Аслияб гьумералде

Сахлъиялъе пайдаяб

Сахлъиялъе пайдаяб

Сахлъиялъе пайдаяб

КIал бухӀизабулеб пилпил (перец) хӀалтӀизабула квен гьабиялъулъ ва дару-сабаб гьабиялъулъ. Гьелъул букӀуна хасаб тӀагӀамги гIуцIиги.

 

Кинаб пайда бугеб багӀараб перецалъул?

Перецалъулъ букӀуна бищун дагьаб нах, 1,5 грамм углеводазул ва 2 грамм белокалъул. Чилиялъул аслиял жал ккола лъим, клетчатка ва моносахаридал. ГӀемерал витаминал ва минералал руго гьелда гъорлъ: А, В группаялъул, С, Е, К ва РР, калий, кальций, магний, натрий, фосфор, железо.

Чилиялъ гӀемераб пайда кьезе бегьула - гӀадада гуро машгьурал шеф-поваразе гьеб жидерго кванилъе жубазе бокьулеб. БагӀараб перецалъулъ руго эндорфинал - «талихӀалъул гормонал». Гьел руго, гьеб продукт цӀидасанги кваназе бокьизабулеб жо, кигIан кьогӀаб ва бухIулеб букӀаниги.

Чилиялъ кваназе бокьизабула, лъикIлъизабула бидул хьвади, хӀалтӀизабула метаболизм, гIадалнахул хIаракатчилъи цIикIкIинабула, бидул тӀадецуй гӀодобе ккезабула, стрессалде дандечӀей цӀикӀкӀинабула чорхол, иммунияб система щула гьабула. Гьелде тӀадеги, гӀалимзабаз рикӀкӀунеб буго чилиялъ инсанасул гӀумруялъул халалъиги цӀикӀкӀинабизе кумек гьабулин.

Чилиялъулъ бугеб кверцетиналъ хехлъизабула катехиназул гъорлъе лъугьин, гьелги ккола бидурихьал «квешаб» холестериналдаса цӀунулел жал. Гьел ратизе бегьула бецӀаб шоколадалда жанирги.

Чилиялъул экстракталъ квербакъула чорхолъ бугеб беэнлъи бихIинабизе ва метаболизм цӀикӀкӀинабизе. Гьелъул аслуялда гьарула перцалъул пластырал, радикулиталъул мазь ва целлюлиталде данде къеркьолел кремал. Гьелде тӀадеги, капсаициналъ бетӀералъул тӀомода би хьвадизе кумек гьабула ва рас бижи хехлъизабула.

 

Иммунитеталъе пайда

Чили перец буго С витаминалдалъун бечедаб. С витаминалъ кумек гьабула инфекциязда данде къеркьезе ва бидул хъахӀал эритроцитал рахинариялъе. Гьединго перецалда гъорлъ руго капсаицин гӀадал антиоксидантал, гьез клеткаби цӀунизе бегьула эркенал радикалаз гьабулеб заралалдаса.

Гьединго капсаициналъул руго воспалениялде ва микробазде данде къеркьолел хаслъаби, гьез кумек гьабизе бегьула чорхолъ бугеб воспаление дагьлъизабизе ва иммунияб жаваб кьей цIунизе. Гьелде тӀадеги, капсаицин сабаблъун багӀараб перецалъ хинлъизабулеб асар кьола - гьеб данде ккола квачараб заманалда.

 

Депрессиялъул унтаби ккеялдаса цӀуни

Капсаициналъ кумек гьабизе бегьула серотониналъул даража цӀикӀкӀинабизе, гьеб ккола гӀаммаб къагӀидаялъ лъикӀаб хьвада-чӀвадиялъул жаваб кьолеб гормон. Гьелъ кумек гьабула депрессиялде ва ургъелалде данде къеркьезе.

 

Перецалдаса букIине рес бугеб зарал

Чилиялъул, щаклъи гьечӀого, сахлъиялъе гӀемераб пайда букӀуна, амма кӀочон тоге гьелъ сахлъиялъе квешаб асарги гьабизе бегьулеблъи.

 

ХIамид МухIаммадов

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


ХIалтIи лъикI букIине

Гьабулеб хIалтIи-пиша лъикI букIине (баракат) бокьарас тIадчIей гьабила щуго жоялда.   ХIалтIи сабаблъун Аллагьас ﷻ тIадкъарал жал нахърахъуге ва кIарчанлъиги гьабуге. Жиндир заманалда тIадкъарал жал тIурани, хайир батила. ХIалтIи сабаблъун Аллагьасул ﷻ махлукъат хIакъир гьабуге. Нилъер...


Гьорхъохъеб дин

Ислам буго гьоркьохъеб ва бигьаяб дин. ТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ хирияб Къуръаналда абуна: «Нижеца нуж умматлъун гьаруна гьоркьохъеб хIал ккураб», - ян («Бакъара» сурат, 143). Гьелъул магӀна ккола муъминчиясул нух хӀинкъиялдаги хьулалдаги гьоркьоб букӀине кколин...


Дагъистаналъул муфти дандчIвана

Дагъистан Республикаялъул муфти, шайих АхӀмад-афандица Россиялъул Федерациялъул батӀи-батӀиял регионазда хӀалтӀулел Дагъистаналъул хӀукуматалъул вакилзабазулгун тӀобитӀана дандчӀвай. Гьеб тадбиралда гӀахьаллъана Россиялъул регионазда ва къватӀисел пачалихъазда гӀумру гьабулел дагъистаниязулгун...


«Ас-саламалъул» мажлис

Каспийск шагьаралда тӀобитӀана «Ас-салам» газета цӀалулезулгун дандчӀвай. Гьеб тадбирги тIобитIана баракатаб рабигIул аввал моцӀалъул хIурматалда. «Ас-салам» ккола тIолабго улкаялда ва гьеб бахун къватIибги лъалеб басма. Гьединлъидал гьелдехун гьабулеб бербалагьиги букIуна...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Лъимер хьихьизе бачине бокьун буго     Дир йикIана яс. Гьей унтана ва къадаралда щвана. Гьеб ками цIакъго захIмалъана. Лъимер гьабулеб ригьалда гьанже дун гьечIо, амма лъимер хьихьизе бачине бокьун буго. Аллагьасда ﷻ цебе гьеб лъимер дирлъун лъугьунищ?   Ш.,...