьлъизабизе ва иммунияб жаваб кьей цIунизе. Гьелде тӀадеги, капсаицин сабаблъун багӀараб перецалъ хинлъизабулеб асар кьола - гьеб данде ккола квачараб заманалда.

 

Депрессиялъул унтаби ккеялдаса цӀуни

Капсаициналъ кумек гьабизе бегьула серотониналъул даража цӀикӀкӀинабизе, гьеб ккола гӀаммаб къагӀидаялъ лъикӀаб хьвада-чӀвадиялъул жаваб кьолеб гормон. Гьелъ кумек гьабула депрессиялде ва ургъелалде данде къеркьезе.

 

Перецалдаса букIине рес бугеб зарал

Чилиялъул, щаклъи гьечӀого, сахлъиялъе гӀемераб пайда букӀуна, амма кӀочон тоге гьелъ сахлъиялъе квешаб асарги гьабизе бегьулеблъи.

 

ХIамид МухIаммадов

2026-04-01 (Шаввал 1447 с.) №7.


Къабуллъизе ккани

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ нилъ ахIулел руго Гьесда гьареян ва гьарараб къабул гьабизе бугилан. Амма бусурбанчиясул щибаб ишалъул руго шартIал, суннатал, бегьулел ва хIарамал жал.   ДугIа къабуллъиялъе руго рихьизарурал бакIал ва заман. Гьедин гьабурасул дугIа къабуллъиялде цIикIкIун хьулги...


Ахиралда рещтIраб аят

ХIираалъул нохъода халваталдаги чIун, Аллагьасе ﷻ гIибадат гьабулев вукIана Авараг ﷺ. Заманалдасан нохъо гвангъун бачIуна ва ЖабрагӀил малаик вачIуна Аваргасухъе ﷺ вахIюги босун. Гьеб букIана Къуръаналъул тIоцебесеб аят, «ЦӀале» абураб.     Гьедин байбихьана 23 соналъ Къуръан рещтIине. Гьеб...


Лъималазе динияб тарбия

Лъималазе тарбия кьеялъулъ эбел-инсул, гӀагарлъиялъул ва цогидалги гӀадамазул асар букӀуна. Гьелъулъ щаклъи гьечӀо. Амма социалиял ва физиологиял гурелги, руго рухӀиял къваригӀелалги. Гьеб ккола лъимералъе кьолеб динияб тарбият. Лъимер Аллагьасукьа хӀинкъулеб, ритӀухъаб лъугьине ккани, кин тарбия...


ХIикматал махлукъатал

Медуза   Медузаялда абизе бегьула хIакъикъа-талдаги хIикматаб рухIчIаголъийилан. ГIалимзабаз чIезабун буго гьез гIумру гьабулеб букIанин 600 миллион соналъ цебе ва чанго нухалда дунял хваниги гьел чIаго хутIанин абун.   Гьезда гьечIо ракI, гьуърал, гIадалнах, ракьа. Амма лъала чан...


Аварагасул ﷺ кванай

Абу Давудица бицана ГӀаишатида гьикъанин Аварагас ﷺ пер кванаялъул хӀакъалъулъ. Гьелъ жаваб кьун буго: «Нилъер Аварагас ﷺ ахирисеб кванараб квен жинда жаниб пер бугеб букӀана», - ян. Тафсир гьабулез абулеб буго гьеб батулин белъун кванараб пер, махI букIинчIо букIине.   «Ахирисеб кванараб квен...