СУАЛ-ЖАВАБ

Имамди жаназа гъудган алапIурайиган, майит фици дивнади ккунду?

Майит фици дивнашра, аьхю фаркьвал адар. Амма жилижви вуш, майтин кIул имамдихьан гагул терефназди шлуганси, хъа дишагьлийин арччул терефназди шлуганси ужу ву. Гъудган алапIру вахтна, кечмиш духьнайир жилижви вуш, дугъан жандак арччул терефназди шлуганси, имам гьадгъан кIулихъ дугъужвуру, хъа дишагьли вуш - гьацIкьяляъ шлуганси дугъужвуру. Гьамци апIуб ужу ву. («Равдат ат-ТIалибин», «Фатава аль-Мутамада»).

Сужда-сагьви фу ву ва фила апIруб ву?

Сужда-сагьви «Аттагьият» ва салават урхбан кьяляхъ салам тувайиз апIру аьдати кьюб сужда ву. Сужда-сагьви апIуб лап ужудар ляхнарикан шулу, эгер гъудгник кайи вахтна гьаму ляхнар арайиз гъафиш:

1. Гъудгнин абъаьзар ккидирчнуш (яни дурар дапIну ужу вуйи ляхнар ву, дурар гъапIундарш, гьаму кьюб суждасагьва апIбиинди дурар кифая шула), мисалназ, шубуб, ясана юкьуб ракааьтнан гъудгниъ кьюбпи ракааьтдиъ айи «аттагьият» гъурхундарш, ясана гвачIниндин гъудгниъ, вая Рамазандин вазлин гьацI’антина апIурайи витру гъудгниъ «Магьдина» гъурхундарш ва гь.ж.;

2. Саб фукIа гъудгник хай даршлуб, амма гъудган батIил дарапIуб гъапIган, мисалназ, кIваълан дубшну артухъ ракааьт гъапIган («Тугьфат аль-Мугьтаж»).

Йисар тамам духьнайи ДЦП уьзриан иццурайириз гъудган апIуб фарз вуйин?

Эгер мусурман кас чан фикрихъ хъаш, дугъаз гъудган гъибтуз сарун жара себеб адар. Гьамдиан ачухъ шулайиси, ДЦП уьзриан иццурайирин йисар тамам духьнаш ва думу чан фикрихъ хъаш, гьаддиз дилигну ккунду. Эгер дугъан фикир кьитди дарш ва ужубна харжиб жара апIуз шулаш, дугъу гъудган дапIну ккунду, гьеле дугъаз ришвуз читинди вушра. Мициб дюшюшдиъ дугъаз гъудган фарз гъабхьиган, дугъу гъудган чаз рягьят вуйиганси апIуру - дугъужвну шулдарш, деъну. Гьацира ДЦП уьзриан иццурайири гъудгнин дижикIну ва палатдинна марцциди духьну ккунду. Эгер дугъхьан чан марццишин апIуз шулдарш, дугъаз кюмек дапIну ккунду, эгер кюмек апIрур адарш, пул тувну вушра, марцц апIру кас дидисну ккунду. («Мугъни альМугьтаж»).

Мистаъ гъакIириин жаназа гъудган алапIруган, жямяаьтдинна майтин арайиъ цал ади гъабхьиш, жаназа гъудган кам шуйин?

Жаназа гъудган тамам хьпан шартIарикан саб вуди майтинна гъудган алапIурайидарин арайиъ перде адарди хьуб ву. Мисалназ, мистаъ айирихьан, улдарианмина рякъюра кIури, гьяятдиъ айи майтиин гъудган алапIуз шулдар. Амма эгер улд вая раккин саб лик алдабгъну тмуну терефназди гъягъюз шлуб вуш ва гъудган алапIурайи вахтна думу абццнади вуш, жаназа гъудган гьисаб шула. («Тугьфат аль-Мугьтаж»).

ИпIрубдик къяркърар-хъюттарикан фукIа ишлетмиш апIуз хай шулин?

Шафии мазгьабдиинди, ипIрубдик къяркърар-хъюттарикан (къяркъяр, хъютт, кIару ччагъ ва гь.ж.) сабкьан ишлетмиш апIуз хай шулдар. Бязи аьлимари кIураки, къяркърар-хъюттар вуйидарикан анжагъ гъабкIиб ипIрудартIан ва инсанариз зарар туврудартIан хурагнак ишлетмиш апIуз гъадагъа дапIнадар, мисалназ хъютт. («Равза ат-ТIалибин», «Тархат-Тасриб фи шаргь ат-Такриб», «Гьяят альГьяйван аль-Кубра»).

Шариаьтдихъди ипIуз хай даршлу гьяйванат убккуз хай шулин?

Думу ляхин гъадагъа дапIна. Саб мюгьтаж’вал адарди йибкIуз ва убккуз хай шулдар. Мисалназ, кьаби дажи ади гъабшиш чан йисариан йибкIуз гьязур дубхьнайиб ва аьзиятна айиб, гьадмура дидиз рягьят тувуз кIури кьаст ади убккуз ихтияр адар.