Аслияб гьумералде

ЖамагIаталъул мугъчIвалел хIубал

ЖамагIаталъул мугъчIвалел хIубал

ЖамагIаталъул мугъчIвалел хIубал

ХIурматиял бусурбаби, гIоло-хъаби ккола жамгIияталъул хIубаллъун ругел, жидеда кинабго жо баччарал гIадамал. ГIолохъаби лъикIал, адаб бугел, лъай камилал, гIакълу бегIерал ругони, жамгIиятги гьединабго букIуна. Амма гIолохъаби хIалихьатал, адаб гьечIел, ахIмакъал, хIамабагьадурлъи цIикIкIарал ругони, жамагIаталда гьоркьоса къварилъабигун балагьал камуларо. РахIатаб гIумруги хьулазулъ гурони бихьуларо.

 

Гьаниб баккулеб буго суал, гIолохъаби гьединал кидайин рукIунелин абураб. Жалго жидедасаго лъугьунел чагIийищ гьел яги гьезда тIад хIалтIиялъул хIасилищ гьебин абураб.

Узухъда, вижухъе чиги, лъугьухъе чIагIагийин абураб магIарулазул аби буго. Кин бугониги, эбел-инсуда тIад гьабун буго лъималазе, гIун бачIунеб гIелалъе исламияб тарбия кьей, гьезда берцинаб адаб малъи ва хIалалаб магIишат гьабиялъул нухде гьел тIами. Бихьарасда гIадин бицарасда жо лъаларелъул, лъималазе тарбия кьеялда тIад ругел умумузда, гьединго, мугIалимзабазда гIадин гьеб иш лъикI лъалев чи цоги вукIунаро.

 

 

 

 

Лъималазе тарбия кьеялъул иш бигьаяб жо гуро. Щайгурелъул, гьеб буго цо сахав чиясул гIумруялъул къисмат гIуцIи. Гьев чиги ккола жамгIияталъул цоявлъун. КигIанго хIеренаб хер бугониги, гьелда гьоркьобе ккараб зазалъ хIунчичIого толаро. Гьединлъидал тарбия гьечIев цо чиясулги зарал камун букIунаро.

ГIун бучIунеб гIелалъе тарбия кьеялда тIасан гIемерал гIалимзабазгун тарбиячагIаз гIуцIун руго саламатаб къадар тIахьазул. Гьайгьай, гьезда жанир руго гIемерал малъа-хъваялги. Щивав чиясул киналго гьел тIахьал цIалунги рахъунаро. ЦIаланщинаб ракIалдаги чIоларо. Цинги, щиб гьабизеха рекъараб бугеб? Нилъ руссине ккола исламалъул тIалабазде. Исламияб диналда жаниб тарбия кьеялъе рихьизарурал тIалабал тIуразе хIаракат бахъани, Аллагьасде хьул буго сахав инсан гьеб лъимадул лъугьинин абун.

Амма исламалъул тIалабалги мугъзаде нахъе рехун, тарбиячагIазул малъа-хъваязда къокълъун чIани, хIасил бачIинчIого букIине ресал цIикIкIарал руго. КигIанго цIакъаб квен бугониги цIан-пурчч гIун гьечIони, тIагIам букIунаребго гIадин, исламалъул тIалабазда рекъон тарбия щвечIев гIолилавги, барщичIого тIураб пихъгIадав чилъун хутIула.

Рецц Аллагьасе буго, гьаб заманалда Аллагьас нилъее гIатIидал ресал кьун руго исламияб тарбия лъималазе кьеялъе. Щибаб авалалда мажгитал руго, гьелъул щибалда жанив мугIалим вуго. Нилъее хутIараб жо буго гIицIго мадрасалде лъимал хьвадизари, гьезда хадуб цо дагьабго хъаравуллъи кквей. Гьебги нилъедаса бажаричIони, гьелъиеги тасамахIлъи гьабуни, лъималазе захIмалъулеб бугин чIани, тарбия берцинаб, адаб бугеб наслу букIиналде хьулал тIамиги гIицIал квераз зодор ругел цIваби кквеялде бугеб хьулалда релълъинаха.

ХIурматиял умумул, гьале моцIалдасаги цIикIкIун ана цIалул заман тIаде щваралдаса. Школалда цIалулаго лъимал мадрасалде, мажгиталде хьвадизаризе кIвар бахъизе ккела киназго. Гьезие кIиябго цIали захIмалъулин абурал маргьабаз гуккун чIани, гьел гIураб мехалъ гIезегIан хьитал хвезаризе ккола, киналниги квешал бакIаздаса гьел къватIире рахъулаго. Жакъа лъималазда рукъалъул хIалтIи малъизеги барахщани, мадрасалде ритIизеги гьезда къо бихьилин абун гурхIани, гIун хадув бадиве валагьуларев хIалихьат гьесул вахъиналде гIайиб чияде гьабизе бегьуларо.

 

 

ГIабдуллагь МухIаммадов

 

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


АлхIамалъул хIикмат

Бокьараб как балеб мехалъ чияс щибаб ракагIаталда цIалула «ФатихIа» сура. Гьеб «ФатихIа» сура гурони цониги сура чIоларо какилъ гьеб цIализе хIалкIолев чиясе. Лъаларезе, гьанже ругьунлъулезе батIияб хIукму буго.   ГIубада ибн ас-Самитица бицана Аварагас ﷺ абунин:...


Балагьаздаса цIуниялъе

Жакъа нилъ киналго руго Дагъистаналда ккаралъул нугIзаллъун. ГIемерал гIадамал захIматаб хIалалде ккана, гьебги, щаклъи гьечIого, ТIадегIанав Аллагьасул рахъалдасан бугеб хIалбихьи ккола.   ХIакъикъаталдаги, гьаб дунял бижунго букIана хIалбихьиялъул бакI хIисабалда. Нилъер бугебщинаб жо -...


Ингушазул кумек

ТIабигIияб балагьалъул хIаси-лалда къварилъиялде ккарал дагъистаниязухъе кумекалъулаб квер бегьаразда гьоркьор руго ингушалги. Дагьал церегIан къоязда Ингушетиялдаса Дагъистаналде кумекгун рачIун рукIарал ингушазул цо къокъаялда гьоркьор СурхIахIи росдал имамасул наиб ГIумар Нальгиев ва жамагIатчи...


ХIафиз ибн Башкъул КъуртIуби

Имам, хIафиз, факъигь, тарихчи Абулкъасим Халаф ибну ГӀабдулмалик ибну МасгӀуд ибну Муса ибну Юсуф ибну Дакъагь ибну Наср ал-Ансари ал-Хазражи ал-Андалуси. Гьесул тIокIцIар ккола ибну Башкъул КъуртIуби. Гьев гьавуна гьижрияб 494 соналъ.   Ибну Башкъулица гӀелму босизе байбихьана гӀолохъанаб...


СУАЛ-ЖАВАБ

Къуръан, махраж гьечIого цӀализе бегьулищ, цӀараб цӀан, къараб къан цIалулеб бугони? МагIна хисуларедухъ, Къуръан битIун цIализе малъулеб гIелмуялда абула тажвидилан. ХIарпал рукIине кколелъуса жиде-жидер гьаркьаздалъун рахъиялда абула махражилан. Мисалалъе, гIараб алфавиталда руго цо-цо хIарпал,...