Васиятнама

Васиятнама

Уьмрин   баядйи

             

«Инсанди чан жигьил вахтна азад вахт

 ГатIабхьура мянасузди, гъафилди»

 Пайгъамбарин му гьядиснаъ а гьикмат,

 Гьис апIруриз лап тясирра апIиди.

 

Саб юкIв вуйиз дигиш даршиди имбуб

Лал гъабхьну мелз, гукIни гъахьну хиларра.

АпIру гаф-чIал, гьар фунубра нукьсан

Шули, жигьил вахтар гъюра кIваина.

 

КIуйза, ликар фици дивру явашди,

Дагъдин кьуназ ухшаруб вуй йиз юруш.

Хъюгъиш зимзран ликра илибтIуз шули,

КIарч гъибисиш, аьжуз апIуйза гамуш.

 

Савадсуз ву кIурдай узуз сарира.

Гьевескрари хъирчри шуйзухъ мисалар.

«Иксар, игрикар» аьгъдарзуз фйир вушра,

Амма жавабариз вуйза аьяндар.

 

Дадабгъну йиз улигь дипишра спутник,

Фу фтихъ хъивруш, мяна фу вуш, бихъуйзуз.        

Узу даршра дурхнайи аьлим-физик,

Аллагьди гьациб пай тувнашлий узуз.

 

МакIанки, хуб яв тярифар дапIнава,

Аьйдаршулвуз, узу фукьан авам вуш,

Гъийин девриъ гъагъи уьзур даринхъа:

Багъри чIалтIан аьгъдарди, кIул вуйиз буш.

 

Мушваъ адар усалвал, я дирбаш`вал.

Шлиз фу тувнаш, такьдир Халикьдинуб ву.

КIваъ дарибшри азгъунвална хаинвал,

Вари гъилмар хътIюкъру «жадуйир» гьадрар ву.

 

ГьапIхьа? Уьмур кьяляхъ гъюруб дар сарун.

Даршлий жвувсир тIябиаьтдин чархачи

Сар АЛЛАГЬ ву, Вуйир Чав ГЬЯЮЮ-КЬАЮЮМ

Гьямд ибши Чаз, дарза Дугълан аьрзачи.   

               

 

 

  Уьмрин суфатар

 

          ---1---               

Дифаригъян гьирибчу

Узу цIайлапан вуйин?

Уьмур набшди, фу гъабхьну,

Узуз гъябкъюб нивкI вуйин?

 

Саб легьзайиъ цIайлапан

Крибчси, гъябгъюр жилариз,

Гьадциб гъабхьну йиз аям,

Бабан гъян`ан гъядрариз.

 

Гьамциб легьзайин уьмриъ

Фици уршну йиз фикрар,

КIул адабгъуз даршлубкьан

Мусиббатар, девранар.

 

Гьамциб легьзайин уьмриъ

Вахт бихъуйи варибдиз.

Гьаз-вуш Аллагь бадали

ТIааьтназ вахт шулдайиз.

 

Фици удукьну жвувхьан  

Китабар-нагълар дикIуз,

Гьяйиф, гъабхьундар узхьан

Кьур`ан-гьядис гьял апIуз.

 

Гьамциб легьзайин уьмриъ

ЙикIувал кIваин шулдай,

Гунагьарин зибилиъ

Арсну узу, гьа-гьарай!

 

               ---2---

Себеб фу вуш, инсанар         

Швнуб жюре духьна, гьяйиф.

Вердиш духьна бязидар,

Чпи апIури чпин тяриф.

 

Шилгьан шулу жин апIуз

Нукьсанар Аллагьдихьан?

Хъюгъру чпин тяриф апIуз,

Фу вуш ккунди халкьдикан.

 

Аллагьдин кьудратлувал                   

КIваъ абхъу кас гукIни шул.

Дугъахьна марцци аьмал

Адру жвувсир аьжуз шул.

