Мусурмнари 5 гъудган гьаз апlуйкlан?

Мусурмнари 5 гъудган гьаз апlуйкlан?

Шариаьтдин гьюкмар кьюб йишваз жара шула. Дурарикан саб жюре улупнайи къайдйир ухьуз мялум ву ва мидихъди сабси, Аллагьу Тааьлайи гьаз дурар тамам апlин дупнаш, думура аьгъяхьуз.

Хъа Шариаьтдиъ улупнайи жара жюрейин къайдйир, Аллагьу Тааьлайи тамам апlинай дупнашра, ухьуз дурарин мяна ачухъди мялум дар. Дициб ибадат апlури мусурмнари Аллагьу Тааьлайин амрар тамам апlура, гьеле мяна чпиз мялум дашра.

Мурарикан сабпи жюрейин къайдйирикан ву пуз шулу, гъадагъиш, пиян апlру ва азарт тамшйир гъадагъа апlувал. Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ ухьуз дурарин мяна ачухъ дапlна.

Мяна: «Шейтlниз пиян апlрубдихъди ва гьевеслу гъизгъинвал капIру тамшйирихъди ичв арайиъ писвал ипуз ккунду ва учву Аллагь I кlваин апlбахьан ва гъудгнихьан ярхла апlуру» (сура «аль-Маида», 91-пи аят).

Кьюбпи жюрейикан кlуруш, лисундин гъудган йигъандин гьацl вахтнаъ тамам апlуб, тlаваф апlруган гагул тереф Кябайихьинди илдицну хьуб ва гьацира жара мисалар.

Суткайиъ 5 гъудган апlувал кьюбпи жюрейин къайдйирик кабхъра. Я гирами Каламдиъ, ясана суннайиъ суткайиъ анжагъ 5 гъудган апlувалин гьикмат ухьуз улупнадар. Гьамциб аьгьвалат ву шариаьтдин бязи жара къайдйиринра.

Мусурман касди, саб хърахувалра адарди, му агькамар тамам дапlну ккунду, гьеле Аллагьу Тааьлайи дурарин гьикмат ухьхьан жин дапlнашра. Гьякьлу мусурмнари кlуру: «Гъеебхьунчуз ва табигъ шулача».

Ухьу Аллагьу Тааьлайин гьаму гафар кьабул дапlну ккунду (мяна): «Аллагьу Тааьлайи апlрубдикан Дугъхьан гьерхурдар, Думу Сар ву, ва Дугъаз вари Заанвал ву. Хъа дурар (лукlар) жавабдарар ву ва дурарихьан чпи гъапlубдихъан гьерхди» (сура «аль-Анбия», 23-пи аят).

Ухьу Аллагьу Тааьлайин лукlар вухьа, хъа лукlариз чан Агъайихьан Дугъан амрарикан гьерхуб хай шулдар. Думутlанна гъайри, лукlру чан аьхюри гъапиб апlуру, думу шулайибдин мяна чаз аьгъяшра, аьгъдаршра.

«Аль-мавсу‘а аль-фикьгьийя аль-кубра» китабдиъ дидин гьякьнаан гьамци дупна:

«Ухьу фикьгьдин суалар, душваъ айи гьикматарин мяна аьянди айивализна адрувализ дилигну, жара апlурахьа. Сабпидар мяна ачухъди айидар ву, ва дурариз мяна ачухъ вуйидар – муаьллала - кlуру.

Дурарикан вуди ухьу чпин мянайин гъаври шлудар, ихь фикри аннамиш апlрудар гьисаб шула. Аллагьу Тааьлайи ухьуз улупнайидарин арайиъ дицдар гьюкмар гизаф а. Гъудган апlувал, закат тувувал, ушв бисувал, гьяж апlувал – мурар ари гьацдар гьюкмарикан ву. Дурарикан гьацира гьисаб шула: никягь апlруган, магьар тувувал, дишагьли жилирихьан гьудучlвган, ясана жилир кечмиш гъахьиган дапlну ккуни идда ва гьацира жарадар.

Кьюбпидарикан гьисаб шула ихь фикриъ саспи вахтна кlулиз гъадагъуз даршлудар. Мисалназ, гъудгнарин кьадар, ракааьтарин кьадар ва гьяждин саспи рукнар.

Аллагьу Тааьлайин рягьимлувалиинди дицдар ляхнар лапра цlибтlан адар. Дицдар гьюкмар инсандиз имтигьян вуди, думу лайикьлу мусурман кас вуш дарш якьин хьпан бадали айидар ву.

Дупну ккундуки, Шариаьтдин чан хусуси ва жара суаларин арайиъ инсандин аькьвлиз гъадабгъуз даршлуб фукlара адар. Амма саспи ляхнар ихь фикри жюрбежюр дюшюшариъ кьабул апlурдар. Ва гьадму кьюбиб терминарин арайиъ аьхю фаркьвал а.

Ухьу Аллагьу Тааьлайихъ хъугъган, дугъу ухьуз улупнайи вари къайдйир тамам дапlну ккунду. Гьеле ухьу гьадрарин гъаври ашра адаршра. Гьаз гъапиш думу ихь Агъа ву ва вари дугъан тlалабар ухьу тамам дапlну ккунду.

Эгер лукlру, Аллагьу Тааьлайин амрар ва гъадагъа дапlнайи ляхнарин узу гъаври дархьидикьан гагьди, гьич фукlара апlурдарза, гъапиш, дицир кас Аллагьу Тааьлайихъ хъугъраза кlуру чан гафариз къаршу удучlвура.

Инсандин фикир-фагьумдин сяргьятар а, душвлан зиина улдучlвуз шулдар. Аллагьу Тааьлайин амрарикан чан фикри кьабул дарапlру ляхнихъ хътругъру кас лап заан хъуркьувалар айи, ужур духтрихьна дуфнайи аьзарлуйик мисал ву. Духтри думу аьзарлуйиз дармнар дикlуру, дурарикан саспидар уьл ипlайиз улихьна итlуру, саспидар - уьл ипlурайи вахтна, хъа тмундарсана - уьл ипlбан кьяляхъ. Хъа аьзарлуйи духтриз кlуру: «Узу дурар кьабул апlурдарза гьеле уву узуз дурарикан саспидар уьл ипlайиз, саспидар уьл ипlурайи вахтна, хъа тмундарсана уьл ипlбан кьяляхъ гьаз итlуруш дарпидикьан гьагьди». Гьамцир аьзарлу кас духтриин хъугъвал дапIнайир вуйинхъа?

Гьамци шулу бязи вахтари Аллагьдихъ ﷻ ва Дугъан Пайгъамбарихъ ﷺ хъугъназа кlуру касдинна. Чаз даккниб, ясана чан фикри гъадабгъури адруб Аллагьу Тааьлайихьан кьабул апlурадар.

Гьякьлу мусурман касди Аллагьу Тааьлайихьан вуйи амрар ва жара ляхнар кьабул дапlну гьамци дупну ккунду: «Хъпехъураза ва табигъ шулаза».

Гизафдар, Аллагьу Тааьлайи сил гьаз гьярам дапlнаш, гъаври шули гъахьундар. Ва гьамцдар суалар гизаф арайиз гъюб мумкин ву. Хъа ихь вазифа Аллагьу Тааьлайи дупнайиб вари тамам апlуб ву».

Гъит Аллагьу Тааьлайи, вари Чан амрар кьабул дапlну, заан дережайиинди тамам апlуз ухьуз амур апlри.