Аслияб гьумералде

Цо-цо къабихIал пишаби

Цо-цо къабихIал пишаби

МагIихъанлъи гьабулеб чIужугIадан, тавбуги гьабичIого хвани, гьелда тIад пицIалъул гурдеги, хъирисалъул къолденги ретIизабула къиямасеб къоялъ.

 

МагIихъабазул жужахIалда кIиго кьер гьабула, гьел цоцазде  дандеги руссун гьаби гIадин хIапдолел рукIине руго. Гьединго чи хвараб бакIалда гьаркьал рорхун гIодизе, чIичIидизе, рас бетIизе, гьумер хъарсизе, ретIел бихъизеги хIарамаб буго.

- ТIадегIанав Аллагьас нагIана кьуна гьаби, хIелкал, куйдул, бугъби рагъизе тIамулел гIадамазе. Мискинзабазул, пакъирзабазул ццим бахъинабурав чиги Аллагьасул ццим бахъинабурав чи ккола.

ХIадисалда буго: «Цо чIужугIадан Аллагьас жужахIалъул агьлулъун гьаюна, гьелъ кету хвезегIан бакъизаби сабаблъун», - илан.

- Мадугьаласе жиндир рахъалдасан хIинкъи бугев чиясул иман букIунарилан абун лъабцIул гьедана авараг. Мадугьаласул цо диргьам бикъи цогидасул анцIго диргьам бикъиялдаса мунагь цIикIкIараб буго. Мадугьаласул чIужуялъе цоцIул зина гьаби, мадугьал гуресул чIужуялъе анцIцIул зина гьабиялдаса мунагь цIикIкIараб буго. Гьединго мадугьаласе цо квешлъи гьаби цогидазе анцIго квешлъи гьабиялдаса мунагь цIикIкIараб буго.

- Бусурбабазе зарал гьабулел гIадамазул черхалда къиямасеб къоялъ хъирис бала. Цинги гьез гьеб хъасун, гьезул гьан тIаса ун, рукьби загьирлъула. Гьезда забаниятаз гьикъула унтулеб бугищин, гьезги абула бугилан. Забаниятаз абула гьеб нужее нужеца бусурбабазе гьабулеб букIараб заралалъухъ жаза бугилан.

Бусурбабазде хьандей, пасикълъи, гьезде данде рагъ гьаби – купру бугилан абунги хIадис буго.

- ЧIухIдае гIоло ретIел ретIи какараб пиша ккола. ХIадисалда буго: «Цо чи, ретIелги ретIун, чIухIун вилълъунаго ракьулъе тIерхьун ана», - абун.

Дарай ретIиги бихьиназе хIарамаб буго. Дунялалда дарай ретIарал бихьиназ, ахираталда гьеб ретIизе гьечIо. Гьединго бихьиназе хIарамаб буго меседил рахас, сагIат, баргъич ва цогидалги меседил тIагIелал хIалтIизаризе.

Гьабураб къотIи тIубангутIи мунапикъасул гIаламатаздасан ккола. Гьедин бицун рачIарал гIезегIан хIадисалги руго.

Къиямасеб къоялъ къотIи тIубачIел гIадамал ратIа рахъулеб хасаб гIаламат букIине буго. ЦIунаги нилъ гьелдаса.

 

ХIабиб МухIаммадов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Цоцазе мисал

Нилъер хъизам букIине ккола сахлъи бугеб щулияб жамгIияб гIуцIилъун. Рокъоб гIадлу гьечIони, хъизан-лъималаз гIумру гьабизе гьечIо исламалда рекъон, бажаризе гьечIо гьел лъикIал бусурбабилъун лъугьинарун.   Аслияб масъала буго Аварагасул ﷺ уммат гьоркьоса къотIичIого цIикIкIунеб хIал...


ХIикматал махлукъатал

КIвахIачал   КIвахIалал абун цIар лъурал хIайванал руго цIакъ хьвади хIинцал жал. Гьез кванала гъотIол тIамхал. Цаби рукIуна бащадал ва цо формаялъул. Цересел хIатIал нахъисездаса халатал руго. Рас буго чахьалдаса мугъзаде сверун бижараб. ЛъикI бихьула, махI бачине кIола, амма гIинда бакIаб...


Авараг ﷺ лъай – гьев вокьи

Аллагьасул Аварагасде ﷺ бугеб рокьиялъ гьесул асхIабзабазул ракIазулъ хасаб бакI кколаан. Гьеб рокьи гьез загьир гьабулаан рагIудалъун ва пишабаздалъун гуребги Аварагасул ﷺ къадру цIунулел, гьесул лъикIлъаби рицунел, гьесул тIокIаб гIамал-хасият беццулел шигIрабаздалъунги.   АсхIабзабазда...


Нужее баяналъе

Авараг гьавураб сон щиб сон букIараб? – Пилалъул сон. Пилалъул сон абун щай гьелда цIар тараб? – Гьеб соналъ Абрагьат аскаргун ва пилалги рачун КагIба биххизе вачIун вукIана. Аварагасе ﷺ кьураб бищун кIудияб мугIжизат щиб букIараб? – Къуръан. Муса аварагасул...


Тохав чиясул нух

Абу-Гьурайратидасан Бухарияс бицараб хIадисалда аварагас ﷺ абулеб буго: «Аллагьас ﷻ абуна, щив чи вугониги дир валиясе зарал гьабун (жинца гьев тушманлъун ккун, гьесда ццим бахъун), дица гьев чиясда рагъ лъазабула», - ян. Жинда Аллагь ﷻ гурхIаяв Факигьанияс абуна: «Щив чи вугониги...