Аслияб гьумералде

Гьобол цеве гьави

Гьобол цеве гьави

Гьаб къиса буго кIиго асхIабасул хIакъалъулъ, гьез жидерго лъимал-хъизаналдасаги цере гьарун рокъоре рачIарал гьалбал кIодо гьари ва унго-унгояб куцалда исламалда цоцаздехун бугеб вацлъи бихьизаби.

 

Гьижра гьабун Маккаялдаса Мадиналде рачIун хадуб заманалъ Бичасул Аварагас ﷺ мугьажираздаги ансарияздаги гьоркьоб вацлъи рагIизабун букIана. Гьелъул хIасилалда ансараз мугьажирзабазе бикьулаан жидерго бугеб мал-мулк, рукъ-бакI, хIатта абулаан мугьажирзабазе руччаби рачинеги ансарияз кумек гьабунин.

Цо къоялъ Абу ТIалхIа ал-Ансариясухъе вачIун вуго гьобол. Абу ТIалхIа вукIана бищунго сахаватал ансаразул цояв. Гьесул букIана гIемераб бечелъи, рукIана пихъ кьолел ахал. Амма гьеб къоялъ гьесул рокъоб букIун гьечIо дагьаб гурони квен. Гьеб сордоялъ Абу ТIалхIаца жиндирго лъади Умму Сулайманида абун буго гьоболасда цебе лъейин бугеб квен, лъималги, гьобол инегIан, кьижизе ритIеян. Лъимал ракъун рукIин гьалбадерида халлъичIого букIине.

Гьеб букIана захIматаб ахIвал-хIал, амма гьез тIаса бищана гьобол кваназави, гьесдехун ругел хIукъукъал берцинго тIуразари.

Цо-цо риваятазда рехсолеб буго гьобол вукIанин сапаралда вугев мусафир, квенго гIадин сордо базе бакIги хIажат букIарав.

Гьебго сордоялъ, гьесул мадугьал, Аварагасул ﷺ бищун гIагарав гьудул Абубакар-Сиддикъихъеги гьоболлъухъ вачIун вуго пуланав чи. Гьесул рокъобги лъугьун буго Абу ТIалхIал рокъобгогIадаб ахIвал-хIал.

Хадусеб къоялъ лъугьун буго жеги гIажаибаб.

Абу ТIалхIа щола Аварагасухъе ва бицуна гьесда ﷺ нолъ-къаси ккараб жоялъул ва дагьаб гурони квен букIинчIолъи сабаблъун гьоболасда цеве жив нечараб куцалъул. Гьесухъги гIенеккун Аварагас ﷺ абула: «Дун хIикмалъун вуго дудаги гьоболасдаги гьоркьоб ккараб жоялдаса», - ян. Аллагьас ﷻ гьесул гIамалалда баракат лъун бугеб куц абураб магIнаялда.

Гьеб заманалда тIаде вачIуна Абубакар-асхIаб. Цинги гьесги бицуна жиндирго рокъоб ккаралъул.

КIиясулго хабар гIажаибго релълъараб куцалда лъугьун буго, гьебги ккана кIиявго асхIабасул ракIбацIцIалъиялъе ва тIадегIанаб даражаялъе хIужалъун. Гьез цеве гьавуна жидедасаго ва лъимал-хъизаналдаса рокъове вачIарав. Гьебги лъугьана иргадулаб нухалъги асхIабзабазе Къуръаналда гьабураб сипаталъе баянлъун (магIна): «Гьез жидедасаго цебе цогидазе тIокIлъи гьабула (гьел тIаса рищула), жалго къварилъиялда (гьелде хIажаталлъун) ругониги», - ян абураб (суратул «ХIашр», 9 аят).

Гьеб къиса гIицIго тарихияб хIужа гуро букIараб. Гьеб лъугьана гьезул хьвада-чIвадиялъул мисаллъун, инсанасул ракI иманалъул, сахаватлъиялъул ва цоцаздехун бугеб рокьул ракI цIураб мехалъ бажарулеб рухIияб тIадегIанлъи бихьизабилъун.

Аллагьас ﷻ гьединаб иман, цоцаздехун вацлъи щула гьабеги киназулъго! Амин!

 

 

МухIаммад ГIалиев

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Цоцазе мисал

Нилъер хъизам букIине ккола сахлъи бугеб щулияб жамгIияб гIуцIилъун. Рокъоб гIадлу гьечIони, хъизан-лъималаз гIумру гьабизе гьечIо исламалда рекъон, бажаризе гьечIо гьел лъикIал бусурбабилъун лъугьинарун.   Аслияб масъала буго Аварагасул ﷺ уммат гьоркьоса къотIичIого цIикIкIунеб хIал...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Якьадги росги   Дир якьадалъе бокьун букIана жиндирго квартира къачIан лъугIизабизе ва гьелъ нижеда гьарана кумек. Дир росас, дидаги гьикъичIого, хIажатаб гIарац къарзалъ кьуна. ЛъагIел ана ва гьеб гIарац нахъбуссинабизе гIедегIунев чиги гьечIо. Дир рос нечола ракIалде щвезабизе ва дида...


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


Египеталде сапар

Египеталде сапаралъ араб Дагъистаналдаса делегация дандчӀвана Вакъфазул рахъалъ министр Усама ал-Азгьаригун. Дагъистаналъул делегациялда гъорлъ рукӀана: ДРялъул диниял суалазул ва миллияб политикаялъул министрасул заместитель ТӀагьир Сутаев, министрасул кумекчи ГӀабдулбасир Абакаров, ДРялъул...


Ахиралде щвана

Баракатаб РабигӀул аввал моцӀ ахиралде щвана. Гьаб моцӀги Авараг ﷺ гьавураб къоги, цогидал моцӀал гӀадин нилъеца тӀобитӀичIо. Цогидаб заманалде ккун гьаб моцIалъ чияс дагьаб бугониги цӀалун батани Аварагасул ﷺ хӀакъалъулъ, абизе бегьула гьес хайир босанин.   ГӀумруялъ гьесул хӀакъалъулъ цӀаланиги...