Инсан дахъруган дугъахьна малаикра шейтIанра гьялак шулу
Инсан дахъруган дугъахьна малаикра шейтIанра гьялак шулу
Инсандин вари уьмриъ дугъахъди малаикарра ва жинарра шулу. Аллагьу Тааьлайи гьарсар касдихъди малаикар гъитна ва дурари му кас уьрхюра.
Ихь ужудар ва чIуру ляхнар, гафар дикIурайи малаикар инсандихъди гьарвахтна шулу. Аллагьу Тааьлайин кьарар ижмиди уьбхюри, дурари думу касдихъди аьлакьалу вари ляхнар дикIура. ДумутIанна гъайри, инсандин улихь ва кьяляхъ терефариъра малаикар шулу ва дурари инсан уьрхюра.
Аллагьу Тааьлайи дурарикан гирами Каламдиъ дупна (мяна): «Дугъриданна, учв’ин учву уьрхрудар ал – бикIрудар, дурариз учву апIурайиб вари аьгъя». («Сафват ат-тафасир» сура Аль-Инфитар: 10-12-пи аятар)
Наан инсан аш, дугъу фу ляхин апIураш, ари гьаддилан асиллу ву фуж дугъахъди шулуш: рягьимлувалин малаикар, даршсана шейтIан. Вари инсанди ктабгъубдилан ва чав апIурайи ляхнарилан асиллу ву.
Ухьхьан ухьуз абйир-бабар ктагъуз шулдар, мирасар ктагъуз шулдар, амма ихь багахь ухьуз фуж духьну ккундуш, ари гьадму ляхин ктабгъуз шулу: малаикар, дарш шейтIнар.
Ав, фунур касдиз вушра чан багахь малаикар хьади ккунивал ктабгъур, хъа малаикариз ихь багахь хьуз ккундийкIан? Малаикар ихь багахь хьпан бадали фу дапIну ккунду? Инсан дахъруган дугъахьна малаик гьялак хьпан бадали фу дапIну ккунду? Малаик дарш дугъахьна шейтIан гъибди аьхи?!
Жабир асгьябди Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Инсан чан ахникк дахъруган, дугъахьна малаик ва шейтIан гьялак шулу ва малаикди кIуру: «Ужувлиинди ккудубкI!» - шейтIни кIуру: «ЧIурубдиинди ккудубкI!». Эгер инсанди Аллагьу Тааьла кIваин апIури нивкIуз гъушиш малаикди думу йишв му кас уьрхюри адапIур». (Бухари, «Аль-Адаб аль-муфрад», 1214; Ан-Насаи, 10624; Ибн Гьиббан, 5533)
Рябкъюрачвузки, му ляхнар инсандилан асиллу ву. НивкIуз гъягъяйиз Аллагьу Тааьла кIваин апIували ухьу шейтIнихьан уьрхюру ва, думутIанна гъайри, малаикра ухьухъди шулу.
Амма саспи вахтари малаикар ихь хулаздикьан удручIвруганси апIури шулхьа. Аллагьу Тааьлайиз даккни ляхнар апIури, малаикар ярхла шлу аьмалар апIури, гьярам ляхнар апIури ухьуз малаикар ярхла дапIну, шейтIнис герек вуйиб вари апIурхьа.
Аьли асгьябди Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «ЧIивибдин сурат, курцIлар айи йишвазди малаикар гъюрдар ва гьацира инсан тамамди жандак дижибкIну ккуни гьялнаъ айи вахтнара (жунуб)». (Имам Аьгьмад, 1290; Абу Дауд, 227; Ан-Насаи, 261; Ибн Гьиббан, 1205)
ШейтIан дарфбан бадали нивкIуз гъягъяйиз Аятуль Курси, сура аль-Ихлас, аль-Фалакь, ан-Нас, Бакьара сурайин аьхиримжи аятар ва гьацира жара аятар урхуб ужу ву. Эгер нивкIуз гъягъяйиз Аятуль Курси гъурхиш шейтIан багахьна гъибдар ва вари йишвандин муддатнаъ ихь багахь малаикар шул.
Абу Гьурайрайихьан вуйи Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна: «Дугъу узуз гъапну: «Дахъруган эвелиан ахиризкьан Аятуль Курси урх». Ва гьацира дугъу узуз гъапну: «Увухъди гьарган Аллагьу Тааьлайин уьрхрур хьиди, хъа шейтIнихьан гвачIниндизкьан яв багахьна гъюз хьибдар!»
Узу гьамци ктибтган Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Диди гьеле учв кучIлях вушра увуз гьякьлуб гъапну! Му шубуд йишвандин арайиъ увухъди гафар гъапIур фуж вуш аьгъявуз?». Узу «Ваъ» гъапунза. Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Думу шейтIан вуйи"». (Бухари, 2311)
Аьли асгьябди Пайгъамбари ﷺ минбариин дугъужвну гьамци кIури гъеебхьунзуз гъапну:
مَنْ قَرَأَ آيَةَ الْكُرْسِيِّ دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ لَمْ يَمْنَعْهُ مِنْ دُخُولِهِ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمَوْتُ، وَمَنْ قَرَأَهَا حِينَ يَأْخُذُ مَضْجَعَهُ أَمَّنَهُ اللهُ عَلَى دَارِهِ وَدَارِ جَارِهِ وَالدُوَيْرَاتِ حَوْلَهُ
«Фуну касди гьарсаб фарз гъудгнин кьяляхъ Аятуль Курси урхури гъахьиш, дугъаз женнетдиз учIвуз манигъ’вал апIруб фукIара даршул, кечмиш хьувалтIан гъубзрадар. Дахъруган Аятуль курси урхрурин хал Аллагьу Тааьлайин уьбхювалиик шул ва дугъан гъуншдин халра ва багарихь хьайи хуларра». (Байхаки, «Шу‘аб аль-иман», 2184)
Эгер ухьуз Аллагьу Тааьлайин разивал ккундуш ари гьаму улупнайи ляхнар апIуз чалишмиш духьну ккунду, дюаь апIури, ужувлан ляхнар апIури.
Аьли асгьябди Пайгъамбари ﷺ чаз ва ФатIимайиз гъапи гафар хура:
إذَا أوَيْتُما إلى فِرَاشِكُما، أوْ إذَا أخَذْتُما مَضَاجِعَكُما، فَكَبِّرَا ثَلاثاً وَثَلاثِينَ، وَسَبِّحا ثَلاثاً وثَلاثِينَ، وَاحْمَدَا ثَلاَثاً وَثَلاثِينَ
«Ахникк дахъруган, йипай: “Аллагьу акбар” 33 ражари, “Субгьяна-Ллагь” 33 ражари ва “Альгьямду ли-Ллагь” 33 ражари». (Имам Агьмад, 1250; Бухари, 6318)
Ухьу нивкI фици адапIуруш ухьлан асиллу ву. Гьаддиз гъачай гьаму ляхнар тамам апIури ихь багахь малаик шлуганси апIухьа, хъа нянятлу шейтIан гъит ярхла ибшри.
Муслим Аьбдулаев
