Аслияб гьумералде

Аллагь разилъиялде нух

Аллагь  разилъиялде нух

Аллагь разилъи ва гьедин гIамал гьаби буго нилъедаса шаригIаталъ тIалаб гьабулеб жо. Дин гьабулелинги рукIун, амма гIамал бугони гIицIго загьиралда бугеб, гьелъ чиясе пайда гьабуларо. ГIамал букIине ккола загьирги батIинги Аллагь тIаде валагьун вугев кинниги, рекIелъ Гьевги I ккун гьабулеб. Гьедин гьаби буго БетIергьанас лагъасул гIамал къабул гьабиги.

Рехсей гьабизе бокьун буго имам Гъазалияс «ИхIяалда» рехсарал чанго пишабазул.

КIиго пиша буго чиясулъ жиб даимлъулареб: гIолохъанлъи ва къуват. Щивасе мунпагIат гьабулеб кIиго пиша: тIабигIат берцинлъи ва напсалъул сахаватлъи. КIиго пиша буго жидеца чиясул къадру борхизабулеб: гIодове виччай ва гIадамазул хIажатал тIурай.

КIиго пиша буго жидеца балагь нахъчIвалеб: садакъа ва гIагарлъиялда гьоркьоб хурхен щулаго кквей. Аллагьас щивав хира гьавеги гьал сипатаздалъун ва гьабулеб гIамалалъулъ Жиндасаго хIинкъигун лъикIаб гIамалги кьеги, иманалъул нухдаги чIезареги.

ГIали асхIабас абун буго: «ГIадамазул бищун квешав чи вуго цогияздехун жиндилъ бугеб мекъаб пикруялъ, цонигиясда жив божуларев. Жиндилъго бугеб квешаб гIамалалъ цогиялги гьесда божуларев», - ан.

Лукъманул ХIакимил васас инсуда цIехон буго: «Я дир эмен, чиясдаса щиб пиша бугеб бищун лъикIаб?» - ан. Лукъманица жаваб гьабула: «Дин буго», - ян. «Пишабазул кIигояб бугони, щиб букIунеб?» - ан гьикъидал, Лукъманица жаваб гьабула: «Дин ва боцIи буго», - ян. «Лъабгояб буголъидал щибха бугеб?» - ан цIехедал: «Дин, боцIи ва нич буго», - ян абула. Ункъояб бугони щиб букIунебин гьикъидал, «дин, боцIи, нич ва тIабигIат берцинлъи буго», - ян жаваб гьабула. «Щугояб бугони, щибха букIунеб?» - ан абидал, Лукъманица жаваб кьола: «Дин, боцIи, нич, тIабигIат берцинлъи ва сахаватлъи буго», - ян. «Анлъгояб бугони», - ян васас цIехедал, Лукъманица абула: «Я дир вас, чиясулъ рехсарал щуялго пишаби данделъидал, гьев вукIуна вацIцIадавлъун, БетIергьанасдаса хIинкъулевлъун, Аллагьасул валилъун, шайтIаналдасаги вацIцIадавлъун», - ан. Аллагьас кьеги щивасе гьел пишаби кквезе тавпикъ ва гIамал бацIцIалъи.

КIвар бугел пишаби

Гьал ункъояздехун дуца хиянат гьабуге: дурго БетIергьанасде, расуласде, диналде ва ватIаналде. Дуца хъачIлъи бихьизабуге: дурго инсуда, эбелалда, вацасда ва яцалда. Сахаватлъиялдаса махIрум гьаруге: дурго чIужу, лъимал, гIагарлъи ва гьудуллъи.

СогIлъи, гьумер букIкIин бихьизабуге: ятимзабазда, мискинзабазда, пакъирзабазда ва унтарал чагIазда. Дур ццин бахъунге: гIалимзабазда, лъикIаб-квешаб малъулев мугIалимасда, Аллагьасдаса хIинкъарал ва санаде рахарал чагIазда.

Дуца къотIун ккезабуге: как бай, Къуръан цIали, зикру бачин ва гIагарлъи хурхинаби. Дуца гьабуге: мунагь, гукки, хIасад ва ракIхъублъи. ТIадчIей гьабе: сабруялда, хIилмуялда, гIелмуялда ва сахаватлъиялда. ЦIуни гьабе: шайтIаналдаса, напсалдаса, шагьваталдаса ва квешав гьудуласдаса.

