Аслияб гьумералде

Бусурбанчиясул ретIа-къай

Бусурбанчиясул ретIа-къай

ХIурматиял бусурбаби. Гьаб риидалил заман буго багIари цIикIкIараб. Гьелда бан, дагьабго санагIат гьечIолъи лъугьуна киназего. Хехго гIетI бан, цо-цоязе хIухьел цIазе захIмалъун ва гьел гурелги. Гьединаб мехалъ инсанасе бокьула тIадагьабго ретIел ретIун вукIине. ГьанжелъизегIан нилъеца бицунаан руччабазул тIадагьаб ретIа-къаялъул. Гьаб макъалаялда борхизе бокьун буго бихьиназул ретIа-къаялъул суал.

Гьайгьай, багIари цIикIкIиналде балагьун, бихьиназулги тIадагьлъулеб буго ретIунеб партал. Лъиего балъгояб жо гуро бусурбанчиясул гIаврат цIиногун накоялда гьоркьоб бакI букIин. Имам ЗухIайлиясул «Фикъгьул мангьажи» абураб тIехьалда хъвалеб буго, какилъ ва бихьиназда, гьединго махIрамиял руччабазда цебе бихьинчиясул гIаврат цIиногун накоялда гьоркьоб бакI кколин. Амма чияр руччабазда цебе бихьинчиясул гIаврат гьумерги кIиябго кверги бугин кьучIаб рагIиялда бан.

Гьадинаб хIукму исламалъулги букIаго, нилъеца, ай бихьиназ гIемераб жагъаллъи биччалеб буго гьелда жаниб. Бащадал къвалал камураб горде ретIи гIадатлъун лъугьун буго, хIатта тIубанго къвалал камураб ретIунелги гIезегIанго халлъулел руго.

Хасго кIвар буссинабизе бокьун буго гIагал къокъал тIажал (бриджал яги щортал) ретIунел гIадамазде. ТIадехун нилъеца рехсаралда бан, чияр руччаби рукIунеб бакIалда хIарамлъулеб буго гьединаб тайпа ратIлил. Гьаниб рехсечIого гIоларо ралъдал яги хIорил рагIалда бихьиназ чияр руччабазда цебе ретIунелъул. ГIагалго гьечIеб гьитIинабго тIажуги ретIун, чияр руччабазда цеве вукIин хIарамаб букIин лъаларев бусурбанчи вукIине рес бугищ? ТIадежоялъе, нилъедагоги цадахъ рукIунел агьлуялъул руччаби. Гьезда цогидал бихьинал гьедин рихьи берцин бихьулареб гIадин, нилъго цогидазул руччабазда цереги дагьалгIаги раца-хьван рукIин тIадаб амру буго.

Цо-цояз бицуна гIагал къокъал тIажал, бриджал ретIине бегьулин абун. Гьеб буго цого-цо жиндирго гIагарал руччабазда гьоркьов яги бихьинал ругеб бакIалда бугеб хIукму. КигIан сурунха вукIунарев, хасго кIудияб ригьалде вахарав чи, толохIочго хьвадулев вугеб мехалда.

Руччабазул ретIел нилъеда цIакъ хехго халлъула, амма бихьиназулалде милатго гьабуларо. Гьединлъидал, цо дагьабго гIетI банин, рагIаранин абун тIаса ретIел бахъи рекъараб гьечIо, дагьабгIаги иман бугеб агьлуялъе. Гьаб заманалда цIакъ гIемер рагIула туристазде гIайиб-гъвел гьабулеб, гьел щортал ретIун хьвадулел ругин абун. Гьезиеги лъикIаб мисал нилъеца гурищ бихьизабизе кколеб? Нилъго тохго ругони, цогидазда щиб абизе рес бугеб?

Аллагьас ﷻ битIараб нухде кантIизареги киналго.

ГIабдуллагь МухIаммадов

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


Хъизан цIуне

Хъизан гьаби ккола ТIадегIанав Аллагьасда цебе кIудияб жавабчилъи. Нилъеца хъизан гIуцIула Аллагьасул амруялдалъун ва Аварагасул ﷺ суннаталдалъун, гьединлъидал, нилъеца хIаракат бахъизе ккола диналъ малъараб куцалда хъизамалда гIумру гьабизе.   Квеш ккараб жо, жакъа гIемерал хъизамал...


ЦIар кинаб лъелеб?

Гьабун анкьабилеб къоялъ лъимералда цIар тезе суннатаб буго. Реххараб лъимералда рухI лъун букIун батани, гьелдаги цIар тезе суннатаб буго. Реххараб лъимер васищ яги ясищали батIа бахъизе лъачIони, кIиязего бегьулеб цIар лъела, масала, ТIалхIат, ХIамзат, Майсарат гIадал. Реххараб лъимералда...


ХIузуралъул нух

БетIергьанас щивав бусурбанчиясда тIадаблъун гьабун буго сордо-къоялда жаниб щуго как бай. Гьебги ккола диналда жаниб чара гьечIого лъалеб жо. Лъимералъ анкьго сон байгун гьелда как базе малъейин, анцIго сон байдал, кIарчанлъи гьабуни тамихI гьабейинги абун буго Бичасул аварагас ﷺ.   Цоги...


Пашманлъи тIаса инабулеб

ТIадегIанав Аллагьас инсанияталъе гIемерал нигIматал рижун руго. Хирияб Къуръаналда хъван буго (магIна): «Гьев инсан кин валагьуларев Аллагьас ﷻ жиндие ризкъилъун кьун бугеб батIи-батIияб тIагIамалде». (Сура «ГIабаса», 24 аят).   Гьел нигIматазул цояб ккола хъабахъ....


Камиллъарав авараг

Нилъее мисаллъун ва шаригIат малъизелъун Аллагьас ﷻ витIарав чи вуго хирияв МухIаммад авараг ﷺ. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абун буго (магIна): «Аллагьасул расуласда буго нужее, я муъминзаби, берцинаб нахърилълъин…». (Сура «ал-АхIзаб», аят 21).   Нужеца...