Аслияб гьумералде

Жавгьаралъул бакIалда чIолел рагIаби

Жавгьаралъул бакIалда чIолел рагIаби

Аллагьас ﷻ хирияб Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Нуж сидикъуналгун цадахъ рукIа», - ян (сурату «Тавбат» 119 аят). Хирияб аяталда Аллагьас ﷻ гьелгун цадахъ рукIаян амру гьабуниги, гьелъ магIна кьоларо, черхалъул рахъалъ гуреб, рухIияб рахъалъ рукIин гурин абураб.

Гьеб ритIухъ гьабулеблъунги буго рабитIа. РабитIа гьабулев чияс киданиги абуларо лъикIал чагIи пикрабазулъе рачIун яги беразда рихьун хадур жинда Аллагь ﷻ ракIалде щвечIого хутIулин. Щайин абуни, рабитIаялъул аслуго Аллагь ﷻ рекIелъ кквей бугелъул.

Аяталда рехсей гьабулел сидикъунал щал кколелин абуни, ибну ГIабасидаса бицараб хIадисалда буго: «Аварагасда ﷺ цIеханила кинал чагIигун цадахъ гIодор чIезе лъикIаб бугеб нижее абун. Жаваб гьабун аварагас ﷺ абун буго: «Гьел руго жал рихьиялдалъун нужеда Аллагь ﷻ ракIалде щвезарулел чагIи», - ян («Муснад»).

МухIаммад ибну Юсуфица абун буго: «ЛъикIал чагIи рехсеялдаса рекIее пайда гьабулеб жо дида бихьичIо», - ян.

Суфян ибну ГIуяйнатица абун буго: «ЛъикIал чагIи рехсеялда аскIоб рахIматал рещтIуна», - ян. Гьединлъидал, баракат рещтIиналъе сабаблъун букIине рехсела тIарикъаталъул чанго устарас абурал жавгьаралъул бакIалда чIолел рагIабиги.

Имам Гъазалияс хъван буго: «Ццим бахъин ва гьава-шавкъ хIайваназул тIабигIатал руго. Лъай ва цIодорлъи - инсанасул берцинлъи буго», - ян.

Сайфуллагь-къадияс абун буго: «Кодоб бугеб жоялда гIей гьаби – дунял цIураб меседалдаса лъикIаб буго». «КигIан берцинго кIалъай гьабулеб бугониги гьерсихъанасул хIурмат гьабуларо, гьесул къисматги хIакъираб буго». «МацI гьаби, гIадамал каки ва гьереси бицин рикIкIад гьабе дудасаго», - ян.

Жамалудин Гъумукъияс абун буго: «ГIелму хIалтIизабе, цогидаз гьеб дудаго данде хIалтIизабизегIан», - ян.

«ХъантIиялдаса цIуне, гьелъ дуда загьруяб рукIкIен къазабула», - ян абун буго МухIаммад Ярагъияс.

ГIасаса ГIабдурахIман-хIажияс абун буго: «ТIарикъаталъул анлъго рукну буго. Лъабго рукну дагь гьабизе кколеб: кванай, кьижи, кIалъай. Лъабгояб тIадчIей гьабизе кколеб: зикру, пикру, устарасухъе ин.

ХIасан-афандиясул рагIабаздаса ккола: «ГIумруялда жаниб гIемер гьабураб гIамал холеб мехалъги гьабула чияс, холеб мехалъ гьабураб жо тIаде вахъунеб къоялъги гьабула. Гьединлъидалин нилъеца гIемер Аллагь ﷻ рехсолев, холеб мехалъ Гьев ﷻ ракIалде щвезе вукIине», - ян. Кванда аскIоб баракат щваяс гьабулеб букIараб дугIа буго: «Я Рабби, гьаб нижеца кванараб квен, гьал нижер киналго лугби жиндие гIоло рижараб жоялде руссинаризе кумек-тавпикъ жиндалъун бугеб нигIматлъун гьабе, Аллагь ﷻ».