Гьалмалъи ккоге: гьереси бицунесулгун, цIогьорасулгун, хIасад ва мацI гьабулезулгун. Гьоркьоблъи ккве: ракIбацIцIадасулгун, къотIи тIубалесулгун, сахаватав ритIухъасулгун.

ГIемер гьабе: садакъа кьей, дугIа гьаби, мунагьалдаса ракIбухIи ва аварагасде r салават битIи. Дагь гьабе: кьижи, кванай, калам ва кIухIаллъизе черх тей. Чорхолъе биччаге: пашманлъи, гIажизлъи, бахиллъи ва хьул халалъи.

РикIкIалъе: жагьиласдаса, дагIбадуласдаса, тохасдаса, щибго ишалда гьечIесдаса. Лъута: хьандолесдаса, рекIкI гьабулесдаса, дагIбадулев мунапикъасдаса. Аллагьас кумек гьабеги.

АхIмадул Бадавияс абун буго: «ГIелму гьечIев чиясул дунял-ахираталда къимат букIунаро. ХIелму жиндилъ гьечIесеги гIелмуялъ мунпагIат гьабуларо. Сахаватлъи жиндилъ гьечIесул боцIиялъулъги талихI букIунаро. Аллагьас бижаралда ракI гурхIи гьечIесе, Гьесда аскIобги шапагIат гьечIо. Сабру жиндилъ гьечIесеги гьабулеб ишалъулъ битIккей гьечIо. Такъва жиндилъ гьечIесеги Аллагьасда аскIоб даража гьечIо. Гьал пишабаздаса гIицIавлъун вугесеги алжаналда бакI гьечIо», - ян.

Аллагь гурхIаги щивасда ва Гьев разилъуледухъ шаргIалъул нухда хьвади ризкъилъун кьеги нилъее! Амин!

МУХIАММАД САЛМАНОВ

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Шайих Ахlмад-афанди

Дагъистан гвангъараб Файизалъул нур, Дуниялго цIураб Иршадалъул бакъ. ГIаламго баччарав Къуватав устар, ХIакъалде ахIулев ГIелмудал ралъад. Дир хирияв устар, АхIмад-афанди. ХIакъаб иршадалъул Камилав устар. Нижер ургъел гьабун ГIумру кIочарав, Нижер ургъел гьабун Гьарделев...


ТалихIаллъун рукIине ккани…

Исламалъ нилъеда малъула ТIадегIанав Аллагьас кьураб, кигIан гьитӀинабги нигIматалъухъ шукру гьабизе. Нилъедайин абуни, Аллагьас Жиндир рахIмуялдалъун кьураб нигIмат, нигIматлъунцин бихьулеб гьечӀо. Аллагьас Къуръаналда абун буго (магIна): «Нужеца шукру гьабуни, Дица нужее цIикIкIинабила,...


Бекерулеб заманалъул хIикмат

Замана сверула сагIтал тирула, Сон хехго бачIуна, херлъун ватула. (Инхоса ГIалихIажи)   Халкъалда гьоркьоб гIемер бицунеб жолъун ккола ахираб мехалда заман хехго унеб бугилан абун. ХIакъикъаталдаги гьедин букIин бихьулебги буго. Щибго ургъел гьечIого нилъ рукIаго ун батула анкь, моцI,...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Кин кумек гьабилеб?     Дир вац захIматго унтун вукIана. Гьанже дагьабго мадар бугониги гьев хIинкъун вукIуна. Цо-цо мехалда хIухьел цIазе захIмалъула, паническиял атакаби лъугьуна. Кин дица гьесие кумек гьабилеб?   ГIали, МахIачхъала   ГIалимчиясул жаваб Бокьараб...


Имам Маликилги ШафигIилги тIабигIат

Имам Малик ворхатав, берцинаб лагаялъул чи вукӀана. Гьев гӀахьаллъулел мажлисал гIодоре риччарал, лъаялъул цӀурал рукӀана. Байбихьуда имам Маликица лъазабулаан хӀадисазул кьучӀ: хIадисал рицунезул гӀадамазул гӀумру, асарал.   Имам Маликил 20 сон букӀана шаргӀалъул фатваби кьезе байбихьараб...