Аслияб гьумералде

Макьилъ хIинкъизари

Макьилъ хIинкъизари

Ахираб заманалда гIемерал гIадамазул суал буго къаси кьижараб бакIалда макьилъ хIинкъизарулел ругин, гIала-гъважа, питнаби цере тIамулел ругин абураб. ГIемерисез тIалаб гьабула гьединал макьабазул магIна ва хIикмат лъазе бокьи.

Дидаго кинаб макьу бихьаниги, гьелъул магIна лъикIалде бачун тола. Инсанасул гIумруялда жаниб ккезе бугебщинаб цин гьесда макьилъ бихьулиланги хIадис буго. Гьениб бихьарабщинаб кинабго ракIалдаги чIоларо, лъикIаб хIасилалде бачун теялъ ракIги парахат гьабула.

Инсан макьилъ хIинкъизавиялъе аслияб гIилла буго исламалъ рихьизарурал вега-вахъиналъул суннаталгун адабал тIуразариялъулъ гьес тасамахIлъи гьаби. Регулелъул гIемерисеб мехалда кьижун ккола телевизоралда цере, гIодорчIаралъур, ккара-ккаралъуб, хIатта кванил тIутIалда нахъацин. Гьединаб къагIидаялда кьижани, кинал адабалха тIуран бажарулел?

Имам Гъазалияс кьижиялда хурхараб чанго адаб рехсон буго, гьезул цо-цояздаса ккола: Кьижулаго какичуриялда вукIин ва сивак бахъи. Хирияб хIадисалда буго: «Мун кьижизе вегулеб мехалда, как базего чурулеб гIадин кикичури гьабе, кванараб хьибилалдаги вега», - ян.

– Какичуриялъул алат хIадурун тей, сивакги аскIоб лъей, ворчIарабго гIибадат гьабизе вахъине нияталда.

– Кьижулелъул киналго мунагьаздаса тавбу гьаби. Киналго бусурбабаздехун ракI лъикI гьабун ва гьездаса тIаса лъугьун. Цонигиясда зулму гьабизе яги мунагьаб иш гьабилин ворчIигун ракIалда букIунгутIи.

– Бусен хIадурулелъул цIакъго тамахаб ва рахIатаб гьабичIого тей.

– Макьу бергьинчIого кьижунгутIи. Амма хехго вахъине ракIалда бугони, бегьунгутIи гьечIо.

– Къиблаялдехун вуссун кьижи.

– Кьижилалде цере цIалулел дугIаби цIали. Лъабго къулгьуги, къулагIузабиги хъатиниреги цIалун, тIубараб черхалда бахъила вегилалде цебе. Вегидал «аятул курси», ай Аллагьу лаилагьа илла гьува цIали ва тасбихIал гьарулаго кьижи.

– Кьижулелъул ракIалде бачIинабила макьуги хвалил цо бутIа букIин ва макьидаса ворчIиги хун тун хадур тIаде рахъинариялъул цо бутIа букIин.

– Макьидаса ворчIидал Аллагьасе реццги гьабулаго бихьизабураб дугIа цIали.

Гьал руго цIакъго чара гьечIел адабаздаса чангоял. ГьаздагIаги тIадчIей гьабуни, кьижарав чиясе щибго хIинкъи букIинаро, иншаАллагь. Амма гьел цIунуларесеги щибго божи букIин щакаб буго макьилъ хIинкъизавиялдаса. Аллагьас кумек гьабеги.

Мурад МухIаммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


Суал-жаваб

МагIна бичIчIуларел Къуръаналъул аятазе ва хIадисазе кинаб хIукму бугеб? Цогидал аятазда релълъун гьезул тафсир гьабизе бегьулищ? Гьел аятазде ва хIадисазде нилъеца иман лъола ва гьелъул хIакъикъат ТIадегIанав Аллагьасде ﷻ тIамун тола. Гьединал аятазе ва хIадисазе баян тафсир гIалимзабаз кьечIо....


Дир гьитIинабго насихIат

Нилъер жаниса рахъ дабагъ лъугьиндал, Хвел-хобалъул хIисаб дарулъун ккола. Дуниял течIого хун унел чагIаз, ГIемераб гъапуллъи нахъе хъамула.   ХъантIун тIагIаталъе цере кколеца, Каранда нилъер ракI хIалтIизабула. Гьунар гьезул гIадин гIечIонаниги, Нилъерго кIарчанлъи...


Къарзалъе щиб бугониги кьей

Къарзалъе гIарац кьей хирияб ишги нилъер Аварагасул ﷺ суннатги буго. Амма налъи бецӀи ккола тӀадаб жо. КигӀан ритӀухъав вукӀаниги, налъи бецӀизегӀан яги къарз кьурав чи тӀаса лъугьинегӀан, гьеб тӀаса кколаро. Гьединлъидал, бусурбанчиясе рекъола кIванагIан къарзалъе жо босичIого тезе, чарагьечIеб...


ХIикматал махлукъатал

Квокка Квокка ккола унго-унголъунги гIажаибаб ва цIакъ хIикматаб хIайван. Гьелда абула «Ракьалда бищун талихIаб хIайваниланги». Гьаб ккола кенгуруялъул хъизамалдаса гьитIинабго хIайван. Гьелъул кIодолъи-гьитIинлъи буго гIага-шагарго рукъалъул катил гIадаб. Черхалъул халалъи: 40-54 см,...


Шагьидзаби кIочон гьечIо

1935 соналъ ЧIикIаса Ацал ГIабдурахIманил хъизаналда гьавуна вас СагIид. Гьеб букIана ШагIбан бащалъараб Барааталъул сордо. Гьеб сордоялъ лъабго нухалъ хирияб "Ясенги" цIалун, ГIабдурахIаманица Аллагьасда гьарана жиндир вас гIалимчи вахъагиян. ТIадегIанав Аллагьас инсул дугIаялъе жаваб гьабуна....