Бакълъухъа КIудияс абуна: «АбизегIан нилъер ихтияралда букIуна рагIи, абун хадуб гьелъ нилъеда кверщел гьабула». «Дунялалъул боцIул мисал рагIадалъул мисал буго, нилъ лъутанагIан хадуб бортулеб, хадур лъугьанагIан лъутулеб».

Гьандихъа ХIумайд-афандияс абун буго: «ХIузур гьечIого гьабураб тIагIат эхеде борхулеб гьечIо. Щибха гъолъ гьабулебин абуни, нилъеда цебе букIунеб буго кIудияб жолъунги бихьун».

«ЛъикIаб хIалухъин бачIине бокьарав ихдалгун риидал хIалхьи гьечIого хIалтIула. Гьединав чи анищ бугелдеги щола» (СагIид-афанди).

«Чиясда тIоцебесеб тIадаб борч ккола хIалалаб нухалдалъун бетIербахъи гьабизе жо тIалаб гьаби» (ГIабдулжалил-афанди).

Дагъистаналъул муфти АхIмад-афандияс хъван буго: «Я дир вас, дуда лъай, вуцIцIунчIей камилал гIадамазул сипатги Аллагьасде ﷻ гIагарлъиялъул адабги букIин» («ЛъикIал тIабигIатазул ах»).

Аллагьас ﷻ сидикъуназул баракат-шапагIат щолеллъун гьареги нилъ киналго! Амин!

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-06-01 (ЗулхIижа 1447 с.) №11.


Суратул «Кавсаралъул» тарихазулаб дандеккей

Къуръаналда бищун къокъаб сура ккола суратул «Кавсар». Гьелда жаниб буго анцIго рагӀи. «Кавсар» сураталъул тӀоцебесеб аят 10 хӀарпалдасан гӀуцӀун буго. КӀиабилеб аятги 10 хӀарпалдасан гӀуцӀун буго. Лъабабилеб аятги 10 хӀарпалдасан гӀуцӀун буго. Алиф хӀарп бищун гӀемер...


ЛъагIалил тIоцебесеб моцI

МухIаррам ккола жинда жаниб рагъ хIарам гьабурал Ибрагьимил заманалдаго хIурмат гьабулеб букIараб, Къуръан-хIадисалъ жиндир хиралъи бицараб моцIазул цояб.   Гьединлъидал щивав бусурбанчияс кIвар кьезе ккола гьеб моцI Аллагьасе ﷻ тIагIат цIикIкIун гьабун, хIалкIвараб къадаралъ квешлъи рехун...


Суал-жаваб

Къамат гьабизе байбихьидал тIаде рахъуна цо-цоял. Кида рахъине лъикIаб бугеб? Имам Муслимил «СахIихIалда» тIад гьабураб шархIалда имам Нававияс хъвалеб буго: «Имам ШафигIил мазгьабалда рекъон, суннатаб буго будунас гьеб гьабун лъугIизегIан щивго тIаде вахъунгутIизе», -...


Инсанасул гIумру

ХIурматиял бусурбаби, гьал ахирал моцIазда жаниб Дагъистаналъул халкъ дандчIвана гIезегIанго цIикIкIарал тIабигIиял балагьазда. ГIемераб цIад баялъул хIасилалда Дагъистаналъул чанго батIиял бакIазда, ай гIодоблъиялда лъим рукъзабахъе бачIун лъикIаланго зарал ккана магIишаталъе. Гьединго мугIрузул...


ЗахӀматаб заманалда иман ва хьул

Лъимер камидал ракӀ къварилъуларев чи вукIуневго ватиларо. Исламалъин абуни хасаб кӀвар кьола бищун захӀматал къварилъаби хӀехьезе кколеб куцалде, гурхӀел-рахӀмуялде, сабруялде ва иманалде.   Диналъ къварилъи бахчизе ахӀуларо. МухӀаммад аварагас ﷺ ками хIехьана ва къварилъи загьир гьабуна,...