 

Инсанвализ хас вуйи

Дережайиз рукьру кас,

Даршул сарра, эгерки

Бугъмиш апIуз даршиш нефс.

 

Гьаддиз йиз нефс писламиш                    

АпIураза, шлубкьан.

Нагагь учву «гьаз» гъапиш-

Далилар а, ккунибкьан:

 

                    ---3---             

Гъайри касдин бахтниин                   

Бахил гьаз гъахьний узу?

Дугъан читин, пис йигъ`ин

Шадра гъахьний-гьа узу.

 

Дюн`яйин гьацI йизуб вуш? 

Имбу гьацIра ккун шуйи.

Гъайри касдин гьял фу вуш,

Гьич фикризра гъюрдайи.

 

Йиз йикIру йигъ кIваъ абхъиш,

Дишла нефсди уьчIюбгъюй.

Чиркин фикрариъ ахъиш,

НимкIукдира улупуй.

 

Жвуван малтIан гъумшдин пеъ

Зурба девлетси вуйзуз.

Йиз бахтнакан кдабтIури,

Гьадгъаз туврайси шуйзуз.

 

Адаринхъа Аллагьдин             

Кьудратнаъ тувруш узуз?

Пай дапIну хътIабццруб вуйин

Дугъан Рягьмат? Йип узуз.

 

Инсанвалин дережа            

Йиз ликарикк кка кIуйза.

Сеймиш дарди, инсандиз     

Айгьам кади лигуйза.

 

Ав, илтIишну жин-шейтIан,

Алдатмиш гъапIну узу,

Йиз аькьвлин буш`валиан

Гунагькар духьна узу.

 

Жвуван нефстIан пис душман

Алахъдарзуз йиз уьмриъ.

Гъярайзу марцци кIул`ан,

Ахъну му «жаду» гьюкмиъ.

 

Астагъфируллагь!                

Тувба, я А Л Л А Г Ь!

 

                  ---4---

Йиз нефсди гьапIнуш узкан,                   

Гъибрат гъадабгъ, дин-гъардаш!

Яв нефсра ву яв душман,

Уягъди гъуз, дин-гъардаш!                

 

Айрандиз «уф» апIур кIур,     

Убцру никкди гъургури.

«Улар ади махьан кур»,

КIури шулу абйири.

 

Улихь хьайир гъяд шул кIур 

Кьяляхъди гъюру касдин.     

«Гьамшвхьан ихтият йихь» кIур,

Кьараъ ликар арсури.

 

Йиз гъафилвал гьар йигъан             

Шлубкьан яв кIваин апIин.

«Аькьюл-аькьюлсузрихъан

Дубгъур», кIури шулдарин.

 

Узу наан алдакнуш,

Гьашвхьан ихтият апIин!

Узу наан фурс гъапIнуш,

Гьашв`ин яв кIул «ис» апIин

 

                  ---5---

Кьяла итна гъи узу

«КьацIар йивру битIари».

ЙикIувалин нукрар ву

Мурар, узу уржрайи.

 

ХъючIюхюри гъахура

Узу накьвдин гервайиз

Узухъди пак Иманра

Гъубзрайш, гьа баладайиз.

 

Гьаму фикрар сифтейиъ

Гьаз гъафундар йиз кIулиз.

УчIвраза накьвдин гуриъ,

ГьапIза, уьмур гъубшну йиз.

 

Уьмур дуфну гъудубгну,

Йиз улхьан цIайлапанси,

Гъи варибдиз кьан гъабхьну,

Хъергну кIури нимкI`анси.

 

Астагъфируллагь!                      

Тувба, я А Л Л А Г Ь !

                   

                ---6---

Агь уьмур! Ккуний уву                      

Тикрар апIуз шлуб вуди.

НимкIси гьебграва, узу

Гьамкьан тамарзу вуди.

 

Яв гегьенш`вал дариз гьа,

КIваъ абхънайи эрзиман.

