Бедбахтваликан мянфяаьт кадабгъ
Гьямд ибшри Аллагьдиз ﷻ. Ухьу Дугъкан ужуб дарубдихьан, чIурубдихьан ухьу уьрхюб ккун апIурахьа. Салат ва салам Пайгъамбариина ﷺ , дугъан хизандиина, асгьябариина ва дурарихъди гъягърудариина варидариина.
Жаради гьямд апIураза, Аллагь ﷻ, Увуз, Уву Яв амриинди учуз туву иццрушнарин, кьаза-балйирин, читин ляхнарин. Яв учухьна вуйи рягьмат ва ккунивал кьадар адруб ву.
Рягьимлуйи Чан лукIариз кьаза-балйир тувру, гьаз гъапиш дурар ухьуз рягьмат ву, дурари ухьу гунгьарихьан марцц апIуру ва сабурнахъна хъаъру, мидихъди сабси сабур апIувалинра саваб тувди. Гьацира кьаза-бала гъафиган, инсан Аллагьдиз ﷻ, дюаь апIури, ккарагуру. Пайгъамбари ﷺ асгьябариз гьамциб хабар тувну: «Дугъриданна аьхю саваб – аьхю балйирихьан шулу. Аллагьди ﷻ Чаз саб халкь ккун гъабхьиган, дурарихьан имтигьян бисуру. Ва гьадму читин вахтна шли разивал улупиш, фуж чаз тувнайибдиин рази гъахьиш, дугъаз Аллагьдин ﷻ разивал хьибди, хъа шли чан наразивал улупиш, Дугъ’ин Аллагьра ﷻ рази хьидар» (ат-Тирмизи).
Кьаза-балйирикан ва бедбахтваларикан вуйи мянфяаьт:
- гунгьарин аьфв апIуб;
- Аьхиратдиъ дережа заан хьуб;
- чакан ктучIву гъалатIарин гъаври хьуб;
- тубайин раккнар тIауб;
- Аллагьдихьна ﷻ багахь хьуз чалишмиш хьуб;
- Бедбахтвал айидар кIваин апIуб;
- Иман ижми апIуб ва вари шулайиб: ужуб вушра, харжиб вушра – дурар Аллагьдихьан ﷻ вуйивалихъ хъугъуб.
Кьаза-бала гъюруган, инсанар шубуб жюрейиндариз жара шулу:
- сабпидар – кьаза-бала гъафиган, Аллагьу Тааьлайин кьадарниин рази дарудар, дурар ужувлахъ мягьрум вуйидар ву;
– кьюбпидари кьаза-бала кьабул апIуру, сабур апIуру ва Аллагьдикан ﷻ ужудар фикрар гъитру;
– хъа шубубпидари думу кьабул апIуру шадди, ва Аллагьди ﷻ гьамциб саягъниинди чпин гунгьарин аьфв апIрувализ шюкюр апIуру. Дугъриданна хъугъру мусурманди фунуб вушра ляхниан му дюн’яйизра, Аьхиратдизра чаз мянфяаьт ктабгъуру. Эгер мусурман чаз тувнайи уьмриин, веледариин ва жара ляхнариин рази вуш, Аллагьдиз ﷻ мурарин шюкюрра апIуруш, Аьхиратдиъ дугъаз думу уж’вал хьибди.
Кьаза-бала гъафиган, фу дапIну ккундуш:
– думу Аллагьдихьан ﷻ вуйивалихъ якьин хъугърувал думу ляхин Дугъ’ина гъибтру;
– Шариаьтдихъди гъягъюб, Аллагьдиз ﷻ аьссивал дарапIуб;
– ктучIву гунгьарин туба апIуб;
– думу Аллагьди ﷻ дибикIнайиб вуйибдикан кIваълан гьадрапIуб;
– сабур апIрудариз гьязур дапIнайи саваб кIваин апIуб.
Бала рягьят апIру себебар:
– дюаь апIуб;
– гъудган апIуб;
– игьтияж’вал айидариз садакьа тувуб;
– Кьур’ан урхуб.
Ибну Мас’уддихьан вуйи гьядисдиъ Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Эгер шликкIа гъалабулухвал, хажалатвал каш, йипри: «Я Аллагь, дугъриданна, узу – Яв лукI вуза, ва Яв лукIран бай вуза. Узу Увуз мютIюгъ вуза, Яв гьюкмар узуз фарз ву, хъа Уву узуз туву къарар гьякьлуб ву. Узу Увкан ккун апIураза Уву Увуз туву гьарсаб ччвурнахъди Кьур’ан йиз кIван хьадукар, нур апIуб ва гъалабулухвал, хажалатвал йиз кIваан марцц апIуб!» – Аллагьу Тааьлайи мугъан хажалатвал шадвализ илтIибкIиди». Инсанари гьерху: «Я Аллагьди Гьаънайир ﷺ ! Учу му гафар кIваълан дапIну ккундийин?» Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Ав, мурар гъеерхьури кIваълан апIуб ужу ву» (Аьгьмад, 1\ 391; Ибн Гьиббан, 3\ 972).
Имран ибн Гьюсейндихъди гъабхьи саб дюшюш
Саб ражари имран ибн Гьюсейндиина саб бала гъафнийи. Хъасин – чан Аллагьдикан ﷻ вуйи фикрар ужудар хьувализ, кьаза-балайикк сабур апIувализ – думу гъяркъган, малаикари салам тувуйи ва дугъаз дурари тувру салам ебхьурира гъабхьнийи.
Пуз хай даршлу гафар
Саспидари чпиина саб кьаза гъафиган, «гьаз узуз мици шулу?», «узу фу тахсиркар ву?», «жарариз дарди узуз гьаз тувру?» кIуру аьсси гафар апIури шулу. Мицдар гафар пуз хай шулдар, гьаз гъапиш дурари инсан диндиан адауз мумкин ву, хъа куфриъ инсан кечмиш гъахьиш, думу гьаргандин жегьенемлу-агьли шулу.
Гъит Аллагьди ﷻ ухьуз вари ляхнариъ сабур туври! Амин!
