Аслияб гьумералде

ХIикматал махлукъатал

ХIикматал махлукъатал

Гепард, ягуар ва леопард

 

Гепардалги, ягуаралги, леопардалги гIемерав чиясда къосуна. Амма гьел ккола тӀубанго батӀи-батӀиял рухIчIаголъаби.

 

Дандекквеялъулаб баян

  1. Хехлъи: гепард ккола бищун хехаб рухIчIаголъи. Гьелда кIола сагIтида жаниб 100 километрги нахъа тун бекеризе. Хехго бекеризе гепардалъе кумек гьабула пружина гIадин хIалтIулеб мугъзагьодалъ, лебалал хIатIаз, килщазулъе къан унарел малъаз, свери босиялъе руль гIадин хIалтIулеб халатаб рачIалъ.

Леопардалъухъа бажаруларо халатаб манзилалъ бекеризе. Гьелъул хаслъи ккола, гъоркьчIелги гьабун, пири гIадин тIад речIчIизе. СагIтида жаниб гьелъ нахъа тола 60-гIан километр, амма бекерула къокъабго манзилалда.

Ягуаралъги чан гьабула гъоркьчIелги гьабун, бекерула сагӀтида жаниб 80 километрги нахъа тун.

  1. Куц-мухъ: гепардалъулги леопардалъулги буго ччорбазул цIураб къаркъала, гепардалъул – халатал бохдул. Ягуар абуни ккола гьезда гьоркьоса бищун къуватаб.
  2. Чан гьабиялъул къагIида: гепардалъе бокьула къад заманалда, хехго бекеризеги бекерун, чан гьабизе. Леопардалъ, гIемерсеб мехалда, чан гьабула къаси гIужалда. Ягуар, гъоркьчIел гьабураб бакIалдаса чаналда тIад речIчIула ва гьелъул ракьа бекиледухъ хIанчIула гвангвараялда яги мугъзагьодалда.
  3. Кьер-мухъ: гепардалда руго чIегIерал, гургинал тIанкIал ва магIил гIадал иххазул мухъал. Леопардалда руго гор лъугьарал гIадал тIанкIал. Ягуаралъулги руго гьединалго горал, амма гьезда жанирги руго жеги чIегIерал тӀанкӀал.
  4. ГIумру гьабула: гепардалъ – Африкаялъул саваннабаздагун рагьарал бакӀазда. Леопардалъ – Африкаялъул ва Азиялъул рохьазда, саваннабазда ва мугӀрузда. Ягуаралъ - югалъулабгун централияб Америкаялъул тропикиял рохьахъгун хьуцIал ругел бакIазда.

Гепардалъе бокьуларо лъим. Леопардалъ лъикIго ххала, амма тIалаб гьабуларо гьел ругел бакIал. Ягуаралъе лъим бокьула, гьеб бугеб бакIалда бала гIемерисеб заман, чан гьабула ччугIбузде, щурункъуркъбузде ва кайман абураб крокодилалде.

Гепардалъ чан бачIина-хъего кванала, гьелда кIоларо нахърател гьабун цIунизе. Леопардалъ, цогидал хIайваназдаса бахчизелъун, чан бехъерхъула гъотIоде. Ягуаралъ тола ракьалдаго, щайин абуни, гьелде данде бахъунеб цониги хIайван букIунаро.

Хехаблъун букIаниги, гепардалъул хIатIал руго, рагъизе ккани - загIипал. Гьединлъидал, гепардалъухъа чан цIикIкIун къуват бугез бахъунги уна. Бераздаса гIодоре рачIарал чӀегӀерал мухъаз кумек гьабула гьелъие бакъул кунчIи дагьлъизабизе ва чан гьабизе бугеб хӀайваналде берзул балагьи буссинабизе.

Африкаялъул саванназда, Азиялъул рохьаздагун Россиялъул Дальний Восток гIадал бакIазда гIумру гьабизе гьунарги буго леопардалъул. Гьелда кIола жиндир цIайиялдаса кIиго нухалъ бакIаб чан гъотIоде бехъерхъизе. Гьеб рикIкIуна сабураб чанахъанлъун.

 

 

МухIаммад ГIалиев

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


Гьорхъохъеб дин

Ислам буго гьоркьохъеб ва бигьаяб дин. ТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ хирияб Къуръаналда абуна: «Нижеца нуж умматлъун гьаруна гьоркьохъеб хIал ккураб», - ян («Бакъара» сурат, 143). Гьелъул магӀна ккола муъминчиясул нух хӀинкъиялдаги хьулалдаги гьоркьоб букӀине кколин...


Лъаялъул байрам

Хъумторхъала райналъул ракьалда бугеб ЦIияб ГIурада росулъ тIобитIана лъай кьеялъул ва рухIияб тарбия щвеялъул мурадалда гIуцIараб байрам. Гьениб росдал лъималаз ва гьидерил росабалъа рачIарал гьитIичаз бихьизабуна жидерго лъай. Гьез цIалана Къуръан ва кьуна батIи-батIиял гIелмиял суалазе жавабал.


Курми росдал къо

Курми росулъ тӀобитӀана росдал къоялда хурхун байрамалъулаб тадбир. Гьеб къоялъул аслияб лъугьа-бахъинлъун букӀана щивав чияс жидерго къуват, гьунар, бергьенлъи босизе бугеб гъира бихьизабизе рес кьураб спортивияб къец. Гьелдаса хадуб киналго гьалбал кваназаруна ва цо-цо церехъабазе кьуна...


Кин цIуни гьабилеб?

Адамил лъимер битIараб нухдаса къосинабизе, квешаб гIамал гьабизе гьесизабизе кидаго хIаракат бахъула иблисалъ. Гьелдаса цIунизе инсанасе бищун кумек гьабула Аллагьасдаса ﷻ кумек тIалаб гьабиялъ.   Гьедин гьабейин Къуръаналда абулебги буго (магIна): «…рахIматалдаса бачахъараб...


ХIузуралъул нух

БетIергьанас щивав бусурбанчиясда тIадаблъун гьабун буго сордо-къоялда жаниб щуго как бай. Гьебги ккола диналда жаниб чара гьечIого лъалеб жо. Лъимералъ анкьго сон байгун гьелда как базе малъейин, анцIго сон байдал, кIарчанлъи гьабуни тамихI гьабейинги абун буго Бичасул аварагас ﷺ.   Цоги...