Аслияб гьумералде

Аварагзабазецин балъгояб

Аварагзабазецин балъгояб

Кинаб заман тIаде бачIаниги гIадамазул рекIелъа унаро Къиямасеб къо чIезе бугеблъи. Цо-цояз гьелъул ургъелго гьабуларо, цогиял гьелда божизецин божуларо. Амма хIакъикъиял муъминзаби кидаго гьелде хIадураллъун рукIуна. Гьеб ккола дунялалда чIаголъи лъугIун, БетIергьанасда цереги чIун гIадамазул хIисаб гьабулеб къо.

Амма ТIадегIанав Аллагьасе хутIун, гьеб къо кида чIезе бугебали лъиего загьираб гьечIо. Бусурбабаз гьеб Аллагьас балъго гьабиялъул хIикмат, муъминзаби гьелде кидаго хIадураллъун рукIинелъун бугин абун рикIкIуна.

Бусурбабаз гьеб къо кида чIезе бугебин абун аварагасда цIехолеб букIараб кинниги, цогиял аварагзабазул къавмазги жиде-жидерго аварагзабазда гьелъул цIехолеб букIана. Кинниги гьезул цонигиясги, нилъер аварагасго гIадин, гьеб къо кида чIезе бугебали бицинчIо. Щайин абуни, аварагзабазеги гьеб балъголъи букIун.

Хирияб Къуръаналъул «альАгIраф» сураялъул 187 аяталда ТIадегIанав Аллагьас абулеб буго: «Дуда гьез гьикъулеб буго Къиямасеб къо кида чIезе бугебин абун. Дуца гьезда абе гьеб къо чIеялъул лъай дир БетIергьан Аллагьасда аскIоб бугин. Къиямасеб къо чIезе бугеб заман цохIо Аллагьас гурони загьир гьабуларин.

Зобал-ракьазул агьлуялъе цIакъ бакIлъун буго Къиямасеб къоялъул амру (киналго гьелдаса хIинкъун руго, гьелъул захIматал ахIвалал тIаде щвей бокьичIого руго). Гьеб къо тохлъукье гурони нужеде тIаде бачIунаро. Дуда гьеб къоялъул хабар гьикъулеб буго мун гьеб лъалев вугев гIадин. Жеги дуца гьезда абе, МухIаммад , Къиямасеб къоялъул гIелму Аллагьасда аскIоб бугин.

Кинниги гIемерисел гIадамазда Къиямасеб къо чIолеб заман балъго гьабиялъул хIикмат лъаларо», - ян. Муъминзабазе мунпагIат бугеб хIикмат буго гьелъулъ. Гьезда лъалеб гьечIелъул кида гьеб чIезе бугебали, гьединлъидал, жидеца Аллагьасе гIибадат гьабиялда тIадчIей гьабун, Аллагьасул амру тIаде бачIиналде гIадатияб хвелалъ хваниги, гьеб къо тIаде щун хваниги, хIадурараллъун рукIун Аллагьасда цере рухI иманалда босун хвезелъун.

ГIадамаздаса балъгояб бугониги, гьеб тIаде щвезе гьечIо гьелъие ругел чIахIиялги гIисиналги гIаламатал загьирлъун гурони. Нилъецаго кIвар ва ургъел гьабичIого тун гурони, гьитIинал гIаламатал щибаб къойилго гIадин загьирлъулел ва лъугьунел руго. Гьел гIаламатал нилъедаги лъачIого тохлъукьего лъугьунелго гIадин тIаде щвезе буго гьеб къоги.

Муслимидасан бицараб Аварагасул кьучIаб хIадисалда буго: «Къиямасеб къо тIаде щвей букIине буго, кодоб бугеб чед кваназе, бича-хиси гьабизе, ялъуни вараниялдаса бечIчIараб рахь гьекъезе нуж регIуларебгIанцин тохлъукьегояб», - абун.

МУХIАММАДГIАРИФ КЪУРБАНОВ

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


Тохав чиясул нух

Абу-Гьурайратидасан Бухарияс бицараб хIадисалда аварагас ﷺ абулеб буго: «Аллагьас ﷻ абуна, щив чи вугониги дир валиясе зарал гьабун (жинца гьев тушманлъун ккун, гьесда ццим бахъун), дица гьев чиясда рагъ лъазабула», - ян. Жинда Аллагь ﷻ гурхIаяв Факигьанияс абуна: «Щив чи вугониги...


Гъваридаб лъай

Гьале тIаде щвана цIалул заман. Киналго лъимал школаздеги, студентал цIалул идарабаздеги хьвадун байбихьула жидерго лъай цIикIкIинабизе. Исламалда лъай тIалаб гьабиялде кьола бищун цIикIкIун кIвар. Гьелде тIоритIел гьабулел аяталгун хIадисал гIемерал руго. Цересел номеразда гьелъул хIакъалъулъ...


Учительзабиги кIочон течIо

Хъайтагъ районалда тӀобитӀана РабигIул аввал моцӀалъе сайгъат гьабураб гӀелмияб мажлис. Гьелда гӀахьаллъана районалъул бетӀер ХӀасанов Запир; районалъул имамзабазул советалъул председатель - Салимов ГӀабдулла; Югалъулаб территориалияб округалда Дагъистан Республикаялъул муфтияталъул вакил Рамазанов...


Сапаралда кинав вукIарав Авараг ﷺ?

Сапар буго инсанасул гIумруялъул цо бутIа. Муъминзабазе гьеб ккола Аварагасдаса ﷺ мисал босун ТIадегIанав БетIергьанасде ﷻ гIагарлъизе рес щвейги. Нилъер Аварагас ﷺ нухда кинаб хьвада-чIвади букIине кколебали малъа-хъваял гьари гуребги, жиндирго мисалалдалъунги бихьизабуна сапаралда ругелъул...