Аслияб гьумералде

АхIулгохIде зиярат

АхIулгохIде зиярат

Хирияб рамазан моцI байбихьилалде Шамил районалъул къелдерил росабазул жамагIатаз сапар бухьана АхIулгохIде. Гьелда гIахьаллъана шагьаразда, хъутабазда, ай росу бахун къватIир ругелги.

 

Гьенире щведал АхIулгохIалъул тарихалъул бицана гIалимчи ГIусман-хIажияс.

- Биялъ хъвараб тарих буго АхIулгохIалъул. Гьединлъидал жакъа нилъеда тIадаб буго гьелъул тарих мухIканго лъазе ва бахIарзал кидаго ракIазулъ цIунизе, гьезие дугIа гьабизе, - ян бицана гьес.

Гьединго кIалъазе рахъараз гьабуна вагIза-насихIатал, бицана гIолеб гIелалде кIвар кьезе кколеблъиялъул, цоцазул гьаризе кколел адабазул хIакъалъулъ.

ЛъикIаб кIалъай гьабуна районалъул имам ГьитIинажоев ГIизудиницаги. Гьес абуна машгьурав гIалимчиясул эбелалъ бицун бугин жинца какичурун гурони лъимадуе керен кьолеб букIинчIин абун.

- Жакъа ругодайха гьединал руччаби нилъеда гьоркьор. Гьобол гIадин гурого лъималазде регIуларев рос вугеб мехалда, лъималазе тарбия кьеялъул иш тIаде ккола эбелалде. Исламияб диналъин абуни кутакалда кIодо гьаюн йиго чIужугIадан. Гьединлъидал гьелда кIвезе ккола рос хIарамалдаса цIунизе, хIалалаб гурони рокъобе бачIунгейилан абизе, - ян бицана ГI. ГьитIинажоевас.

Ругъелда росдал школалъул директор М. Къурбановас ракIалде щвезавуна 18-абилеб гIасруялда вукIарав Сомодаса гIалимчи Теруч, тарихалъул учитель М. ГъазимухIамадовас бицана Шамилил наиб Ругъелдаса МухIамадиласул гIумруялъул хIакъалъулъ. Къелдерил бегавул Гь. ГьитIинамухIамадовасул кIалъай буссараб букIана гъазаваталда рухIги кьун бахIарчиго къанщарал нилъер имамзабазулги, гьезда хадур рукIаразулги тарих нилъеца цIунизе ва хадусел наслабазухъе кьезе кколин абураб пикру загьир гьабиялде.

Данделъи нухда бачарав ругъелдисезул имам Аюбица, АхIулгохIда ккарал цо-цо лъугьа-бахъиназулги бицун, ракIалдещвезаруна бихьиназул ретIелги ретIун бахIарчиго рагъарал руччабиги.

Ахиралда АхIулгохIалъул бицунеб памятник-музеялъулгун лъай-хъвайги гьабуна ва гьенир накълулъаразе дугIа-алхIамги гьабуна.

 

 

Сайпула ГьитIинамухIаммадов

 

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


Алжаналде нух

Дунялалъул кинабго иш сабабазда базабун бугебго гIадин, инсан дунялалде вачIинги эбел-инсудалъун буго. Лъиего балъгояб жо гуро лъимаде эбел-инсул букIунеб гурхIелги, кIудияб тIалаб-агъазги. Гьединлъидал нилъеда исламалъ тIад гьабула эбел-инсул камилаб адаб гьабизе. Къуръаналъулги ахIи буго...


Мисал босула

Бищун талихIавлъун ккола Аллагьас ﷻ тIадкъарал хIукъукъалги тIуралев, хирияв Аварагасул ﷺ суннатги цIунулев ва исламалда рекъон хъизан-агьлуялъе тарбияги кьолев чи. Лъимералъ тIаса бищулеб нух бараб букIуна эбел-инсуда.   ГIемер абулеб рагIула, эбелалда яги инсуда релълъарав вугин абун....


Кин цIуни гьабилеб?

Адамил лъимер битIараб нухдаса къосинабизе, квешаб гIамал гьабизе гьесизабизе кидаго хIаракат бахъула иблисалъ. Гьелдаса цIунизе инсанасе бищун кумек гьабула Аллагьасдаса ﷻ кумек тIалаб гьабиялъ.   Гьедин гьабейин Къуръаналда абулебги буго (магIна): «…рахIматалдаса бачахъараб...


Камиллъарав авараг

Нилъее мисаллъун ва шаригIат малъизелъун Аллагьас ﷻ витIарав чи вуго хирияв МухIаммад авараг ﷺ. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абун буго (магIна): «Аллагьасул расуласда буго нужее, я муъминзаби, берцинаб нахърилълъин…». (Сура «ал-АхIзаб», аят 21).   Нужеца...


ЦIар кинаб лъелеб?

Гьабун анкьабилеб къоялъ лъимералда цIар тезе суннатаб буго. Реххараб лъимералда рухI лъун букIун батани, гьелдаги цIар тезе суннатаб буго. Реххараб лъимер васищ яги ясищали батIа бахъизе лъачIони, кIиязего бегьулеб цIар лъела, масала, ТIалхIат, ХIамзат, Майсарат гIадал. Реххараб лъимералда...