Халаватнаъ учIврийза,

Агрийза Гъярши Рягьман.

 

Саб ядигар дибккрийза,                     

Узлантина наслариз.

Йиз кIвакан пай гъибтрийза,

Бахш вуди дин гъардшариз.

 

Мархь дяргъру саб далдалугъ

Бес дайинхъа му уьмриъ.

Гъабхьдарзхьан апIуз гъуллугъ

Падишагьдин гъаншариъ.

 

Кьюжал духьназу кьял`ан                    

Гъазанжар`ин илчIихну.

Фу гъабхуз хьибди жвувхьан,

Узухъди кафнигъ гъибну?

 

Гьамциб вафасуз уьмриъ               

Имаратар дирккнайза.

Вари дирчну, аьхирки-

Мялхъвяриз Жан ккипраза.

 

Гьисаб-суал, гьякь диван-                

Мягъшар йигъ кIваъ абхънайиз.

Гагь-гагь рубзури уллан

БикIбак улин нивгъ кайиз.

 

Жвуваз имбу саб чара

ГучI апIувал - тувба ву,

Белки, Аллагьу Тааьла

Рягьимлу Падишагь ву.

 

Астагъфируллагь!      

Тувба, я А Л Л А Г Ь !

 

 

Заки Дашдемиров (1930-2016)

2026-02-01 (Шябан 1447 г.) №2.


Шейх аль-Ислам Закария аль-Ансари

Шейх аль-Ислам Зайнуддин Абу Ягь’я Закария аль-Ансари Египетдин Сунайка шагьриъ гьижрайиинди 823-пи йисан бабкан гъахьну. Бязи тарихчйири думу гьижрайиинди 824-пи, хъа тмундари 826-пи йисан бабкан гъахьну, кIури дибикIна.   БицIи вахтнахъан ккебгъну дугъу Кьур’ан ва Шариаьтдин...


Лайлат уль-Кьадр – му гирами йишв ву

Гирами йишв «Лайлат уль-Кьадр» Аллагьу Тааьлайи ихь умматдиз тувнайи хусуси пешкеш ву. Гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Лайлат уль-Кьадрин» йишв агъзур вазтIан зиина ву.   Хъа Муслимдихьан ва Бухарийихьан вуйи гьядисдиъ гьамцира дупна: «Фуну кас гьадму...


Сугьюриъ уьл ипIбан дережайикан

Сугьюриз гъудужвуб, сигьриндиккна уьл ипIуб - мурар ушв бисувалин суннатарик кахьри айидар ву. Саб бицIи тикисибкьан фукIа гъипIиш, суннат тамам гъапIу гьисаб шула. Эгер фукIа ипIуз ккунди адаш, гъудужвну, шидкьан убхъуб ужи ву.   Ибну Гьиббандихьан вуйи гьядисдиъ дупна: «Учву сугьюриз...


Хажалатнан хабар...

Мединайиъ Хажалатнан Хабар дишла Гъарабгънийи. Ва мухаджрар Гьам аьсгьябар Десте-десте Жаргъурайи, Ишуб, суза, Гьарай айи, Гьапlруш мялум Дар саризра, Вари мюгьтал Духьну айи.   Вартlан дерднан, Гъагъи йигъ ву. Мициб гьеле Гъябкъюб дайи. Гьелбетда, му Йигъкан...


Тагьажуд гъудгнин заанваликан

Тагьажуд – хъитlирхбандин гъудгниъ кьяляхъ сацlибкьан нивкl апlбалан кьяляхъ гвачlниндин гъудган хьайиз апlру суннат гъудган ву.   Тагьажуд суннат апlру вахт Тагьажуд гъудгнин вахт гвачlниндин гъудгнин вахт улубкьайиз ву. Нивкl фукьан вахтна давам гъабхьишра, эгер гвачlниндин гъудгнин...