Аслияб гьумералде

Аварагзабазецин балъгояб

Аварагзабазецин балъгояб

Кинаб заман тIаде бачIаниги гIадамазул рекIелъа унаро Къиямасеб къо чIезе бугеблъи. Цо-цояз гьелъул ургъелго гьабуларо, цогиял гьелда божизецин божуларо. Амма хIакъикъиял муъминзаби кидаго гьелде хIадураллъун рукIуна. Гьеб ккола дунялалда чIаголъи лъугIун, БетIергьанасда цереги чIун гIадамазул хIисаб гьабулеб къо.

Амма ТIадегIанав Аллагьасе хутIун, гьеб къо кида чIезе бугебали лъиего загьираб гьечIо. Бусурбабаз гьеб Аллагьас балъго гьабиялъул хIикмат, муъминзаби гьелде кидаго хIадураллъун рукIинелъун бугин абун рикIкIуна.

Бусурбабаз гьеб къо кида чIезе бугебин абун аварагасда цIехолеб букIараб кинниги, цогиял аварагзабазул къавмазги жиде-жидерго аварагзабазда гьелъул цIехолеб букIана. Кинниги гьезул цонигиясги, нилъер аварагасго гIадин, гьеб къо кида чIезе бугебали бицинчIо. Щайин абуни, аварагзабазеги гьеб балъголъи букIун.

Хирияб Къуръаналъул «альАгIраф» сураялъул 187 аяталда ТIадегIанав Аллагьас абулеб буго: «Дуда гьез гьикъулеб буго Къиямасеб къо кида чIезе бугебин абун. Дуца гьезда абе гьеб къо чIеялъул лъай дир БетIергьан Аллагьасда аскIоб бугин. Къиямасеб къо чIезе бугеб заман цохIо Аллагьас гурони загьир гьабуларин.

Зобал-ракьазул агьлуялъе цIакъ бакIлъун буго Къиямасеб къоялъул амру (киналго гьелдаса хIинкъун руго, гьелъул захIматал ахIвалал тIаде щвей бокьичIого руго). Гьеб къо тохлъукье гурони нужеде тIаде бачIунаро. Дуда гьеб къоялъул хабар гьикъулеб буго мун гьеб лъалев вугев гIадин. Жеги дуца гьезда абе, МухIаммад , Къиямасеб къоялъул гIелму Аллагьасда аскIоб бугин.

Кинниги гIемерисел гIадамазда Къиямасеб къо чIолеб заман балъго гьабиялъул хIикмат лъаларо», - ян. Муъминзабазе мунпагIат бугеб хIикмат буго гьелъулъ. Гьезда лъалеб гьечIелъул кида гьеб чIезе бугебали, гьединлъидал, жидеца Аллагьасе гIибадат гьабиялда тIадчIей гьабун, Аллагьасул амру тIаде бачIиналде гIадатияб хвелалъ хваниги, гьеб къо тIаде щун хваниги, хIадурараллъун рукIун Аллагьасда цере рухI иманалда босун хвезелъун.

ГIадамаздаса балъгояб бугониги, гьеб тIаде щвезе гьечIо гьелъие ругел чIахIиялги гIисиналги гIаламатал загьирлъун гурони. Нилъецаго кIвар ва ургъел гьабичIого тун гурони, гьитIинал гIаламатал щибаб къойилго гIадин загьирлъулел ва лъугьунел руго. Гьел гIаламатал нилъедаги лъачIого тохлъукьего лъугьунелго гIадин тIаде щвезе буго гьеб къоги.

Муслимидасан бицараб Аварагасул кьучIаб хIадисалда буго: «Къиямасеб къо тIаде щвей букIине буго, кодоб бугеб чед кваназе, бича-хиси гьабизе, ялъуни вараниялдаса бечIчIараб рахь гьекъезе нуж регIуларебгIанцин тохлъукьегояб», - абун.

МУХIАММАДГIАРИФ КЪУРБАНОВ

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


Аварагасул ﷺ ирсилазул цояв

Аварагасул ﷺ ирслъун кколеб гIелму тIалаб гьабизе беццараб буго. ХIаракат бахъила Къуръан цIализе, азарго хIадис лъазабизе ва нус-нус тIехь цIализе.   Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун вукIине ккани, гьеб киналдаго цадахъ, хирияв Аварагасул ﷺ берцинал тIабигIатал лъазарила ва гьезда рекъон...


«Кавказалъул рагъул бахӀарчияб эпос – АхӀулгохI»

Дагъистаналъул гуманитарияб институталда тӀобитӀана Кавказалъул рагъул аслиял лъугьа-бахъиназул цояблъун кколеб АхӀулгохIалъул рагъул хӀакъалъулъ бицараб данделъи. Гьеб тадбиралда гIахьаллъана экспертал, тарих бокьулел, студентал. Данделъи нухда бачана ДГИялда цебе бугеб «Тарихалъул...


Къиямасеб къоялъул гIаламат

Магьди ккола Аварагасул ﷺ яс ПатIиматил наслуялдаса, гьев загьирлъараб мехалъ гIадлу-низамалъул рахъалъ дунялго цIола. Дажал вуго капурав, халкъ къосинабулев, цояб бер беццав, кIиябго бералда бакьулъ капурчийин хъварав, жив Аллагь вугилан чIарав, жинда нахърилълъарал жалго толев, нахърилълъинчIезе...


Румазул ханас Абусуфяние кьурал суалал

Жиндаго цевегIанги вачIинавун, румазул ханас Абусуфянида гьикъана: «Аварагилан жинца дагIба балев чиясул нужеда гъорлъ насаб щиб бугеб?» - абун. Абусуфяница абуна: «Насаб бищун бацIцIадаб буго», - ян.   КIиабизеги ханас гьикъана: «Досдаса цеве, дос бицунеб...


НухIил тIупан

НухӀ аварагасул заманалда тIолабго дунялалдагойищ тIупан тIун букӀараб? ГӀемерисел гӀалимзабазул ва Къуръаналъул тафсирчагӀазул пикруялда рекъон, тӀолабго дунялалдаго тIупан тIун букӀун буго. Гьелъие далил хӀисабалда гьез рачана гьеб лъугьа-бахъиналъе сипат гьабулел аятал.   ТIадегIанав...