Суал-жаваб

Дишагьлийир уч духьнайи йишваъ дишагьлийиз имамди дугъужвуз ихтияр айин ва ади вуш фицдар шартIар тамам дапIну ккунду?

Дишагьлийиз жилар айи жямяаьтдин улихь гьучIвуз ихтияр адар. Амма дишагьлийириз жямяаьт гъудган апIуб ужу ву ва дурарин имамди, жили касдихьанси, дишагьлийихьанра шулу.

Дишагьлийири жямяаьт гъудган, мистаъ апIубтIан, хулаъ апIуб савабнан ляхин ву.

Эгер дишагьли имбу дишагьлийирин имамди дугъужвнаш, дугъу жямяаьт гъудгнин имам хьуз кIури ният апIуру, гьаци гъапIиш жямяаьт гъудгнин саваб шулу.

Амма, эгер дугъу дициб ният дарапIиш, дугъан гъудган тамам шула, хъа жямяаьт гъудгнин саваб шуладар. Хъа дугъахъди хъибтIну гъудган апIурайи дишагьлийири эгер имамдихъди кIури ният гъапIиш, дурариз жямяаьт гъудгнин саваб шула.

Дишагьлийирихъди жямяаьт гъудган апIурайи имам вуйи дишагьли саб жергейин улихь дугъужвурдар, думу сабпи жергейин гьяцIкьялаъ имбударихъди сабси, ясана сабцIибди улихь шулу. Дишагьлийирин имам жили кас гъахьиган, дугъу имамвал дишагьлийиси апIурдар.

Ягъалди урхру гъудгнар дишагьли имам духьну тамам апIруган, дицир дишагьлийи чан сес чахъди гъудган апIурайидариз ебхьруситIан ягъал апIурдар, жилариси ягъалди урхуб дугъаз карагьат ву. Яни эгер дугъу жара жилар хьайи йишвахь сес ягъал гъапIиш, гъудган батIил шулдар, амма карагьат ву. («Тугьфат аль-Мугьтаж», «Аль-фатава аль-Мутамада»)

Закят тутрувди гъибтувал фуну жюре гунгьарикан шула?

Имам ибн Гьяжарин ва имам ар-Рамлийин гафариинди, саб бицIи пай вушра закат тутрувувал аьхю гунгьарикан шула.

Зиихъ дупнайибдиз далил вуди гьамциб гьядис хура. Абу Гьурайрайи Пайгъамбарин ﷺ  гафар кIваин апIура: «Гъиямат йигъан Аллагьу Тааьлайи туву девлетналан закат тутруву касдин девлет агъу айи аьхю битIраз илтIибкIиди ва дидин уларин айитI кIару нукьтIйир хьиди. Думу инсандилан илбижну, гарцIлихъан хъичIибхну, думу касдиз пиди: «Узу яв девлет вуза…» (аль-Бухари)». («Аль-фатава аль-Мутамада»)

Бурж тувру вахт улубкьган, тувуз мумкинвалра адарди, думу тутруврувал гунагь вуйин?

Пул кьяляхъ апIру вахт улубкьган, думу тувуз мумкинвалра ади тутрувди гъитувал тмуну касдиз зулум апIувал ва аьхю гунгьарикан шулу, гьаци апIарайи инсан фасикь ксарикан шула.

Дидиз далил вуди Абу Гьурайрайихьан вуйи Пайгъамбарин ﷺ  гьядис кIваин апIидихьа: «Мумкинвалра ади пул кьяляхъ дарапIрувал зулум апIувал ву» (Бухари №2400).